​अहमदाबाद: भारतीय रेलवेले पर्यावरण संरक्षणको क्षेत्रमा एउटा ऐतिहासिक उपलब्धि हासिल गरेको छ। अहमदाबादस्थित काँकडिया कोचिङ डिपो देशकै पहिलो ‘वाटर न्युट्रल’ अर्थात् जल सन्तुलित रेलवे डिपो बनेको छ। प्राकृतिक विधिबाट ढलको पानी शुद्धीकरण गरी पुनः प्रयोगमा ल्याइएका कारण यो उपलब्धि सम्भव भएको हो। यस डिपोले ‘फाइटोरेमेडिएसन’ प्रविधि अपनाएको छ, जसमा विशेष खालका बिरुवाहरूको प्रयोग गरेर फोहोर पानीलाई सफा गरिन्छ। रेलका डिब्बा धुँदा निस्कने फोहोर पानीलाई विभिन्न चरणमा फिल्टर गरी पुनः प्रयोगयोग्य बनाइँदै आइएको छ।
​यस प्रविधिमार्फत डिपोमा दैनिक करिब एक लाख ६० हजार लिटर पानीको बचत भइरहेको छ, जुन करिब तीन सयवटा साना घरेलु पानी ट्याङ्की बराबरको परिमाण हो। बिरुवा, बालुवा र कार्बन फिल्टरका साथै अन्तिम चरणमा अल्ट्राभायलेट किरणको प्रयोग गरी पानीलाई पूर्ण रूपमा सुरक्षित बनाएर पुनः प्रयोगमा ल्याइन्छ। यसरी दैनिक रूपमा हुने बचतलाई जोड्दा वर्षभरिमा करिब पाँच करोड ८४ लाख लिटर स्वच्छ पानीको संरक्षण हुने देखिएको छ।
​यस पहलले रेलवेको सञ्चालन खर्च घटाउनुका साथै दिगो विकासको लक्ष्य प्राप्तिमा समेत ठूलो सहयोग पुग्ने विश्वास लिइएको छ। काँकडिया डिपोले स्थापित गरेको यो सफल नमुना अब भारतीय रेलवेका अन्य शाखाहरूका लागि पनि जल व्यवस्थापनको एउटा उत्कृष्ट र उदाहरणीय मोडल बनेको छ। आधुनिक प्रविधि र प्राकृतिक स्रोतको सन्तुलित उपयोगले परम्परागत संरचनालाई पनि वातावरणमैत्री बनाउन सकिन्छ भन्ने सन्देश यस परियोजनाले दिएको छ।