स्वाद मात्रै बढाउने होइन, यसको गुन त साह्रै ठुलो छ
​
हाम्रोतिर कतिपयले यसलाई ‘मर्चुला’ वा ‘कडी पत्ता’ पनि भन्छन्। विशेष गरी दक्षिण भारतको खानाहरूमा यसको तड्का (छोँक) नलगाई त चल्दै चल्दैन। तर, यो कडी पत्ताले खानाको स्वाद र बासना बढाउने मात्रै होइन, यसभित्र त पाखे ओखती जस्तै धेरै किसिमका औषधीय गुणहरू लुकेका हुन्छन्, जुन हाम्रो स्वास्थ्यको लागि एकदमै फाइदाजनक छ। यसमा पाइने फाइबर, आइरन र अरू पौष्टिक तत्वहरूले बढेको ओजन (वजन) घटाउन, रगतमा सुगरको मात्रा ठिक ठाउँमा राख्न र मुटुलाई तन्दुरुस्त राख्न ठुलो मद्दत गर्छ। आजभोलि त जिउको मोटोपन जट्टै घटाउनको लागि कडी पत्ताको जुस वा ड्रिंक्स पिउने फेसन नै चलिसक्यो।
​कडी पत्तामा के-के पौष्टिक तत्वहरू पाइन्छन् त?
यदि तपाईँ सधैँ फिट र फुर्तिलो रहन चाहनुहुन्छ भने, आफ्नो दैनिक खानामा कडी पत्ता मिसाउने बानी गर्नुस्। एउटा रिसर्च (अनुसन्धान) ले देखाए अनुसार, कडी पत्तामा आइरन, फस्फोरस, क्याल्सियम, फाइबर, भिटामिन ‘ए’, भिटामिन ‘सी’ का साथै जीउ दुख्ने-सुन्निने कम गर्ने (एन्टी-इन्फ्लेमेटरी) तत्व र एन्टिअक्सिडेन्टहरू टन्नै पाइन्छन्। यी सबै भिटामिन र मिनरल्स हाम्रो शरीरका लागि साह्रै उत्तम मानिन्छन्।
​कडी पत्ता खाँदा के-के फाइदा हुन्छ?
​मोटोपन चट् पार्न मद्दतगार: यदि तपाईँ आफ्नो बढेको भुँडी र ओजन घटाउन हैरान हुनुभएको छ भने, कडी पत्तालाई आफ्नो डाइटमा सामेल गरिहाल्नुस्। यसमा भएको फाइबर र बायोएक्टिभ कम्पाउन्डले हाम्रो मेटाबोलिजम (हजमी शक्ति) लाई दरो बनाउँछ। यसले गर्दा जीउमा बोसो (फ्याट) जम्ने प्रक्रिया मन्द हुन्छ र ओजन नियन्त्रणमा आउँछ।
​सुगर (डायबिटिज) का रोगीलाई ढुक्क: कडी पत्ताको सेवनले ब्लड सुगर कन्ट्रोल गर्न एकदमै मद्दत गर्छ। अनुसन्धानहरू भन्छन् कि दैनिक ५ देखि १२ ग्राम कडी पत्ताको धुलो (पाउडर) खायो भने, बिहान खाली पेटको र खाना खाएपछिको सुगरको लेभल निकै घटेर जान्छ। यसमा भएको फाइबरले कार्बोहाइड्रेट पच्ने गतिलाई ढिलो बनाइदिन्छ।
​रगतको कमी (एनिमिया) टाढै राख्ने: आइरनको कमीले गर्दा शरीरमा रगत सुक्ने (एनिमिया) समस्या भएकाहरूका लागि कडी पत्ता अचुक ओखती हो। यसको नियमित सेवनले हीमोग्लोबिन (Hb) को मात्रा र रातो रगतको कण (RBC) बढाउँछ। यदि यसलाई भिटामिन ‘सी’ सँग खायो भने त शरीरले आइरन अझ चाँडो सोस्छ।
​मुटुलाई राख्छ तन्दुरुस्त: कडी पत्तामा भएका एन्टिअक्सिडेन्टहरूले मुटुको धड्कन र स्वास्थ्यलाई राम्रो बनाउँछन्। यसले शरीरको नराम्रो कोलेस्ट्रोल (LDL) लाई घटाउन मद्दत गर्छ, जसले गर्दा भोलि गएर हार्ट अट्याक वा मुटुको रोग लाग्ने खतरा निकै कम हुन्छ।
​जीउ सुन्निने रोगबाट बचाउँछ: कडी पत्तामा एन्टि-इन्फ्लेमेटरी गुण हुन्छ, जसले शरीरभित्र पैदा हुने लिप्त सूजन (क्रोनिक इन्फ्लेमेसन) लाई कम गर्छ। यही सूजनकै कारण पछि गएर मुटुरोग, मोटोपन र सुगर जस्ता ठुला रोगहरू लाग्ने गर्छन्।
​कडी पत्तालाई कसरी खाने त?
१. दाल, तरकारी र साम्भर आदि बनाउँदा तेलमा कडी पत्ता फुराएर तड्का लगाउन सक्नुहुन्छ।
२. बिहान-बिहान कडी पत्ताको तातो चिया (ट्याङ्ली चिया जस्तै) बनाएर पिउन सक्नुहुन्छ।
३. नरिवलको चटनी पिस्दा यसलाई मिसाउन सक्नुहुन्छ।
४. सलादमा यसको सुख्खा पाउडर वा हरियो पात छर्केर पनि खान सकिन्छ।
​ एउटा सानो सल्लाह: कडी पत्तामा धेरै औषधीय गुण भए तापनि, यदि तपाईँलाई पहिलेदेखि नै कुनै कडा रोग छ वा औषधी चलिरहेको छ भने, डाक्टरबाबुको सल्लाह लिएर मात्र यसलाई आफ्नो डाइटमा बढी प्रयोग गर्नुहोला।