कोलकाता(बेबी चक्रवर्ती): एक समय युरोपेली शक्तिहरू आफैलाई सभ्यताको सर्वोच्च मान्दै विश्वमा आफ्नो प्रभुत्व कायम गर्ने प्रयास गर्थे। विशेषगरी अंग्रेजहरूले आफ्नो संस्कृति र जीवनशैलीलाई श्रेष्ठ मान्थे, तर इतिहासको विश्लेषणले देखाउँछ कि सरसफाइ र स्वास्थ्यका धेरै पक्षमा उनीहरूले भारतीय जीवनशैलीबाट शिक्षा लिनुपरेको थियो।‎ऐतिहासिक स्रोतअनुसार, सत्रौँ शताब्दीमा ब्रिटिश इस्ट इन्डिया कम्पनीमार्फत अंग्रेजहरू भारतमा आएका थिए। यो नदीप्रधान देश थियो, जहाँ दैनिक जीवनमा पानी र सरसफाइको गहिरो सम्बन्ध थियो। गङ्गा, पोखरी र इनारको पानीमा नियमित स्नान भारतीय समाजमा धार्मिक शुद्धता र स्वास्थ्यको हिस्सा मानिन्थ्यो।‎यसको विपरीत युरोपमा लामो समयसम्म मौसम र चिकित्सा सम्बन्धी पुराना धारणाका कारण नियमित स्नानको अभ्यास सीमित थियो। धेरै स्थानमा यस्तो विश्वास थियो कि बारम्बार स्नान गर्दा शरीरको प्राकृतिक सुरक्षा कमजोर हुन्छ। त्यसैले सरसफाइका लागि सुगन्ध, महँगा कपडा र सुगन्धित तेलहरूको प्रयोग बढी गरिन्थ्यो।‎
भारत आगमनपछि तातो र आद्र्र मौसम अंग्रेज सैनिक तथा अधिकारीहरूका लागि विभिन्न शारीरिक समस्याको कारण बन्यो। छालाका रोग, पसिनाबाट हुने संक्रमण र असहजता बढ्न थाल्यो। यस्तो अवस्थामा भारतीयहरूको नियमित स्नान र जलआधारित जीवनशैली उनीहरूका लागि महत्वपूर्ण हुन थाल्यो।‎क्रमशः उनीहरूले बुझ्न थाले कि केवल सुगन्ध प्रयोग गरेर स्वास्थ्य सुरक्षित राख्न सकिँदैन। स्वस्थ जीवनका लागि स्वच्छता र नियमित स्नान आवश्यक हुन्छ। परिणामस्वरूप भारतीय पद्धतिअनुसार स्नान उनीहरूको दैनिक दिनचर्याको हिस्सा बन्न थाल्यो।‎
ऐतिहासिक रूपमा यो पनि उल्लेखनीय छ कि भारतीय उपमहाद्वीपमा कपालको हेरचाह र औषधीय जडीबुटी प्रयोगको प्राचीन परम्परा थियो, जसले पछि युरोपेली समाजलाई पनि प्रभावित गर्‍यो। यसले व्यक्तिगत सरसफाइ र हेरचाहको अवधारणालाई अझ विस्तृत बनायो।‎

यद्यपि इतिहासकारहरू बताउँछन् कि युरोपमा प्राचीन रोमन कालमा स्नानगृहको परम्परा थियो, तर मध्ययुगमा महामारीको डरका कारण त्यो धेरै हदसम्म घटेको थियो। त्यसैले उनीहरूको सरसफाइ परम्परा भारतीय जीवनशैलीभन्दा फरक रूपमा विकास भयो।‎
विशेषज्ञहरूका अनुसार यो ऐतिहासिक आदानप्रदान यस कुराको प्रमाण हो कि कुनै पनि सभ्यता पूर्ण रूपमा आत्मनिर्भर हुँदैन। भारतीय नदीप्रधान संस्कृति र शुद्धताको परम्पराले विदेशी शासकहरूको जीवनमा महत्वपूर्ण परिवर्तन ल्यायो।‎यो इतिहास केवल सरसफाइको कथा होइन, बरु यो एक सभ्यताले अर्को सभ्यताबाट मौन रूपमा सिकेको उदाहरण हो। यसले हामीलाई यो पनि सम्झाउँछ कि वास्तविक उन्नत जीवनशैली बाहिरी देखावटमा होइन, बरु स्वास्थ्य, शुद्धता र प्रकृतिसँगको सामञ्जस्यमा निहित हुन्छ।