नयाँ दिल्ली: १३ जूनको दिन भारतीय तथा विश्व इतिहासमा धेरै महत्त्वपूर्ण घटनाहरूका लागि दर्ता रहेको छ। यसै दिन महान क्रान्तिकारी ऊधम सिंहलाई फाँसी दिइएको थियो र खिलजी वंशको जग बसेको थियो।
१३ जूनका महत्त्वपूर्ण घटनाहरू:
१२९०: जलालुद्दीन फिरोजशाहले दिल्लीको गद्दी सम्हाले, जसबाट गुलाम वंशको शासनको अन्त्य भयो र खिलजी वंशको सुरुवात भयो।
१३२५: विश्व अन्वेषक र लेखक इब्न बतूताले साउदी अरबको मक्काका लागि आफ्नो पहिलो यात्रा सुरु गरेका थिए।
१६२५: बेलायतका राजा हेनरी प्रथमले फ्रान्सकी राजकुमारी हिनरीतीसँग विवाह गरेका थिए।
१७१९: दशौँ मुगल सम्राट रफीउद्दाराजातको निधन भयो।
१७३१: स्वीडिस इस्ट इन्डिया कम्पनीको स्थापना भयो।
१७५७: बंगाल, बिहार र उडिसाका नवाब सिराजुद्दौलासँग युद्ध गर्नका लागि इस्ट इन्डिया कम्पनीका रोबर्ट क्लाइभले मुर्शिदाबादतर्फ प्रस्थान गरे। त्यस समय उनीसँग १,००० युरोपेली र २,००० भारतीय सैनिकका अलावा आठ तोपहरू थिए।
१८८८: अमेरिकी कांग्रेसले श्रम विभागको गठन गर्यो।
१९००: चीनमा ‘बक्सर विद्रोह’ को सुरुवात भयो।
१९०९: केरलको पालाघाटमा स्वतन्त्र भारतका पहिलो गैर-कांग्रेसी र केरल राज्यका पहिलो मुख्यमन्त्री ईएमएस नम्बुदरीपादको जन्म भएको थियो।
१९२२: अंग्रेजहरूको विरोध गर्ने क्रान्तिकारी नानक भिलको निधन भएको थियो।
१९२३: हिन्दी सिनेमा जगत्का प्रसिद्ध गीतकार प्रेम धवनको जन्म।
१९३२: ब्रिटेनले ७२ वर्षसम्म स्वेज नहरमा नियन्त्रण राखेपछि यसलाई इजिप्ट (मिस्र) लाई सुम्पियो।
१९४०: जलियावाला बाग हत्याकाण्डको समयमा पञ्जाबका गभर्नर रहेका माइकल ओ ड्यायरको हत्या गरी उक्त हत्याकाण्डको बदला लिने भारतीय ऊधम सिंहलाई लन्डनमा फाँसी दिइयो।
१९४३: भारतका महान स्वतन्त्रता सेनानी नेताजी सुभाषचन्द्र बोस जर्मनीबाट टोकियो आइपुगेका थिए।
१९४४: संयुक्त राष्ट्र संघका आठौँ महासचिव बान की मुनको जन्म।
१९५६: ब्रिटेनले स्वेज नहरको नियन्त्रण इजिप्टलाई सुम्पिएको थियो।
१९६४: भारतीय जनता पार्टीका राजनीतिज्ञहरूमध्ये एक पीयूष गोयलको जन्म भएको थियो।
१९६६: अमेरिकाको सर्वोच्च अदालतले ‘मिरान्डा बनाम एरिजोना’ मामिलामा फैसला सुनाउँदै पुलिसका लागि संदिग्धहरूलाई उनीहरूको अधिकारको जानकारी दिनु अनिवार्य गर्यो।
१९७०: न्युजिल्यान्डका पूर्व क्रिकेट खेलाडी क्रिस केयर्न्सको जन्म भएको थियो।
१९८३: अमेरिकी अन्तरिक्ष यान ‘पायनियर-१०’ सौरमण्डलको सिमाना पार गर्ने इतिहासकै पहिलो मानव निर्मित यान बन्यो।
१९९३: किम क्याम्पबेल क्यानडाको पहिलो महिला प्रधानमन्त्री बनिन्।
१९९४: मणिपुरका भूतपूर्व सातौँ मुख्यमन्त्री राज कुमार जयचन्द्र सिंहको निधन भयो।
१९९७: दिल्लीको उपहार सिनेमाघरमा आगलागी हुँदा ५९ जनाको मृत्यु भयो र १०० भन्दा बढी मानिस घाइते भए।
१९९९: भारतीय सेनाका साहसी सैनिकहरूमध्ये एक मेजर मनोज तलवारको निधन भयो।
२००१: नेपालको शाही दरबार हत्याकाण्डमा दीपेन्द्रकी प्रेमिका देवयानीद्वारा जाँच आयोगसमक्ष गवाही दिन अस्वीकार।
२००२: १९७२ को एन्टि-ब्यालिस्टिक मिसाइल सन्धिबाट अमेरिकाले आफूलाई अलग गर्यो।
२००३: ड्यानियल अखमितोभ कजाकिस्तानको नयाँ प्रधानमन्त्री नियुक्त।
२००४: लोकतान्त्रिक गणतन्त्र कङ्गोमा राष्ट्रपति जोसेफ कबिलाविरुद्धको कूप (तख्तापलट) को प्रयास असफल। इराकका उप-परराष्ट्रमन्त्री बासम सालिह कुन्बाको हत्या।
२००५: इरान २००९ को अन्त्यदेखि २५ वर्षका लागि भारतलाई तरल प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी) निर्यात गर्न सहमत भए।
२००५: पप स्टार माइकल ज्याक्सन १३ वर्षका बालकको यौन उत्पीडन मामिलामा दोषमुक्त (बरी) भए।
२००६: नाइजेरिया र क्यामरुनले सीमा विवादमा सम्झौता गरे।
२००८: ‘तीस्रो सप्तक’ की एक मात्र कवयित्री कीर्ति चौधरीको निधन भयो।
२००८: टेलिकम मलेसिया (टिम) ले आइडिया सेलुलर कम्पनीको १५% हिस्सेदारी खरिद गर्यो। चीन र ताइवानले विमान सेवा सुरु गर्ने सम्बन्धमा एक ऐतिहासिक सम्झौतामा हस्ताक्षर गरे।
२०१२: पाकिस्तानका प्रसिद्ध गजल गायक मेहदी हसनको निधन भयो।
२०१६: भारतका प्रसिद्ध लेखक, उपन्यासकार, नाटककार, आलोचक तथा व्यङ्ग्यकार मुद्राराक्षसको निधन भयो।
२०२१: देशमा कोरोना भाइरस संक्रमणका ८०,८३४ नयाँ मामिलाहरू दर्ता गरिएका थिए।
२०२१: युनाइटेड किंगडम (यूके) मा आयोजित जी-७ शिखर सम्मेलनका क्रममा बेलायतका प्रधानमन्त्रीले गरिब देशहरूलाई २०२२ को अन्त्यसम्म १ बिलियन (१०० करोड) खोप दिने ठूलो घोषणा गरेका थिए।
२०२१: टेनिसको दुनियाँमा नोभाक जोकोविचले स्टेफानोस सितसिपासलाई हराएर फ्रेन्च ओपन २०२१ को पुरुष एकल उपाधि (आफ्नो १९औँ ग्र्यान्ड स्ल्याम) जितेका थिए।
२०२१: दिग्गज एथलीट मिल्खा सिंहकी पत्नी तथा भारतीय भलिबल टोलीकी पूर्व कप्तान निर्मल मिल्खा सिंहको कोरोना संक्रमणका कारण दुखद निधन भएको थियो।
२० Rot: नेशनल हेराल्ड मनी लाउन्ड्रिङ मामिलामा कांग्रेस नेता राहुल गान्धी इडीको कार्यालयमा उपस्थित भए।
२०२२: सिद्धान्त कपुर हिरासतमा: बलिउड अभिनेता शक्ति कपुरका छोरा सिद्धान्त कपुरलाई बेंगलुरु पुलिसले एउटा होटलमा रेभ पार्टीका क्रममा ड्रग्स सेवन गरेको आरोपमा हिरासतमा लिएको थियो।
२०२३: बेंगलुरु: आमाको हत्या गरेपछि शवलाई सुटकेसमा भरेर प्रहरी चौकी पुगेकी छोरी पक्राउ।
२०२४: पश्चिमी कङ्गोमा डुङ्गा पल्टिँदा ८० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु।
२०२५: बंगलादेश: टैगोरको पैतृक आवासमा तोडफोड गरेको आरोपमा ५ जना पक्राउ।
२०२५: इजरायली आक्रमणपछि इरानले अमेरिकासँगको आणविक वार्ताबाट आफूलाई अलग गर्यो।
२०२५: अरुणाचल प्रदेशका विधायक रायतु तेचीलाई मोहाली अदालतद्वारा दुई वर्षको जेल सजाय, चेक बाउन्स मुद्दामा दोषी ठहर।
२०२५: बलिउड अभिनेत्री करिश्मा कपुरका पूर्व पति संजय कपुरका निधन।
प्रमुख दिवसहरू:
अन्तर्राष्ट्रिय एल्बनिज्म (रंगहीनता) जागरूकता दिवस: एल्बनिज्मबाट पीडित मानिसहरूविरुद्ध हुने भेदभाव अन्त्य गर्न यो दिवस मनाइन्छ।
अन्तर्राष्ट्रिय सार्वजनिक बुनाई दिवस पनि यसै दिन मनाइन्छ।
About Author
