कोलकाता: मुकुन्दपुरस्थित मणिपाल चिकित्सालयमा सूक्ष्म आक्रामक “सूक्ष्म छिद्र मेरुदण्ड शल्यक्रिया” विधिमार्फत घानाका ६० वर्षीय अन्तर्राष्ट्रिय बिरामी याओ बोआकी को सफल उपचार गरिएको छ। यो जटिल शल्यक्रिया वरिष्ठ परामर्शदाता तथा नैदानिक प्रमुख (मेरुदण्ड शल्यक्रिया) डा. अनिन्द्य बसु को नेतृत्वमा सम्पन्न भएको हो। सम्पूर्ण उपचार प्रक्रियामा बिरामीको मिर्गौला अवस्थामाथि नेफ्रोलोजी टोलीले निरन्तर निगरानी राखेको थियो। उक्त टोलीको नेतृत्व निर्देशक– नेफ्रोलोजी टोली तथा परामर्शदाता– नेफ्रोलोजी एवं मिर्गौला प्रत्यारोपण डा. उपाल सेनगुप्ता र नैदानिक प्रमुख– नेफ्रोलोजी एवं मिर्गौला प्रत्यारोपण डा. अभिनन्दन बनर्जी ले गरेका थिए।

केही वर्षअघि यही चिकित्सालयमा बिरामीको मिर्गौला प्रत्यारोपण गरिएको थियो। हालै उनी आफ्नो छोरा जेम्स सँग नियमित स्वास्थ्य परीक्षणका लागि कोलकाता आएका थिए। त्यही क्रममा उनको कम्मरको तल्लो भागमा तीव्र पीडा सुरु भयो, जुन दुवै खुट्टासम्म फैलिएको थियो। साथै उनी “तन्त्रिकाजन्य हिँडाइ पीडा” नामक समस्याबाट पनि पीडित थिए, जसमा मेरुदण्डका नसामा दबाब परेकाले हिँड्दा खुट्टामा पीडा र सुन्निने अनुभव हुन्छ।
विस्तृत परीक्षण तथा चुम्बकीय अनुनाद चित्रण जाँचबाट उनी एल-४ र एल-५ स्तरमा स्पोन्डाइलोलिस्थेसिसबाट पीडित रहेको पत्ता लाग्यो। यस अवस्थामामा मेरुदण्डको एउटा अस्थि तलको अस्थिमाथि सर्ने गर्छ। साथै उनलाई मेरुदण्ड नली सङ्कुचन पनि भएको थियो, अर्थात् मेरुदण्डभित्रको मार्ग साँघुरो भई नसामा दबाब परेको थियो, जसका कारण यी लक्षण देखिएका थिए।
बिरामीको उमेर तथा पहिले गरिएको मिर्गौला प्रत्यारोपणको इतिहासका कारण शल्यक्रिया जोखिमपूर्ण मानिएको थियो। त्यसैले मुकुन्दपुरको मणिपाल चिकित्सालयको मेरुदण्ड शल्यक्रिया टोलीले सूक्ष्म आक्रामक मेरुदण्ड संयोजन शल्यक्रिया विधि अपनायो। यस आधुनिक विधिमा रक्तस्राव कम हुने, शल्यक्रियापछिको पीडा कम हुने र बिरामी छिट्टै हिँडडुल गर्न सक्ने हुन्छ। त्यसैले यो विधि वृद्ध तथा विभिन्न स्वास्थ्य समस्याबाट ग्रस्त बिरामीका लागि अपेक्षाकृत सुरक्षित मानिन्छ।
शल्यक्रिया सफलतापूर्वक सम्पन्न भयो र रगत चढाउनुपर्ने आवश्यकता परेन। शल्यक्रियाको भोलिपल्ट नै बिरामीलाई हिँड्न लगाइयो र भौतिक उपचार सुरु गरियो। मिर्गौलाको अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै न्यूनतम पीडानाशक औषधि दिइयो। २७ जनवरीदेखि ४ फेब्रुअरी २०२६ सम्म चिकित्सालयमा बसाइका क्रममा उनको अवस्था निरन्तर सुधार हुँदै गयो र केही दिनमै उनी सामान्य रूपमा हिँडडुल गर्न सक्षम भए। पछि स्थिर अवस्थामा उनलाई चिकित्सालयबाट विदा दिइयो।
यस विषयमा डा. अनिन्द्य बसु ले भने, “मिर्गौला प्रत्यारोपण गराइसकेका वा दीर्घकालीन मिर्गौला रोगबाट पीडित बिरामीका लागि ठूला शल्यक्रिया सामान्यतया बढी जोखिमपूर्ण मानिन्छन्। तर आधुनिक सूक्ष्म आक्रामक प्रविधिको सहयोगले अहिले जटिल चिकित्सकीय इतिहास भएका वृद्ध बिरामीमा पनि सुरक्षित र प्रभावकारी शल्यक्रिया सम्भव भएको छ। यस बिरामीको छिटो स्वास्थ्यलाभ आधुनिक मेरुदण्ड शल्यक्रियाको प्रभावकारिता र सुरक्षाको उत्कृष्ट उदाहरण हो।”
बिरामीका छोरा जेम्स, जो एक व्यवसायी हुन्, ले भने, “बुबाको मिर्गौला समस्याका कारण हामी स्वाभाविक रूपमा शल्यक्रियाबारे चिन्तित थियौँ। तर मेरुदण्ड शल्यक्रिया टोली र नेफ्रोलोजी टोलीको संयुक्त हेरचाह तथा निरन्तर निगरानीले हामीलाई पूर्ण विश्वास दिलायो। केही दिनमै उहाँलाई सहज रूपमा हिँडिरहेको देख्नु हाम्रो लागि अत्यन्तै आश्चर्यजनक र खुशीको कुरा थियो। शल्यक्रियापछिका जाँचहरू पनि पूरा भइसकेका छन् र अहिले उहाँको स्वास्थ्य राम्रोसँग सुधार हुँदैछ।”
यो घटनाले देखाउँछ कि आधुनिक चिकित्सा प्रविधि र बहुविषयक विशेषज्ञ टोलीको समन्वित प्रयासका कारण आज मेरुदण्ड शल्यक्रिया पहिले जस्तो अत्यधिक जोखिमपूर्ण रहँदैन। मुकुन्दपुरको मणिपाल चिकित्सालयले उन्नत उपचार र विभागीय समन्वयमार्फत अन्तर्राष्ट्रिय बिरामीहरूको विश्वास जित्दै जटिल अवस्थाका बिरामीलाई सुरक्षित र सफल उपचार प्रदान गर्दै आएको छ।