कोलकाता: शिक्षामा समानता स्थापना गर्ने उद्देश्यले काम गरिरहेको गैर–नाफामुखी संस्था टिच फर इन्डियाले आज आफ्नो २०२६ फेलोशिपका लागि आवेदन दिने अन्तिम मिति घोषणा गरेको छ। आवेदन बुझाउने अन्तिम मिति २२ मार्च २०२६ तोकिएको छ। यस फेलोशिपमार्फत नेतृत्व क्षमता भएका इच्छुक उम्मेदवारहरूले बालबालिकाको जीवनमा दीर्घकालीन प्रभाव पार्ने तथा भारतको शिक्षा व्यवस्थाको भविष्य निर्माणमा योगदान गर्ने अवसर पाउनेछन्।
फेलोशिप अनुभवसँगै चयनित फेलोहरूले विशेष अवसर पनि पाउनेछन्। उनीहरूले दुई वर्ष (चार सत्र) को स्नातकोत्तर अध्ययनक्रममा सहभागी हुन सक्नेछन्। यसमार्फत उनीहरूले परिवर्तनमुखी शिक्षण विषयमा स्नातकोत्तर उपाधि प्राप्त गर्न सक्नेछन् र साथै पछाडि परेका विद्यालयहरूमा पूर्णकालीन पारिश्रमिक प्राप्त शिक्षकका रूपमा काम जारी राख्न सक्नेछन्।
चयनित फेलोहरूले कम खर्च भएका निजी विद्यालय वा अङ्ग्रेजी माध्यमका सरकारी विद्यालयमा पूर्णकालीन शिक्षकका रूपमा काम गर्ने प्रतिबद्धता जनाउँछन्। त्यहाँ उनीहरूले भारतको शिक्षा क्षेत्रमा विद्यमान असमानताका जटिलताबारे विद्यार्थीहरूलाई मार्गदर्शन गर्नेछन् र शैक्षिक असमानताको मूल कारण समाधान गर्न प्रत्यक्ष रूपमा काम गर्नेछन्। परिवर्तनकारी नेतृत्व विषयमा प्रदान गरिने स्नातकोत्तर उपाधि गहिरो र कठोर नेतृत्व क्षमता विकास कार्यक्रम हो, जुन टिच फर इन्डिया फेलोशिप अनुभवसँग समन्वय गरी तयार गरिएको हो।
यस कार्यक्रमले वर्तमान समयको कक्षाकोठा शिक्षणका विभिन्न महत्वपूर्ण पक्षहरूबारे विस्तृत रूपमा छलफल गर्नेछ। यसमा कक्षाकोठा संस्कृतिको निर्माण, तथ्याङ्कमा आधारित निर्देशन र मूल्याङ्कन, शिक्षा नेतृत्व, साझेदारहरूको सहभागिता तथा समुदायमा आधारित परियोजनाहरू समावेश छन्। साथै कला तथा खेलकुदमा आधारित शिक्षा, नीति तथा जनकल्याण, शिक्षा प्रविधि र विद्यालय नेतृत्वजस्ता धेरै महत्वपूर्ण विषयहरूमा आवश्यक सत्रहरू पनि समावेश गरिनेछ।
यस घोषणाबारे टिच फर इन्डियाको आन्दोलन निर्माण विभागका वरिष्ठ निर्देशक अश्वत्थ भारतले भने, “हरेक वर्ष टिच फर इन्डिया फेलोशिपमार्फत नेतृत्वको यात्रामा पहिलो पाइला चाल्ने युवायुवतीहरूको उत्साह र प्रतिबद्धताबाट हामी प्रेरित हुन्छौँ। यस वर्ष विशेष रूपमा रोमाञ्चक छ, किनकि सफल परीक्षण चरणपछि अब हामी पूर्ण स्नातकोत्तर उपाधि कार्यक्रम सुरु गर्न लागिरहेका छौँ।”
फेलोशिप पूरा गरेर स्नातकोत्तर उपाधि हासिल गरेपछि फेलोहरूले अनुसन्धान तथा विद्यावारिधि अध्ययनका साथै टिच फर इन्डियाका विभिन्न कार्यक्रम र अन्य संस्थाहरूमा पनि अर्थपूर्ण योगदान दिन सक्नेछन्। आशा गरिएको छ कि यस कार्यक्रमले फेलोहरूलाई सशक्त बनाउनेछ, जसले गर्दा उनीहरूले नवीन परिवर्तनका पहल गर्न सकून् र शिक्षामा समानता स्थापना गर्ने आफ्नो प्रतिबद्धतालाई अझ बलियो बनाउन सकून्।
हाल टिच फर इन्डिया समुदायमा एक हजारभन्दा बढी फेलोहरू रहेका छन्, जो शिक्षामार्फत अझ सहानुभूतिपूर्ण र समानतामूलक भारत निर्माण गर्ने साझा सपनामा एकजुट भएका छन्। यस फेलोशिपको विशेषता भनेको कक्षाकोठामा नेतृत्व विकास र दीर्घकालीन संरचनात्मक परिवर्तनलाई एकसाथ अघि बढाउने क्षमता हो।
यो स्नातकोत्तर उपाधि मुम्बईको सेन्ट जेभियर्स कलेजले प्रदान गर्नेछ, जुन मुम्बई विश्वविद्यालयसँग सम्बद्ध स्वायत्त संस्था हो। यो उपाधि विश्वविद्यालय अनुदान आयोगबाट पूर्ण रूपमा मान्यता प्राप्त छ। त्यसका कारण स्नातकहरूले देश–विदेशमा उच्च शिक्षा, विशेष गरी विद्यावारिधि कार्यक्रमहरूमा भर्ना हुन सक्नेछन्, स्नातकोत्तर उपाधि आवश्यक पर्ने रोजगारीका लागि योग्य हुनेछन् र विश्वविद्यालय अनुदान आयोगको राष्ट्रिय पात्रता परीक्षा लगायत विभिन्न राष्ट्रियस्तरका परीक्षाहरूमा सहभागी हुन सक्नेछन्।
यस कार्यक्रमको शुल्क प्रति वर्ष केवल १५,००० रुपैयाँ रहेको छ। साथै मुम्बई विश्वविद्यालय बाहिरबाट स्नातक गरेका अभ्यर्थीहरूले एकपटक नाममात्र दर्ता शुल्क तिर्नुपर्नेछ। आर्थिक सहयोग आवश्यक पर्ने उम्मेदवारहरूका लागि छात्रवृत्तिको व्यवस्था पनि उपलब्ध हुनेछ।