नयाँ दिल्ली: जुलाई २ को इतिहास भारतीय र विश्व राजनीतिका लागि निकै महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। आजकै दिन बंगालका अन्तिम नवाब सिराजुद्दौलाको हत्या भएको थियो भने अमेरिकामा नागरिक अधिकार कानुन पारित भएको थियो। सन् १३०६ देखि सुरु भई हालैका वर्षसम्मका यस दिनका सम्पूर्ण प्रमुख घटनाहरू क्रमशः यस प्रकार छन्:
१३०६: अलाउद्दीन खिलजीले सिवानामा आक्रमण गर्दा यो किल्ला कान्हडदेवका भतिजा चौहान सरदार शितलदेवको नियन्त्रणमा थियो।
१७५७: प्लासीको युद्धपछि बंगालका अन्तिम स्वतन्त्र नवाब सिराजुद्दौलाको हत्या गरियो। यसलाई भारतमा बेलायती शासनको सुरुवात मानिन्छ।
१७७६: दोस्रो महाद्वीपीय कांग्रेसले रिचर्ड हेनरी लीको प्रस्तावलाई स्वीकार गर्दै ग्रेट ब्रिटेनबाट स्वतन्त्रताको लागि सर्वसम्मत मतदान गर्यो (न्युयोर्कले मतदानमा भाग लिएन)।
१७८७ (निधन): क्रिस्टोफ विलीबाल्ड ग्लक – जर्मन संगीतकारको निधन।
१८३९: अमिटाड जहाजमा रहेका दास बनाइएका अफ्रिकीहरूले क्युवाको चिनी बगानतर्फ लैजाँदै गर्दा आफ्ना अपहरणकारीहरू विरुद्ध विद्रोह गरे। यो विद्रोह अमेरिकामा दासत्व विरोधी आन्दोलनमा एउटा महत्त्वपूर्ण मोड बन्यो।
१८७७ (जन्म): हर्मन हेसे – नोबेल पुरस्कार विजेता जर्मन-स्विस लेखकको जन्म।
१८९३ (जन्म): चन्दूलाल माधवलाल त्रिवेदी – आन्ध्र प्रदेशका पहिलो राज्यपालको जन्म।
१९०१ (जन्म): कालिन्दी चरण पाणिग्रही – प्रसिद्ध उडिया कवि, उपन्यासकार, कथाकार, नाटककार र निबन्धकारको जन्म।
१९०४ (जन्म): रेने लेकोस्टे – फ्रान्सका महान टेनिस खेलाडीको जन्म।
१९२५ (जन्म): स्वामी राम – भारतीय योगाचार्यको जन्म।
१९३४ (निधन): असित भट्टाचार्य – भारतका महान क्रान्तिकारीहरूमध्ये एकको निधन।
१९४०: बेलायती सरकारले नेताजी सुभाषचन्द्र बोसलाई विद्रोह भड्काएको आरोपमा पक्राउ गरेको थियो।
१९४०: हिटलरले बेलायतमाथि आक्रमणको आदेश दिँदै ‘अपरेशन सी लायन’ सुरु गरे।
१९४१: नाजी नरसंहार भयो, लेम्बर्गमा करिब ७००० मानिस मारिए।
१९४१ (जन्म): आशालता वाबगांवकर – मराठी र हिन्दी चलचित्रकी प्रख्यात अभिनेत्रीको जन्म।
१९४५ (जन्म): विद्या विन्दु सिंह – लोक साहित्यको क्षेत्रमा प्रख्यात नामको जन्म।
१९४७ (जन्म): ल्यारी डेभिड – अमेरिकी अभिनेता, लेखक र निर्माताको जन्म।
१९४८ (जन्म): आलोक धन्वा – प्रसिद्ध जनकविको जन्म।
१९४९: भियतनामले अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता पायो।
१९५० (निधन): युसुफ मेहर अली – स्वतन्त्रता सेनानी तथा समाज सुधारकको निधन।
१९५४ (जन्म): मोहम्मद अजिज – भारतका प्रसिद्ध पार्श्व गायकहरूमध्ये एकको जन्म।
१९५६ (जन्म): तुफानी सरोज – १३औँ र १५औँ लोकसभाका सदस्यको जन्म।
१९६१ (निधन): अर्नेस्ट हेमिङ्वे – अमेरिकी उपन्यासकार, लघुकथा लेखक र पत्रकारको निधन।
१९६२: स्याम वाल्टनले अर्कान्सास (यूएसए) मा आफ्नो पहिलो ‘वालमार्ट’ स्टोर खोलेका थिए, जुन आज विश्वकै सबैभन्दा ठूलो खुद्रा कम्पनी हो।
१९६४: अमेरिकामा नागरिक अधिकार ऐन (सिविल राइट्स एक्ट) मा हस्ताक्षर भयो। यसले जात र रंगका आधारमा हुने भेदभावलाई गैरकानुनी बनायो।
१९७२: भारत र पाकिस्तानबीच ऐतिहासिक ‘सिम्ला सम्झौता’ भयो। यसमा भारतकी प्रधानमन्त्री इन्दिरा गान्धी र पाकिस्तानका राष्ट्रपति जुल्फिकार अली भुट्टोले हस्ताक्षर गरेका थिए।
१९७३ (निधन): बेट्टी ग्रेबल – अमेरिकी अभिनेत्री तथा गायिकाको निधन।
१९७६: उत्तरी र दक्षिणी भियतनाम आधिकारिक रूपमा एक भए।
१९७९: सुसान बी एन्थनी डलर जारी गरियो, जुन महिलालाई सम्मान गर्ने पहिलो अमेरिकी सिक्का थियो।
१९८३ (जन्म): सुहास एल.वाई. – भारतका पारा ब्याडमिन्टन खेलाडीको जन्म।
१९८५: युरोपेली अन्तरिक्ष एजेन्सीले अन्तरिक्षमा पुच्छ्रेतारा (कॉमेट) को खोजीका लागि ‘गियोटो’ अन्तरिक्ष यान प्रक्षेपण गरेको थियो।
१९८६ (जन्म): लिन्डसे लोहान – अमेरिकी अभिनेत्री तथा गायिकाको जन्म।
१९८९ (जन्म): एलेक्स मोर्गन – प्रसिद्ध अमेरिकी फुटबल खेलाडीको जन्म।
१९९० (जन्म): मार्गो रोबी – प्रसिद्ध अष्ट्रेलियाली अभिनेत्रीको जन्म।
१९९३: अध्यादेशमार्फत ओएनजीसीलाई कर्पोरेसनमा परिणत गरियो।
१९९४ (निधन): एन्ड्रेस एस्कोबार – कोलम्बियाका प्रसिद्ध फुटबल खेलाडीको निधन।
२००२: हेपाटाइटिस सी को जाँचलाई भारतभर अनिवार्य गरियो।
२००४: छत्रपति शिवाजी टर्मिनस स्टेशनलाई युनेस्कोको विश्व सम्पदा समितिद्वारा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरियो।
२००४: भारत र पाकिस्तानका विदेश मन्त्रीहरूबीच इन्डोनेसियाको जकार्तामा द्विपक्षीय वार्ता भयो।
२००६: इङ्गल्याण्ड फुटबल टोलीका कप्तान डेभिड बेकह्यामले आफ्नो पद छोडे।
२००७: अमरनाथ गुफामा हिउँको शिवलिंग पूर्ण रूपमा पग्लिएको कुरा मन्दिरका अधिकारीहरूले पुष्टि गरे।
२००७: अफगानिस्तानको हेलमन्द प्रान्तमा नाटो को बमबारीमा करिब ८० जना अफगान नागरिक मारिए।
२००७: आयरल्याण्डको समुद्री तटमा १.५ टन कोकिन समातियो, जुन तत्कालीन इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो बरामदगी थियो।
२००८: कोलम्बियामा सेनाले ठूलो कारबाही गर्दै ‘फार्क’ विद्रोहीहरूको कब्जाबाट १५ जना बन्धकहरूलाई सुरक्षित उद्धार गर्यो, जसमा कोलम्बिया-फ्रान्सकी पूर्व राष्ट्रपति पदकी उम्मेदवार ‘इङ्ग्रिड बेटनकोर्ट’ पनि थिइन्।
२००९: दिल्ली उच्च अदालतले नाज फाउन्डेसन को मुद्दामा फैसला सुनाउँदै १४८ वर्ष पुरानो औपनिवेशिक कानुन (धारा ३७७) लाई उल्ट्यायो।
२००९: अमेरिकी सेना र नौसेनाले हेलमन्द प्रान्तमा तालिबान विरुद्ध ‘अपरेशन स्ट्राइक अफ द स्वर्ड’ नामक ठूलो सैन्य आक्रमण सुरु गरे।
२००९: नेपालले कोशी नदीमा पानी छाडेका कारण बिहारका सुपौल, सहरसा र अररिया जिल्लाहरूमा भीषण बाढी आयो।
२००९: जर्मनीको मार्बर्गमा नोभार्टिस कम्पनीले एच१एन१ स्वाइन फ्लु भाइरसका लागि विश्वकै पहिलो खोप तयार गर्यो।
२०१०: छत्तिसगढ र आन्ध्र प्रदेशको सीमामा भएको एउटा ठूलो घटनामा माओवादी नेता चेरुकुरी राजकुमार (उर्फ ‘आजाद’) मारिए।
२०१०: भारतीय अन्तरिक्ष अनुसन्धान संगठन (इसरो) को स्पेस कमिसनले ‘देवास-एन्ट्रिक्स’ सम्झौताको समीक्षा पछि यसलाई रद्द गर्न सिफारिस गर्यो।
२०१०: संयुक्त राष्ट्र महासभाले विश्वभरका महिला र बालिकाहरूको सशक्तिकरण र उनीहरूको स्थिति सुधार गर्न ऐतिहासिक रूपमा ‘युएन वुमन’ नामक नयाँ संस्था गठन गर्ने सर्वसम्मत निर्णय गर्यो।
२०१०: पाकिस्तानको लाहोरस्थित प्रसिद्ध ‘दाता गञ्ज बख्श’ दर्गाहमा भीषण आत्मघाती बम विष्फोट भयो, जसमा दर्जनौँ मानिसले ज्यान गुमाए।
२०१०: फिफा विश्वकपमा उरुग्वेले घानालाई हराउँदै अन्तिम ४ मा स्थान बनायो र नेदरल्याण्ड्सले ब्राजिललाई पराजित गर्यो।
२०११ (निधन): अन्ना म्यासी – प्रसिद्ध ब्रिटिश अभिनेत्रीको निधन।
२०११: तत्कालीन रक्षा सचिव ‘प्रदीप कुमार’ देशको नयाँ केन्द्रीय सतर्कका आयुक्तमा चुनिए।
२०११: चेक गणतन्त्रकी पेट्रा क्वितोभाले मारिया शारापोभालाई हराउँदै आफ्नो पहिलो ग्राण्ड स्ल्याम उपाधि जितिन्।
२०१२: अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा, फर्मास्युटिकल्स कम्पनी ग्ल्याक्सोस्मिथक्लाइन (जीएसके) ले इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो स्वास्थ्य सेवा धोखाधडी मुद्दामा ३ अर्ब डलरको सम्झौता गर्यो।
२०१३: भारतीय अन्तरिक्ष अनुसन्धान संगठन (इसरो) ले पीएसएलवी मार्फत देशको पहिलो नेभिगेसन उपग्रहको सफल प्रक्षेपण गर्यो।
२०१३: काहिरा विश्वविद्यालय नजिकै इजिप्टका राष्ट्रपति मोहम्मद मोर्सी विरुद्ध भएका प्रदर्शनका क्रममा हिंसक झडप हुँदा १६ भन्दा बढी मानिसको ज्यान गयो।
२०१४: प्रख्यात उद्योगपति नेस वाडियाले मुम्बईको मरिन ड्राइभ पुलिसलाई पत्र लेखेर अभिनेत्री प्रिती जिन्टाले लगाएका आरोपहरू मनगढन्ते र झूटो भएको बताए।
२०१५: महाराष्ट्र सरकारले मदरसाहरूलाई विद्यालयको मान्यता दिनका लागि अस्वीकार गर्यो। सरकारका अनुसार केवल धार्मिक शिक्षा दिइने मदरसाहरूलाई विद्यालय मानिने छैन।
२०१६: जुलाई १ को राति ढाकाको एउटा क्याफेमा आतंककारीहरूले आक्रमण गरेका थिए। जुलाई २ मा सुरक्षाकर्मीले कारबाही गर्दा २० जना विदेशी बन्धकहरू मारिए।
२०१६: चोटका कारण तत्कालीन दिग्गज धावक उसेन बोल्टले जमैकाको ओलम्पिक ट्रायल्सबाट आफ्नो नाम फिर्ता लिए।
२०१७: पाकिस्तानले जासुसी र आतंकवादको आरोपमा मृत्युदण्डको सजाय पाएका कुलभूषण जाधवलाई भारतलाई ‘काउन्सिलर एक्सेस’ (कूटनीतिक पहुँच) दिन अस्वीकार गर्यो।
२०१७: फिफा कन्फेडेरेसन कप: फुटबलको学 फाइनल खेलमा जर्मनीले चिलीलाई १-० ले हराउँदै आफ्नो पहिलो उपाधि जित्यो।
२०१७: अष्ट्रेलियाका जेफ हर्नले फिलिपिन्सका दिग्गज मुक्केबाज म्यानी प्याकियाओलाई हराउँदै विश्व मुक्केबाजी संगठन(डब्लुबीओ) वर्ल्ड वेल्टरवेट बेल्ट आफ्नो नाम गरे।
२०१८: दिल्लीको बुरारीमा एउटै घरमा ११ जनाको शंकास्पद अवस्थामा मृत्यु भएको घटना सार्वजनिक भयो। घरबाट पुलिसले केही रजिस्टरहरू फेला पारे, जसबाट अन्धविश्वास र ‘मोक्ष’ को कोण (तन्त्र-मन्त्र) खुल्यो।
२०१९: युके अदालतमा विजय माल्याको अपीलमाथि सुनुवाइ भयो।
२०२०: म्यानमारमा पहिरो जाँदा ११३ जनाको मृत्यु भयो।
२०२०: नेपाल: प्रधानमन्त्री ओलीद्वारा प्रचण्डसँग एक्लै भेट्न अस्वीकार।
२०२१: भारतमा कोरोना भाइरसका कारण ज्यान गुमाउनेको संख्या ४,००,००० पार भयो, जसका कारण भारत अमेरिका र ब्राजिलपछि तेस्रो देश बन्यो।
२०२१: अमेरिकाले अफगानिस्तानको सबैभन्दा ठूलो ‘बग्राम’ एयरबेस खाली गरेर अफगान सेनालाई हस्तान्तरण गरेको थियो। यो अमेरिकाको सबैभन्दा लामो युद्धको महत्त्वपूर्ण हिस्सा थियो।
२०२१: मेक्सिकोको खाडीनजिकै पानीमुनि रहेको ग्यास पाइपलाइनमा भीषण आगलागी भयो। आगो निभाउन ५ घण्टा लागेको थियो।
२०२२: इङ्गल्याण्डविरुद्ध खेलिएको टेस्ट म्याचमा भारतीय टोलीका विकेटकिपर ब्याट्सम्यान ऋषभ पन्त र रवींद्र जडेजाले उत्कृष्ट शतकीय पारी खेलेका थिए।
२०२२: युक्रेनको मारियुपोल सहरका १०,००० भन्दा बढी नागरिकलाई पृथकतावादीहरूले बन्धक बनाए।
२०२३: राष्ट्रवादी कांग्रेस पार्टी (एनसीपी) नेता अजित पवारले विद्रोह गरी महाराष्ट्र सरकारमा (भाजपा-शिवसेना) सामेल भएर राज्यको दोस्रो उपमुख्यमन्त्री को शपथ लिए।
२०२३: महाराष्ट्रको बुलढाणा जिल्लामा एक दुखद बस दुर्घटनामा २५ जनाको ज्यान गयो, जहाँ विवाहमा जाँदै गरेको बसमा आगलागी भएको थियो।
२०२४: उत्तर प्रदेशको हातरसमा एक सत्संगका क्रममा भएको भागदौडमा १२० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भयो।
२०२४: क्यारेबियन टापु समूहमा ‘बेरिल’ आँधीले ठूलो विनाश निम्त्यायो। यो इतिहासकै सबैभन्दा चाँडो आउने श्रेणी ५ को आँधी बन्यो।
२०२४: दक्षिण कोरियाको राजधानी सियोलमा एउटा कार पैदलयात्रीहरूमाथि जोतिँदा ९ जनाको दर्दनाक मृत्यु भयो।
२०२४: अफ्रिकी देश मोरिटानिया को तटमा आप्रवासीहरू बोकेको डुङ्गा पल्टिँदा करिब ८९ जनाको मृत्यु भयो।
२०२५: बंगलादेशका मुख्य सल्लाहकार मुहम्मद युनुसले देशमा आम निर्वाचन २०२६ को सुरुवातमै हुने घोषणा गरेका छन्।
२०२५: अमेरिकी सिनेटले कर कटौती र ठूला सामाजिक खर्च कटौती सम्बन्धी एउटा ठूलो विधेयक पारित गर्यो।
जुलाई २ का महत्त्वपूर्ण अवसर तथा उत्सवहरू:
विश्व यूएफओ दिवस (वर्ल्ड यूएफओ डे): आकाशमा उड्ने रहस्यमयी वस्तुहरू (अनौठा उड्ने वस्तुहरू) बारे मानिसहरूमा सचेतना जगाउन यो दिन मनाइन्छ।
विश्व खेलकुद पत्रकार दिवस: खेलकुद पत्रकारहरूको कार्यको सम्मान गर्न यो दिवस मनाइन्छ।
About Author
