​नयाँ दिल्ली: इतिहासको क्यालेन्डरमा २० अप्रिल एउटा यस्तो दिन हो, जसले एकातिर विश्वलाई विनाशको खाडलमा धकेल्ने पात्रको जन्म सम्झाउँछ भने अर्कोतिर विज्ञान, राजनीति र मानवताका विभिन्न आयामहरूलाई उजागर गर्दछ। सन् १८८९ अप्रिल २० मा जन्मिएका एडोल्फ हिटलरलाई विश्व इतिहासकै सबैभन्दा क्रूर र विनाशकारी तानाशाह मानिन्छ। नाजी पार्टीका संस्थापक हिटलरको उग्र राष्ट्रवादी सोच र विस्तारवादी नीतिले विश्वलाई द्वितीय विश्व युद्धको भयावह स्थितितर्फ धकेल्यो, जहाँ करोडौँले ज्यान गुमाए। विशेषगरी उनले अघि सारेको यहूदी विरोधी नीतिका कारण भएको ‘होलोकॉस्ट’ नरसंहारमा करिब ६० लाख यहूदीहरूको हत्या गरियो, जुन घटना आज पनि मानवताका लागि एक गम्भीर चेतावनीका रूपमा रहेको छ।
सन् १९४५ मा सोभियत सेना बर्लिन नजिक पुगेपछि बंकरमा आत्महत्या गरेका हिटलरको जीवनले उग्रवाद र नफरतको राजनीति कति विनाशकारी हुन्छ भन्ने कुरा स्पष्ट पार्छ।
​यस दिनका अन्य महत्वपूर्ण घटनाहरूले भने मानव सभ्यताको विकास र परिवर्तनलाई दर्शाउँछन्।
सन् १७७७ मा न्यूयोर्कले एक स्वतन्त्र राज्यका रूपमा नयाँ संविधान अपनाएको थियो भने सन् १९०२ मा वैज्ञानिक म्यारी क्युरी र पियरे क्युरीले रेडियम र पोलोनियम जस्ता रेडियोधर्मी पदार्थ अलग गर्न सफलता पाएर विज्ञानमा नयाँ क्रान्ति ल्याएका थिए।
सन् १९४६ मा विश्व शान्तिका लागि बनेको ‘लिग अफ नेशन्स’ भंग गरियो र त्यसपछि संयुक्त राष्ट्र संघले यसको जिम्मेवारी लियो।
अन्तरिक्ष अन्वेषणको क्षेत्रमा सन् १९७२ मा अपोलो १६ चन्द्रमामा अवतरण हुनु र सन् २०११ मा भारतीय अन्तरिक्ष अनुसन्धान संगठन (इसरो) ले पिएसएलभी मार्फत तीनवटा उपग्रह सफलतापूर्वक प्रक्षेपण गर्नु यस दिनका ठूला उपलब्धि हुन्।
राजनीतिमा सन् १९९७ मा इन्द्रकुमार गुजराल भारतको १२औँ प्रधानमन्त्री बनेका थिए भने सन् २००६ मा भारतले ताजिकिस्तानमा आफ्नो पहिलो विदेशी सैन्य अड्डा स्थापना गर्ने घोषणा गरेको थियो।
​विभिन्न क्षेत्रका हस्तीहरूको जन्म र निधनका कारण पनि यो दिन स्मरणीय छ। भारतीय थल सेनाका लांस नायक लाला राम, आन्ध्र प्रदेशका वर्तमान मुख्यमन्त्री चन्द्रबाबू नायडू, साहित्यकार गोपीनाथ मोहन्ती, र अभिनेत्री ममता कुलकर्णीको जन्म आजकै दिन भएको थियो। त्यसैगरी, ‘ड्र्याकुला’ उपन्यासका लेखक ब्र्याम स्टोकर, प्रसिद्ध बाँसुरी वादक पन्नालाल घोष, इतिहासकार गौरीशंकर हीराचन्द ओझा र गीतकार शकील बदायूँनी जस्ता विशिष्ट व्यक्तित्वहरूको निधन पनि यही मितिमा भएको थियो। यसका साथै, आजको दिनलाई होम्योपैथीका जनक डाक्टर ह्यानीम्यानको जन्म जयन्ती र फायर सर्भिस सप्ताहका रूपमा पनि मनाइन्छ।
इतिहासका यी विविध मोडहरूले २० अप्रिललाई एउटा महत्वपूर्ण र गम्भीर ऐतिहासिक दिनका रूपमा स्थापित गरेका छन्।