नयाँ दिल्ली: २१ सेप्टेम्बरको दिन देश र विश्वको इतिहासमा अनेकौँ महत्त्वपूर्ण घटना तथा उपलब्धिहरूको साक्षी बनेको छ।
आउनुहोस्, केही महत्त्वपूर्ण घटनाक्रमबारे जानौँ:
१७८४: अमेरिकामा पहिलो पटक दैनिक पत्र-पत्रिका ‘पेन्सिलभेनिया प्याकेट एन्ड जनरल एडभर्टाइजर’ प्रकाशित भयो। यसको सुरुवात मूलतः १७७१ मा जोन डनलपले गरेका थिए। २१ सेप्टेम्बर १७८४ देखि यो पत्रिका नियमित रूपमा दैनिक रूपमा प्रकाशित हुन थाल्यो।
१७९०: तेस्रो एंग्लो-मिसुर युद्धका क्रममा पालघाटको किल्लाले जनरल मेडोजको नेतृत्वमा रहेको बेलायती सेनासमक्ष आत्मसमर्पण गरेको थियो। त्यस क्रममा बेलायतीहरूले त्यहाँबाट ठुलो मात्रामा हातहतियार र करिब ६० वटा तोपहरू आफ्नो कब्जामा लिएका थिए।
१८१५: राजा विलियम प्रथमले ब्रसेल्समा नेदरल्यान्डका राजाका रूपमा शपथ लिएका थिए। भियना कंग्रेसको निर्णयपश्चात् उत्तरी र दक्षिणी नेदरल्यान्डलाई मिलाएर ‘युनाइटेड किङडम अफ द नेदरल्यान्ड्स’ गठन गरिएको थियो। यस नयाँ साम्राज्यका दुई वटा राजधानीहरू—एम्स्टर्डम र ब्रसेल्स थिए। यही कारणले राजाको राज्याभिषेक तथा शपथ ग्रहण समारोह ब्रसेल्समा आयोजना गरिएको थियो। राजा विलियम प्रथम यस नयाँ संयुक्त साम्राज्यका पहिलो शासक बने। यद्यपि, पछि १८३० को बेल्जियम क्रान्तिका कारण यो साम्राज्य विभाजित भयो र ब्रसेल्स स्वतन्त्र बेल्जियमको राजधानी बन्यो।
१८८५: नेदरल्यान्डमा एक ऐतिहासिक प्रदर्शन भएको थियो, जहाँ करिब ८०,००० मानिसहरू हेगमा भेला भई सार्वभौमिक मताधिकार अर्थात् सम्पूर्ण नागरिकका लागि मतदानको अधिकारको माग गरेका थिए।
१९०५: अमेरिकामा अटलान्टा लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीको गठन भयो। यसको स्थापना अटलान्टाका एक प्रमुख अश्वेत उद्यमी अल्फोन्सो हेरन्डनले गरेका थिए।
१९२८: अमेरिकी शिक्षिका एलेनोर मर्डोक जोन्सनले बालबालिकाका लागि प्रसिद्ध शैक्षिक पत्रिका ‘माई विक्ली रिडर’ को प्रकाशन सुरु गरेकी थिइन्। यो पत्रिका मुख्य रूपमा विद्यालयका बालबालिकाहरूलाई विश्वभरका समसामयिक घटना र समाचारहरूबारे सरल भाषामा अवगत गराउन सुरु गरिएको थियो।
१९३८: १८६ माइल प्रतिघन्टा (करिब २९९ किमी/घन्टा) को गतिमा आएको चक्रवाती आँधी, जसलाई “ग्रेट न्यू इङ्ल्यान्ड हरिकेन” भनेर चिनिन्छ, त्यसका कारण न्यू इङ्ल्यान्डमा ७०० जनाको मृत्यु भयो र हजारौँ मानिस घाइते भए। यस आँधीका कारण भएको भयावह विस्थापन र समुद्री छालहरूले तटीय क्षेत्रहरूलाई पूर्ण रूपमा भग्नावशेषमा परिणत गरिदिएको थियो। करिब ५७,००० घरहरू नष्ट भएका थिए भने त्यस क्षेत्रको पूर्वाधारमा ठुलो क्षति पुगेको थियो।
१९४२: दोस्रो विश्वयुद्ध र होलोकस्ट (नरसंहार) का क्रममा नाजी सेना र उनीहरूका सहयोगीहरूले युक्रेनको डुनेभत्सीमा बसोबास गर्ने २५८८ जना यहुदीहरूको निर्ममतापूर्वक हत्या गरेका थिए। यस क्षेत्रमा नाजीहरूले यहुदीहरूलाई पहिले घेटोमा कैद गरे, उनीहरूबाट जबर्जस्ती मजदुरी गराए, र त्यसपछि ठुलो मात्रामा गोली हानेर वा जिउँदै गाडेर सामूहिक नरसंहार गरे।
१९४२: अमेरिकी विमान निर्माता कम्पनी बोइङद्वारा डिजाइन गरिएको चार वटा इन्जिन भएको भारी बमवर्षक विमान ‘बोइङ बी-२९ सुपरफोर्ट्रेस’ ले वासिङ्टनको सियाटलमा रहेको बोइङ फिल्डबाट आफ्नो पहिलो परीक्षण उडान पूरा गरेको थियो। यो पूर्ण रूपमा हावाको चाप नियन्त्रित (प्रस्राइज्ड) क्रु क्याबिन र रिमोट-नियन्त्रित गन बुर्जले सुसज्जित आफ्नो समयको सबैभन्दा उन्नत विमान थियो। दोस्रो विश्वयुद्धका क्रममा यही विमान (एनोला गे र बक्सकार) को प्रयोग १९४५ मा जापानको हिरोसिमा र नागासाकीमा आणविक बम खसाल्नका लागि गरिएको थियो।
१९६४: माल्टाले बेलायतबाट पूर्ण स्वतन्त्रता प्राप्त गर्यो। यस दिन बेलायती औपनिवेशिक शासनको अन्त्य भयो र माल्टा एक सार्वभौम राष्ट्र बन्यो। स्वतन्त्रतापछि माल्टा कमनवेल्थ (राष्ट्रमण्डल) देशहरूको सदस्य बन्यो र १३ डिसेम्बर १९७४ मा माल्टा पूर्ण गणतन्त्र देश घोषित भयो।
१९६६: भारतका प्रसिद्ध लामो दूरीका पौडीबाज मिहिर सेनले टर्कीको बोस्फोरस च्यानल पौडिएर पार गरेका थिए। उनले यो करिब २५.७ किलोमिटर (२० माइल) लामो च्यानललाई मात्र ४ घण्टामा पार गरेर नयाँ कीर्तिमान कायम गरेका थिए।
१९७९: मध्य अफ्रिकी गणतन्त्रका तानाशाह तथा आफूलाई सम्राट घोषित गर्ने जिन-बिडेल बोकासालाई सैन्य विद्रोह (सैनिक क्रान्ति) मार्फत सत्ताबाट हटाइएको थियो। यस विद्रोहलाई ‘अपरेसन प्याराकुडा’ नाम दिइएको थियो, जुन फ्रान्सेली सेनाको सहयोगमा सम्पन्न भएको थियो। बोकासा हटेपछि देशका पूर्व राष्ट्रपति डेभिड डेकोलाई पुनः सत्ता सुम्पिएर मध्य अफ्रिकी साम्राज्यलाई पुनः गणतन्त्र घोषणा गरियो।
१९८४: बेलायतबाट पूर्ण स्वतन्त्रता पाएको केही महिनापछि नै ब्रुनाई दारुसलाम आधिकारिक रूपमा संयुक्त राष्ट्रसङ्घको १५९ औँ सदस्य बन्यो।
१९९१: अर्मेनियाले सोभियत सङ्घबाट स्वतन्त्रता प्राप्त गर्यो। २१ सेप्टेम्बर १९९१ मा आर्मेनियामा स्वतन्त्रताका लागि जनमत सङ्ग्रह (रेफरेन्डम) भएको थियो, जसमा करिब ९९% मानिसहरूले सोभियत सङ्घबाट अलग हुने पक्षमा मतदान गरेका थिए। सोभियत सङ्घको पूर्ण विघटन (२६ डिसेम्बर १९९१) पछि आर्मेनियाले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पूर्ण र स्वतन्त्र राष्ट्रका रूपमा मान्यता पायो।
१९९८: अमेरिकी राष्ट्रपति बिल क्लिन्टन र ह्वाइट हाउसकी इन्टर्न मोनिका लेविन्स्कीबिचको प्रेम सम्बन्ध (मोनिका लेविन्स्की काण्ड) सँग सम्बन्धित ग्र्यान्ड जुरीको बयानको भिडियो टेप सार्वजनिक गरियो। अमेरिकी कंग्रेस (संसद्) को स्वीकृतिपछि टेलिभिजन च्यानलहरूमा यो भिडियो प्रसारण गरियो, जसलाई विश्वभरका करोडौँ मानिसहरूले हेरे।
१९९९: ताइवानको इतिहासकै सबैभन्दा विनाशकारी प्राकृतिक विपत्तिमध्ये एक, जसलाई ‘ची-ची भूकम्प’ वा ‘९२१ भूकम्प’ भनिन्छ, जसमा २,४१५ जनाको मृत्यु भयो, करिब ११,३०५ जना घाइते भए र १ लाखभन्दा बढी मानिस घरबारविहीन भए। (मध्य ताइवानमा ची-ची भूकम्पबाट २४०० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु)।
२०००: भारत र बेलायतबिचको द्विपक्षीय सम्बन्धलाई मजबुत बनाउने उद्देश्यले बेलायतमा ‘लिबरल डेमोक्रेटिक फ्रेन्ड्स अफ इन्डिया’ सोसाइटीको स्थापना गरियो। यसको मुख्य उद्देश्य बेलायती संसद्मा भारतसँग सम्बन्धित विषयहरूमा सकारात्मक छलफललाई प्रवर्द्धन गर्नु हो।
२००१: अफगानिस्तानमा सत्तारूढ तालिबान शासन र नर्दर्न एलाइन्स (उत्तरी गठबन्धन) बिच भीषण युद्ध सुरु भयो। नर्दर्न एलाइन्सलाई पछि अमेरिकी सेनाको पनि सहयोग प्राप्त भयो, जसले अफगानिस्तानबाट तालिबानलाई सत्ताच्युत गर्न मुख्य भूमिका खेल्यो।
२००३: पाकिस्तानमा विपक्षी दलहरूले तत्कालीन राष्ट्रपति जनरल परवेज मुशर्रफद्वारा प्रस्तावित संवैधानिक संशोधनको नयाँ मस्यौदालाई अस्वीकार गरिदिए। राष्ट्रपति परवेज मुशर्रफले देशको संविधानमा व्यापक परिवर्तन गर्नका लागि कानुनी ढाँचा आदेश (लीगल फ्रेमवर्क अर्डर) जारी गरेका थिए, जसअन्तर्गत राष्ट्रपतिलाई संसद् विघटन गर्ने र सेना प्रमुखको पद आफूसँगै राख्ने व्यापक अधिकार दिइएको थियो।
२००४: अमेरिकाले आधिकारिक रूपमा लिबियामाथि लगाइएका अधिकांश आर्थिक प्रतिबन्धहरू हटायो। यो निर्णय लिबियाले आफ्ना आमविनाशकारी हतियार निर्माण कार्यक्रमहरू पूर्ण रूपमा बन्द गर्ने र नष्ट गर्ने प्रतिबद्धता जनाएपछि लिइएको थियो।
२००५: जुनिचिरो कोइजुमी आधिकारिक रूपमा पुनः जापानको प्रधानमन्त्री चुनिए।
२००७: तान्जानियाका वैज्ञानिक तथा अनुसन्धानकर्ताहरूले हिन्द महासागरमा स्थित जन्जिबारको तट नजिकै एक अत्यन्तै दुर्लभ र प्राचीन प्रजातिको माछा रहेको दाबी गरे। यो दुर्लभ माछा ‘सिलाकान्थ’ थियो, जसलाई विश्वको “जीवित जीवाश्म” भनिन्छ। सिलाकान्थ प्रजाति डायनासोरको युगसँगै (करिब ६.५ करोड वर्ष पहिले) लोप भइसकेको मानिन्थ्यो। यद्यपि, सन् १९३८ मा यसका जीवित अवशेषहरू पहिलो पटक देखिएका थिए र पछि जुलाई २००७ मा तान्जानियाका माझीहरूले जन्जिबार नजिकै २७ किलोग्राम तौल र १.३४ मिटर लामो सिलाकान्थ माछा समातेका थिए।
२००८: रिलायन्स इन्डस्ट्रिजले कृष्णा-गोदावरी (केजी) बेसिनको डी-६ ब्लकबाट आधिकारिक रूपमा कच्चा तेलको उत्पादन सुरु भएको घोषणा गर्यो। यससँगै रिलायन्स गहिरो जलक्षेत्रबाट तेल निकाल्ने भारतको पहिलो निजी कम्पनी बन्यो।
२००९: भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) को केन्द्रीय निर्वाचन समितिले महाराष्ट्र र हरियाणा विधानसभा निर्वाचनका लागि आफ्ना उम्मेदवारहरूको दोस्रो सूची जारी गर्यो।
२०१३: केन्याको राजधानी नैरोबीस्थित वेस्टगेट सपिङ मलमा आतङ्कवादी सङ्गठन अल-शबाबले गरेको भीषण आक्रमणमा ६७ जनाको मृत्यु भयो र करिब १७५ जना घाइते भए। अल-शबाबका आतङ्कवादीहरूले दिउँसोको समयमा मलमा छिरेर अन्धाधुन्ध गोलीबारी गरे र ग्रिनेड प्रहार गरे। सुरक्षा बल र आतङ्कवादीहरूबिच यो भिडन्त करिब ८० घण्टा (४ दिन) सम्म चल्यो। आतङ्कवादी समूहले यस आक्रमणलाई केन्याली सेनाले सोमालियामा चलाएको सैन्य अभियानको बदला भएको बताएको थियो।
२०१४: चिनियाँ सैनिकहरूले दुई दिनमा दोस्रो पटक भारतीय भूभागमा घुसपैठ गरे, जसका कारण सोही दिन भारतले चीनसँग हुने तय भएको मिडिया वार्ता रद्द गरिदियो।
२०१४: अफगानिस्तानको राष्ट्रपति पदका दुवै प्रतिस्पर्धी (असरफ गनी र अब्दुल्ला अब्दुल्ला) बिच लामो विवादपछि राष्ट्रिय एकता सरकार बनाउने र सत्ता साझेदारी गर्ने सहमति बन्यो। जसअन्तर्गत असरफ गनी नयाँ राष्ट्रपति चुनिए।
२०१४: यमनको राजधानी सानामा सिया हुती विद्रोहीहरूको बढ्दो नियन्त्रण र हिंसात्मक झडपका बिच त्यहाँका प्रधानमन्त्री मोहम्मद बासिन्दवाले आफ्नो पदबाट राजीनामा दिए।
२०१४: जलवायु परिवर्तनविरुद्ध विश्वव्यापी ध्यान आकर्षित गर्न न्युयोर्कको म्यानहटनमा एक विशाल वातावरण र्यालीको आयोजना गरियो।
२०१५: सिरियाको अलेप्पो शहरको अल-सार क्षेत्रमा सरकारी बलहरूले जमिनबाट जमिनमा मार हान्ने मिसाइलद्वारा आक्रमण गरे, जसमा एक व्यस्त बजारलाई निशाना बनाइयो। यस आक्रमणमा ३० जनाभन्दा बढी सर्वसाधारणको मृत्यु भयो।
२०१५: सोमालियाको राजधानी मोगादिसुस्थित राष्ट्रपति भवनको मूल ढोकामा आत्मघाती कार बम विस्फोट भयो, जसमा कम्तीमा ६ जनाको मृत्यु भयो।
२०१५: यमनको राजधानी सानामा साउदी अरबको नेतृत्वमा रहेको सैन्य गठबन्धनले गरेको हवाई आक्रमणमा कम्तीमा ५० जनाको मृत्यु भयो।
२०१५: लस एन्जलसमा आयोजित ६७औँ एमी अवार्ड्समा भायोला डेभिसले ‘हाउ टु गेट अवे विथ मर्डर’ का लागि उत्कृष्ट अभिनेत्रीको पुरस्कार जितेर इतिहास रचिन्। उनी यो पुरस्कार जित्ने पहिलो अश्वेत महिला बनिन्।
२०१६: इजिप्टको तट (रोजेट्टा) नजिकै करिब ४५० देखि ६०० शरणार्थी बोकेको एउटा डुङ्गा समुद्रमा पल्टियो, जसमा सयौँ मानिसहरूको डुबेर मृत्यु भयो र केवल १६३ जनालाई मात्र बचाउन सकियो।
२०१६: विज्ञान पत्रिका ‘नेचर’मा प्रकाशित तीन वटा ठुला वंशाणुगत (जेनेटिक) अध्ययनहरूले सबै गैर-अफ्रिकी मानवका पूर्वजहरू ५०,००० देखि ८०,००० वर्ष पहिले अफ्रिकाबाट भएको एउटै बसाइँसराइसँग जोडिएको पुष्टि गरे। साथै अस्ट्रेलियाका आदिवासी (एबोरिजिनल) लाई विश्वकै सबैभन्दा पुरानो जीवित सभ्यता मानियो।
२०१७: तत्कालीन अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले उत्तर कोरियाको आणविक कार्यक्रममा रोक लगाउनका लागि उसको आर्थिक प्रणाली र व्यापारिक साझेदारहरूलाई लक्षित गर्दै नयाँ कडा प्रतिबन्धहरूको घोषणा गरे।
२०१७: कलकत्ता उच्च अदालतले पश्चिम बङ्गाल सरकारको त्यो आदेशलाई रद्द गरिदियो, जसमा मोहर्रमको दिन दुर्गा मूर्ति विसर्जनमा रोक लगाइएको थियो। अदालतले दुवै समुदायका चाडपर्वहरू सौहार्दपूर्ण रूपमा मनाउन अनुमति दियो।
२०१८: भारत सरकारले न्युयोर्कमा संयुक्त राष्ट्र महासभाको संघारमा पाकिस्तानका विदेशमन्त्रीसँग हुने तय भएको प्रस्तावित बैठक रद्द गरिदियो। जम्मु-काश्मीरमा तीन जना प्रहरीको अपहरणपछि हत्या गरिएको र पाकिस्तानद्वारा जारी गरिएका हुलाक टिकटहरूमा (जसमा आतङ्कवादीहरूको महिमामण्डन गरिएको थियो) को विरोधमा भारतले यो कडा कदम चालेको थियो।
२०१८: काश्मीरको सोपिया जिल्लामा लस्कर-ए-तैयबाका आतङ्कवादीहरूले चार जना प्रहरी (३ एसपीओ र १ कान्स्टेबल) को अपहरण गरे, जसमध्ये तीन जना प्रहरीको गोली हानी हत्या गरियो। यस घटनापछि सुरक्षा बलले बान्दिपोरामा भएको ठुलो मुठभेडमा ५ जना आतङ्कवादीलाई मारिदिए।
२०१८: संयुक्त राज्य अमेरिकाले रुसबाट सुखोई (एसयू-३५) लडाकु विमान र एस-४०० मिसाइल प्रणाली खरिद गरेको कारण चीनको सैन्य एजेन्सीमाथि कडा प्रतिबन्ध लगायो।
२०१८: तान्जानियाको भिक्टोरिया तालमा ‘एमभी न्येरेरे’ नामक ओभरलोड भएको यात्री डुङ्गा (फेरी) पल्टिँदा २२८ जनाको मृत्यु भयो।
२०१९: प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी आफ्नो बहुप्रतीक्षित अमेरिका भ्रमणका लागि टेक्सासको ह्युस्टन पुगे। यसै भ्रमणका क्रममा विश्व प्रसिद्ध ‘हाउडी मोदी’ कार्यक्रम आयोजना हुने तय भएको थियो, जसमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प पनि सहभागी हुने कार्यक्रम थियो।
२०१९: युरोपेली देश अल्बानियाको बन्दरगाह सहर डुरेस (Durrës) मा ५.६ म्याग्निच्युडको शक्तिशाली भूकम्प आयो, जसका कारण राजधानी तिरानासहित धेरै क्षेत्रमा दर्जनौँ मानिस घाइते भए र भौतिक क्षति पुग्यो।
२०२०: न्युजिल्यान्डकी तत्कालीन प्रधानमन्त्री जेसिन्डा आर्डर्नले अकल्यान्डबाहेक देशका अन्य सबै भागबाट कोरोना भाइरससँग सम्बन्धित सम्पूर्ण लकडाउन प्रतिबन्धहरू हटाइन्।
२०२०: भारतको संसद्मा विवादित कृषि विधेयकहरूलाई लिएर तिखो बहस भयो। अमर्यादित व्यवहार र हंगामा गरेका कारण राज्य सभाका ८ जना विपक्षी सांसदहरूलाई निलम्बित गरियो।
२०२०: कोरोना महामारीका बिच चिकित्सक तथा स्वास्थ्यकर्मीहरूको सुरक्षाका लागि लोक सभामा महामारी रोग (संशोधन) विधेयक, २०२० स्वीकृत गरियो।
२०२०: भारतीय संसद्मा गैरसरकारी संस्था (एनजीओ) को विदेशी अनुदान नियमनसँग सम्बन्धित एफसीआरईCRA संशोधन विधेयक, २०२० पेस र पारित गरियो।
२०२१: सुडानको सेनाले पूर्व राष्ट्रपति उमर अल-बसीरका समर्थकहरूद्वारा सरकारविरुद्ध गर्न लागिएको सैन्य विद्रोहको ठुलो षड्यन्त्रलाई असफल बनाइदियो।
२०२१: फाइजर र बायोएनटेकले तथ्याङ्क सार्वजनिक गर्दै उनीहरूको कोभिड-१९ खोप ५ देखि ११ वर्षका बालबालिकाका लागि पूर्ण रूपमा सुरक्षित र प्रभावकारी रहेको दाबी गरे।
२०२१: क्यानडामा भएको मध्यावधि निर्वाचनको नतिजा सार्वजनिक भयो, जसमा जस्टिन ट्रुडोको लिबरल पार्टीले सत्ता कायम राख्यो; यद्यपि उनीहरू स्पष्ट बहुमतबाट चुके र अल्पमतको सरकार बनाए।
२०२१: न्युयोर्कमा संयुक्त राष्ट्र महासभाको ७६ औँ सत्र गहिरो विश्वव्यापी असहमति र कोभिड-१९ महामारीका बिच सुरु भयो।
२०२२: इरानमा प्रहरी हिरासतमा २२ वर्षीया महसा अमिनीको मृत्यु भएपछि देशैभरि हिंसात्मक प्रदर्शन तीव्र बन्यो। यसै दिन प्रदर्शन दबाउनका लागि इरानी सरकारले इन्टरनेट र सोसल मिडिया प्लेटफर्महरू (इन्स्टाग्राम र ह्वाट्सएप) माथि प्रतिबन्ध लगायो।
२०२२: युक्रेन युद्धका बिच रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले देशमा ‘आंशिक सैन्य परिचालन’ को घोषणा गरे। यसअन्तर्गत करिब ३ लाख रिजर्भ सैनिकहरूलाई तुरुन्तै परिचालन गर्ने आदेश दिइयो, जसले गर्दा विश्वव्यापी रूपमा तनाव निकै बढ्यो।
२०२३: भारतको संसद्को विशेष अधिवेशनका क्रममा ऐतिहासिक ‘नारी शक्ति वन्दन अधिनियम’ (महिला आरक्षण विधेयक) लोक सभापछि राज्य सभाबाट पनि सर्वसम्मतिले पारित भयो, जसपश्चात् संसद्को कारबाही अनिश्चितकालका लागि स्थगित गरियो।
२०२३: प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले आफ्नो वाराणसी भ्रमणका क्रममा उत्तर प्रदेशमा बनेका १६ वटा अटल आवासीय विद्यालयहरूको उद्घाटन गरे।
२०२३: क्यानडाको विनिपेगमा भारतीय ग्याङस्टर सुखदुल सिंह उर्फ सुक्का दुनेकेको गोली हानी हत्या गरियो, जसको जिम्मेवारी लरेन्स बिश्नोई ग्याङले लियो।
२०२३: भारतीय विदेश मन्त्रालयले पत्रकार सम्मेलन गरी क्यानडालाई ‘आतङ्कवादीहरूका लागि सुरक्षित क्रिडस्थल’ भएको बतायो। सुरक्षाको कारण देखाउँदै भारतले क्यानडाली नागरिकहरूका लागि भिसा सेवा अस्थायी रूपमा निलम्बित गरेको थियो।
२०२४: उच्च अदालतले केन्द्र सरकारको संशोधित आईटी नियम २०२३ लाई रद्द गरिदियो। अदालतले सरकारको ‘फ्याक्ट चेकिङ युनिट’ लाई असंवैधानिक ठहर गर्यो।
२०२४: भारतको सर्वोच्च अदालतको आधिकारिक युट्युब च्यानल ह्याक भयो। ह्याकरहरूले च्यानलको नाम बदलेर अमेरिकी कम्पनी ‘रिपल’ राखेका थिए र त्यसमा एक्सआरपी क्रिप्टोकरेन्सीसँग सम्बन्धित एउटा लाइभ भिडियो चलाइएको थियो।
२०२४: पापुआका पृथकतावादीहरूले १९ महिनाभन्दा बढी समयदेखि बन्धक बनाएर राखेका न्युजिल्यान्डका पाइलट फिलिप मेर्तेन्सलाई रिहा गरे।
२०२४: लेबनानको राजधानी बेरुतमा इजरायली हवाई आक्रमणमा हिजबुल्लाहका शीर्ष कमान्डर इब्राहिम अकिल र अहमद वहाबी मारिए।
२०२४: श्रीलंकामा सम्पन्न राष्ट्रपति निर्वाचनको मतदानमा नेसनल पिपल्स पावरका नेता अनुरा कुमार दिसानायकेले जित हासिल गरे।
२०२४: प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी तीन दिने आधिकारिक भ्रमणका लागि अमेरिका प्रस्थान गरे। यस भ्रमणका क्रममा उनले क्वाड शिखर सम्मेलनमा भाग लिए र अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनसँग द्विपक्षीय वार्ता गरे।
२०२४: आम आदमी पार्टीकी नेत्री आतिशीले दिल्लीको मुख्यमन्त्री पदको शपथ लिइन्। उनी सुष्मा स्वराज र शीला दीक्षितपछि दिल्लीको तेस्रो महिला मुख्यमन्त्री बनिन्।
२०२५: भारतमा मारुती, टाटा र महिन्द्रासहित ११ प्रमुख अटोमोबाइल कम्पनीहरूले कारहरूको मूल्यमा भारी कटौती गरे, जसअन्तर्गत मारुतीका केही गाडीहरू निकै सस्ता भए।
२०२५: अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले रुस-युक्रेन युद्धका कारण अमेरिकाको ढुकुटी भरिँदै गएको र अमेरिकालाई आर्थिक फाइदा भइरहेको बयान दिए।
२०२५: गाजा क्षेत्रमा इजरायली आक्रमणबाट कम्तीमा ६८ जना प्यालेस्टिनी मारिए भने लेबनानको बिन्त जबिलमा इजरायली ड्रोन आक्रमणमा ५ जनाको मृत्यु भयो।
२०२५: वर्षको अन्तिम सूर्यग्रहण लाग्यो, जुन सोह्र श्राद्धको औँसीका दिन परेको थियो। भारत र नेपालमा यो नदेखिए पनि न्युजिल्यान्ड र अस्ट्रेलियाका केही भागहरूबाट हेर्न सकिन्थ्यो।
२१ सेप्टेम्बरमा जन्मिएका व्यक्तिहरू~
१८९५: अन्नपूर्णानन्द – हिन्दी साहित्यमा शिष्ट हास्यव्यङ्ग्य लेख्ने अग्रणी लेखक।
अजरा: हिन्दी सिनेमाकी जानीमानी अभिनेत्री।
१९०५: उच्छङ्गराय नवलशङ्कर ढेबर – भारतीय स्वतन्त्रता सेनानी, जो १९४८ देखि १९५४ सम्म सौराष्ट्र राज्यको मुख्यमन्त्री रहे।
१९१४: भोला पासवान शास्त्री – भारतीय राजनीतिज्ञ तथा बिहारका आठौँ मुख्यमन्त्री। उनी तीन पटक बिहारका मुख्यमन्त्री बनेका थिए।
१९२६: नूरजहाँ – प्रसिद्ध अभिनेत्री तथा गायिका, जसले भारतीय र पाकिस्तानी सिनेमामा काम गरिन्।
१९२९: जितेन्द्र अभिषेकी – भारतीय शास्त्रीय सङ्गीतका विद्वान।
१९३९: स्वामी अग्निवेश – भारतका सामाजिक कार्यकर्ता, सुधारक, राजनीतिज्ञ तथा आर्य समाजी।
१९५०: बिल मरे – अमेरिकाका दिग्गज हलिउड अभिनेता तथा हास्यकलाकार।
१९५४: सिन्जो आबे – जापानका पूर्व तथा सबैभन्दा लामो समयसम्म पदमा रहेका प्रधानमन्त्री।
१९५५: गुलशन ग्रोवर – बलिउडका वरिष्ठ अभिनेता।
१९६५: सुधा चन्द्रन – प्रसिद्ध भारतीय अभिनेत्री तथा कुशल भरतनाट्यम नृत्याङ्गना।
१९६८: महेन्द्र मुञ्जापारा – भारतीय जनता पार्टीका राजनीतिज्ञ।
१९८०: करीना कपूर – बलिउड अभिनेत्री।
२१ सेप्टेम्बरमा भएका निधनहरू:
१९ ईसा पूर्व: भर्जिल – प्राचीन रोमका महान् र प्रसिद्ध कवि (महाकाव्य ‘इनिड’ का लेखक)।
१५५८: चार्ल्स पञ्चम – पवित्र रोमन साम्राज्यका सम्राट तथा स्पेनका राजा।
१७४३: सवाइ जयसिंह – आमेरका वीर तथा कुशल कूटनीतिज्ञ राजा।
१८६०: आर्थर सापेनहावर – विश्वका प्रसिद्ध जर्मन दार्शनिक।
१९७४: वाल्टर ब्रेनन – ३ पटक ओस्कर पुरस्कार जित्ने प्रसिद्ध अमेरिकी अभिनेता।
१९८५: अमरनाथ विद्यालङ्कार – भारतीय स्वतन्त्रता सङ्ग्रामका सेनानी, पत्रकार, सामाजिक कार्यकर्ता तथा सांसद।
१९८६: भुवनेश्वर प्रसाद सिन्हा – भारतका छैटौँ प्रधानन्यायाधीश।
१९८९: दशमीराम (गुरु दर्शन सिंह) – प्रसिद्ध आध्यात्मिक गुरु तथा लेखक।
१९९८: फ्लोरेन्स ग्रिफिथ जोयनर – अमेरिकी एथलिट, जसलाई विश्वकै हालसम्मकी सबैभन्दा तीव्र गतिकी महिला धाविका मानिन्छ।
२०१७: लिलियन बेटनकोर्ट – विश्वका धनी महिलाहरूमध्येकी एक तथा प्रसिद्ध कस्मेटिक ब्रान्ड लोरियल (L’Oréal) की उत्तराधिकारी।
२०२०: आङ रिता शेर्पा – बिना अक्सिजन सिलिन्डर १० पटक सगरमाथाको सफल आरोहण गर्ने नेपालका महान् पर्वतारोही (“हिमचितुवा”)।
२०२२: राजु श्रीवास्तव – चर्चित स्ट्यान्ड-अप कमेडियन तथा अभिनेता।
२०२३: अखिल मिश्र – बलिउड अभिनेता (फिल्म ‘३ इडियट्स’ मा ‘लाइब्रेरियन दुबे’ को भूमिकाका लागि प्रसिद्ध)।
२१ सेप्टेम्बरका महत्त्वपूर्ण अवसर तथा उत्सवहरू~
अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति दिवस
विश्व अल्जाइमर्स दिवस: यो पहिलो पटक सन् १९९४ मा ‘अल्जाइमर्स डिजिज इन्टरनेसनल’ द्वारा सुरु गरिएको थियो। यस दिनले रोगीहरू र उनीहरूको रेखदेख गर्नेहरूलाई (केयरगिभर) सहयोग पुर्याउन तथा प्रारम्भिक पहिचानका लागि सचेत गराउन प्रेरित गर्दछ। यसको उद्देश्य अल्जाइमर्स रोग र डिमेन्सिया (स्मरणशक्ति ह्रास) का बारेमा मानिसहरूमा जनचेतना फैलाउनु हो।
विश्व आभार (कृतज्ञता) दिवस: यस दिवसले मानिसहरूलाई आफ्नो जीवनमा सकारात्मकता ल्याउन र अरूप्रति कृतज्ञता व्यक्त गर्न प्रेरित गर्छ। यसको सुरुवात सन् १९६५ मा हवाइमा भएको थियो र १९७७ देखि यसले आधिकारिक मान्यता पाउन थाल्यो। यसको उद्देश्य हाम्रा जीवनलाई राम्रो बनाउन योगदान पुर्याउने मानिसहरू, साथीभाइ, परिवार र सहकर्मीहरूलाई धन्यवाद ज्ञापन गर्नु हो।





