नयाँ दिल्ली: आज जून १८ तारिख। इतिहासको पानामा आजको दिन देश र दुनियाँमा धेरै महत्त्वपूर्ण र दूरगामी घटनाहरूका लागि दर्ता छ। भारतको परिप्रेक्ष्यमा आजको दिन विशेष गरी ‘गोवा क्रान्ति दिवस’ र ‘झांसीकी रानी लक्ष्मीबाईको पुण्यतिथि’ का रूपमा स्मरणीय छ। सन् १९४६ मा आजकै दिन समाजवादी नेता डा. राममनोहर लोहियाले पोर्चुगिज शासनविरुद्ध गोवा मुक्ति आन्दोलनको शंखघोष गर्नुभएको थियो, जसको परिणामस्वरूप सन् १९६१ मा गोवा स्वतन्त्र भयो।
​प्रमुख ऐतिहासिक घटनाक्रम~
​१५७६: मुगल सम्राट अकबरको सेना (राजा मानसिंहको नेतृत्वमा) र मेवाडका राजा महाराणा प्रतापबीच प्रसिद्ध हल्दीघाटीको युद्ध सुरु भएको थियो।
​१६५८: मुगल राजकुमार औरंगजेबले आफ्ना पिता शाहजहाँलाई बन्दी बनाई आगराको किल्लामा कब्जा गरेका थिए।
​१७५८: फ्रेन्च जनरल बुस्सीले निजाम सलाबत जंगसँग बिदा लिए, जसलाई भारतबाट फ्रान्सको सैन्य र राजनीतिक उपस्थितिको अन्त्य मानिन्छ।
​१८१२: अमेरिकी राष्ट्रपति जेम्स मेडिसनले ब्रिटेन विरुद्ध आधिकारिक रूपमा युद्धको घोषणा गरेका थिए।
​१८१५: इतिहासको प्रसिद्ध वाटरलूको युद्धमा फ्रान्सेली सम्राट नेपोलियन बोनापार्ट पराजित भएका थिए।
​१८५८: १८५७ को स्वतन्त्रता संग्रामकी महानायक झांसीकी रानी लक्ष्मीबाई ग्वालियर नजिकै ब्रिटिश सेनासँग वीरतापूर्वक लड्दै मैदानमा वीरगति प्राप्त गरेकी थिइन्।
​१९२३: इतालिको प्रसिद्ध माउन्ट एटना ज्वालामुखी पुनः सक्रिय हुँदा करिब ६० हजार मानिस घरबारविहीन भएका थिए।
​१९४१: दोस्रो विश्वयुद्धको समयमा टर्कीले नाजी जर्मनीसँग शान्ति सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेको थियो।
​१९४६: डा. राम मनोहर लोहियाले गोवाको लोंडामा गोवा मुक्ति आन्दोलनको नेतृत्व गर्दै पोर्चुगिज शासकहरूविरुद्ध प्रत्यक्ष कारबाहीको आह्वान गरे, जसलाई आज ‘गोवा क्रान्ति दिवस’ का रूपमा मनाइन्छ।
​१९५६: स्वतन्त्र भारतमा महिलाहरूलाई सम्पत्तिमा अधिकार दिने ऐतिहासिक हिन्दू उत्तराधिकार ऐन पारित भएको थियो।
​१९७२: ब्रिटिश युरोपियन एयरवेजको उडान ५४८ उड्ने बित्तिकै दुर्घटनाग्रस्त हुँदा विमानमा सवार सबै ११८ जनाको मृत्यु भएको थियो।
​१९७९: शीतयुद्धको समयमा अमेरिका र सोभियत संघ बीच महत्त्वपूर्ण हतियार नियन्त्रण सम्झौतामा हस्ताक्षर भएको थियो।
​१९८७: भारतमा हरित क्रान्तिका नायक वैज्ञानिक एम. एस. स्वामीनाथनलाई पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय ‘वर्ल्ड फूड प्राइज’ (विश्व खाद्य पुरस्कार) प्रदान गरिएको थियो।
​१९९७: कम्बोडियाका क्रूर माओवादी नेता पोलपोटले आत्मसमर्पण गरेका थिए, जो २० लाखभन्दा बढी मानिसको नरसंहारका लागि जिम्मेवार थिए।
​१९९९: ३५ युरोपेली देशहरूबीच लन्डनमा महत्त्वपूर्ण पेयजल सम्झौता भयो र लातभियामा वाइके फ्रेब्रेमा देशको पहिलो महिला राष्ट्रपति चुनिनुभयो।
​२००१: आर्थिक संकटका कारण पाकिस्तानले आफ्नो रक्षा बजेटमा कटौती गर्‍यो। सोही दिन तालिबानले अमेरिकाविरुद्ध ओसामा बिन लादेनले जारी गरेको फतवा रद्द गरेको थियो।
​२००३: प्रविधि क्षेत्रको दिग्गज कम्पनी गुगलले इन्टरनेट विज्ञापनको दुनियाँमा क्रान्ति ल्याउने एडसेन्स प्रोग्राम सुरु गर्‍यो।
​२००४: चाडका सैनिकहरूले ६९ सुडानी मिलिसियालाई मारे। सोही दिन दक्षिण कोरियाले इराकमा आफ्नो सेना पठाउने निर्णय गरेको थियो।
​२००८: भारत सरकारले गुज्जर समुदायलाई ओबीसी कोटा अन्तर्गत ५% आरक्षण दिने घोषणा गर्‍यो। सिरियाका राष्ट्रपति बसर अल असद र भारतीय प्रधानमन्त्री डा. मनमोहन सिंहबीच ३ वटा सम्झौता भए। फर्मा कम्पनी र्यानब्याक्सीले फाइजरसँगको पेटेन्ट विवाद टुङ्ग्यायो र भियतनामले चामल निर्यातको प्रतिबन्ध हटायो।
​२००९: अमेरिकी अन्तरिक्ष एजेन्सी नासाले चन्द्रमामा पानीको खोजीका लागि विशेष यान (एलआरओ/एलक्रॉस) पठायो।
​२०१७: आईसीसी च्याम्पियन्स ट्रफीको फाइनल खेलमा पाकिस्तानले भारतलाई पराजित गरी उपाधि जित्यो।
​२०१९: नरसिंहगढका महाराज कुँवर श्री शिवपाल सिंह जी राजपूतले सामाजिक सेवाका लागि ‘सेवाराम फाउन्डेसन’ को स्थापना गरे।
​२०२०: भारत र चीनबीच गलवान घाटीमा भएको हिंसक झडपपछि परिस्थिति नियन्त्रण गर्न दुवै देशबीच उच्चस्तरीय सैन्य वार्ताहरू तीव्र पारिएका थिए।
​२०२१: विश्वभर कोभिड-१९ विरुद्धको खोप अभियान तीव्र बन्यो र महामारीको दोस्रो लहरपछि धेरै देशहरूले प्रतिबन्धहरू हटाउन थाले।
​२०२१/२०२२: विश्वव्यापी आर्थिक मन्दी र आकाशिँदो महँगीलाई नियन्त्रण गर्न संसारका विभिन्न देशका केन्द्रीय बैंकहरूले ब्याजदरमा भारी वृद्धि गरे।
​२०२३: भारतमा समान नागरिक संहिता लागू गर्ने विषयमा राष्ट्रिय स्तरमा राजनीतिक र कानुनी बहस निकै तीव्र बन्यो।
​२०२४: विश्वभरका विभिन्न चुनावहरूमा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) को प्रयोग र यसले निम्त्याउने चुनावी दुष्प्रचार सम्बन्धी चुनौतीबारे अन्तर्राष्ट्रिय बहस भयो।
​२०२५: अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चहरूमा एआई नियमन, जलवायु परिवर्तनका चुनौतीहरू र वैश्विक आर्थिक सहयोगका मुद्दाहरू आजकै दिन प्रमुख चर्चाका विषय बनेका थिए।
​प्रमुख जन्म~
नेपालका ऐतिहासिक प्रधानमन्त्री जंगबहादुर राणा (१८१७) आधुनिक बिहारका निर्माता अनुग्रह नारायण सिन्हा (१८८७)
गान्धीवादी चिन्तक दादा धर्माधिकारी (१८९९)
पूर्व राज्यपाल पी. वेंकटसुब्बैया (१९२१)
ब्राजिलका पूर्व राष्ट्रपति फर्नांडो हेनरिक कार्डोसो (१९३१) आरएसएसका पाँचौं सरसंघचालक के. एस. सुदर्शन (१९३१)
नौकायन खेलाडी होमी डैडी मोतीवाला (१९५८) आन्ध्र प्रदेशकी राजनीतिज्ञ गोड्डेति माधवी (१९९२)
​प्रमुख निधन~
स्वतन्त्रता सेनानी सेठ गोविन्द दास (१९७४)
सोभियत रक्षामन्त्री जॉर्जी ज़ुकोव (१९७४)
स्वतन्त्रता सेनानी डा. युधवीर सिंह (१९९३)
प्रसिद्ध अभिनेत्री नसीम बानो (२००२)
सरोद वादक अली अकबर खान (२००९)
भारतका प्रख्यात धावक ‘फ्लाइङ सिख’ मिलखा सिंह (२०२१)।
​आजको विशेष अवसर~
​गोवा क्रान्ति दिवस
रानी लक्ष्मीबाई पुण्यतिथि
अन्तर्राष्ट्रिय दिगो भोजन दिवस (Sustainable Gastronomy Day – UN)