चीनमा उइगर मुस्लिमहरूमाथि कत्तिको प्रताडना भइरहेको छ, त्यो कसैबाट लुकेको छैन। सबै बन्देज लगाएर कैद गरेर यस्तो यातना दिने कि सुन्ने र देख्नेको आङ जिरिङ्ग भएर आउँछ। हाल, यहाँ एक हिरासत केन्द्र खोलिएको छ, जहाँ उइगुरहरूलाई थर्ड डिग्री भन्दा पनि खराब यातना दिइन्छ। सिनजियाङ पुलिस फाइलको नाममा यस केन्द्रको सत्यतथ्य संसारमा अघि आएको छ। तर, उइघुर मुस्लिम बाहेक अन्य जात र धर्मका मानिसलाई पनि यस केन्द्रमा बन्दी बनाएर राखिएको छ। यहाँ महिला र पुरुषको गोप्य अंगमा करेन्ट लगाउने गरेको तथ्यबाट पनि यातनाको हदको अनुमान लगाउन सकिन्छ। अत्याचारको हद त यो छ कि महिलाहरु खुलेआम बलात्कृत हुन्छन्। यसबाहेक, यहाँबाट भाग्न खोज्नेहरूलाई पनि सीधै गोली हानिन्छ।

सिनजियाङ पुलिस फाइल्स नामक एक प्रतिवेदनमा भनिएको छ कि त्यहाँ यस्तो हिरासत केन्द्र छ जहाँ करिब १० लाख उइगर मुस्लिम र अन्य धर्म र जातका मानिसहरूलाई बन्दी बनाएर राखिएको छ। चीनले उनीहरुलाई देशको परम्परा, सरकारी नीति र देशसँग सम्बन्धित अन्य महत्वपूर्ण जानकारी दिएको दाबी गरेको छ। यसलाई पुन: शिक्षा कार्यक्रमको नाम दिइएको छ। चीनमा शिक्षासँग सम्बन्धित विषयमा काम गर्ने एड्रियन गेन्जले डिटेन्सन सेन्टरको नाममा सरकारले चलाउने यातना केन्द्रको पर्दाफास गरेका छन्। एड्रियन पनि चिनियाँ सरकारी दस्तावेज विज्ञ हुन्। उनले केही डिटेन्सन सेन्टरमा भएका अत्याचारसँग सम्बन्धित कागजातहरू लीक गरेका छन्। सिनजियाङ पुलिस फाइल्स नामबाट जारी गरिएका यी कागजातहरूमा चिनियाँ सरकार कसरी यहाँ अपराधको लागि पर्खिरहेको छ भनिएको छ। उनले तस्वीर र कागजात मार्फत यसको सम्पूर्ण सत्यता बताए।

एड्रियन जेनेज अमेरिकी एनजीओ द भिक्टिम्स अफ कम्युनिज्म मेमोरियल फाउन्डेसनसँग सम्बद्ध छन्। संयुक्त राष्ट्र संघीय मानवअधिकार प्रमुख मिशेल बाचेलेट सिनजियाङ भ्रमणमा आउँदा सिन्जियाङ पुलिसको फाइल बाहिर आएको छ। जेन्जले आफ्नो प्रतिवेदनमा डिटेन्सन सेन्टरमा राखिएका सबै मानिसलाई बन्दी बनाएर राखिएको बताए। यहाँ वाच टावरमा स्नाइपरहरू तैनाथ गरिएको छ, जसले केन्द्रबाट भाग्नेहरूलाई देखेर गोली हान्न्छन्। सोधपुछको नाममा महिलामाथि बलात्कार हुन्छ। करेन्ट महिला र पुरुषको गोप्य अंगमा लागू हुन्छ। उनीहरुलाई नराम्ररी कुटपिट गरिन्छ। यस हिरासत केन्द्रमा बसेकी ४२ वर्षीया तरसुने झियाउडुनले आफूलाई नराम्ररी कुटपिट गरिएको बताइन्। यौन उत्पीडन साथै सामुहिक बलात्कार गरिने निजी अङ्गमा करेन्ट लगाइने बताइएको छ। केही अन्य कैदीहरूले यहाँ धार्मिक अभ्यास गर्न निषेध गरिएको बताए। यातनाको नाममा सुई घोच्ने, सुत्न नदिने नङहरू निकाल्ने गरेको घटनाहरु पनि अघि आएको छ। तर, सधैँझैँ यसपटक पनि चीनले यी आरोपहरुको खण्डन गरेको छ। चीनले यस डिटेन्सन सेन्टरलाई पुनः शिक्षा कार्यक्रमअन्तर्गत सञ्चालित तालिम केन्द्रको रुपमा व्याख्या गर्दै आएको छ। चीनको दाबी छ कि मानिसहरू यहाँ आफ्नै इच्छामा आउँछन्, प्रशिक्षण लिन्छन्, ताकि उनीहरूले धेरै पैसा कमाउन सकून्।