काठमाडौँ(नेत्र बिक्रम बिमली): सिरिङ्गे हिमालमा आएको हिमपहिरोले उइन्गुलुङ खोला थुनिएपछि बुढीगण्डकी नदीमा अचानक आएको भीषण बाढीका कारण उत्तरी गोरखा र धादिङको जनजीवन प्रभावित बनेको छ। आरुघाट जलमापन केन्द्रमा नदीको सतह खतराको विन्दु (५ मिटर) नाघेर ८.४३ मिटरसम्म पुगेपछि करिब २ लाख नागरिकलाई पठाइएको पूर्वसूचना र प्राविधिक सतर्कताका कारण सम्भावित जनधनको ठूलो क्षति टरे पनि विपद्पछिको खोजी, उद्धार र राहत व्यवस्थापनमा भने राज्य संयन्त्रसामु ठूलो चुनौती खडा भएको छ।
घटनालगत्तै राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणको कमान्ड पोस्टले तत्काल अन्तर-निकाय समन्वय गरी कडा विपद् व्यवस्थापन कदम चालेको देखिन्छ। क्षेत्रगत रूपमा खटिएका ७०३ जना सुरक्षाकर्मीको तदारुकताका कारण १९ जना विदेशी पर्यटकमार्फत कुल ३१४ जनाको सकुशल उद्धार गर्न सफलता मिलेको छ। यद्यपि, बाढीमा बेपत्ता भएका ५ जना स्थानीयको खोजी अझै जारी छ, जसले दुर्गम क्षेत्रमा हुने आकस्मिक प्राकृतिक विपद्का समयमा सुरक्षा र खोजकार्यको जटिलतालाई पुनः उजागर गरेको छ।
भौतिक तथा आर्थिक क्षतिको लेखाजोखा गर्दा बाढीले गोरखा र धादिङका २०० भन्दा बढी घरपरिवारलाई घरबारविहीन बनाएको छ। स्थानीय अर्थतन्त्रको मेरुदण्डका रूपमा रहेका डेढ सयभन्दा बढी चौरीगाई तथा भेडाबाख्रा बगेका छन् भने ३ वटा पक्की र २ वटा झोलुङ्गे पुल ध्वस्त भएका छन्। प्रसिद्ध मनास्लु पदमार्ग, गोरखा–धादिङ जोड्ने सडक सञ्जाल, स्थानीय खानेपानी, विद्यालय तथा जलविद्युत् संरचनामा पुगेको व्यापक क्षतिले हिमाली भेगको विकास पूर्वाधार कति संवेदनशील छ भन्ने स्पष्ट पारेको छ।
आपत्कालीन राहतका लागि काठमाडौँबाट हवाई साधनमार्फत गोरखाको फिलिममा ४,२७० केजी खाद्यान्न र १,९०० लिटर हवाई इन्धन पुर्याएर वितरण थाल्नु सरकारको सकारात्मक र द्रुत प्रयास मान्न सकिन्छ। सडक सम्पर्क टुटेका क्षेत्रमा दसैँअघि नै यातायात सहज बनाउन आरुघाट–सल्यानटार जोड्ने बेलिब्रिज निर्माण कार्य हेटौँडाबाट सामग्री ल्याएर तीव्र पारिएको छ भने छेपारे भीरमा एक्स्काभेटर प्रयोग गरी दोभान–सल्लेरी सडक खुलाउने प्रयास भइरहेको छ।
समग्रमा, पूर्वसूचना प्रणालीको प्रभावकारी प्रयोग र आपत्कालीन उद्धारमा देखिएको शासकीय तदारुकता प्रशंसनीय रहे तापनि उब्जिएको संकटको आयतन हेर्दा क्षति पुगेका सार्वजनिक पूर्वाधारको द्रुत पुनर्निर्माण र घरबारविहीन बनेका पीडितहरूको दीर्घकालीन पुनःस्थापनालाई सरकारले कति छिटो र व्यवस्थित रूपमा सम्पन्न गर्छ भन्ने विषय नै आगामी दिनको मुख्य परीक्षा हुनेछ।





