गान्धीनगर/नयाँ दिल्ली: जी-२० देशका अर्थ र स्वास्थ्य मन्त्रीहरू अर्थ र स्वास्थ्य मन्त्रालयहरू बीचको सहकार्यमार्फत महामारी रोकथाम, तयारी र प्रतिक्रिया (पीपीआर) को लागि विश्वव्यापी स्वास्थ्य ढाँचालाई सुदृढ गर्न जारी राख्न सहमत भएका छन्। भारतको अध्यक्षतामा अगस्त १९ मा गान्धीनगरमा भर्चुअल माध्यमबाट भएको संयुक्त स्वास्थ्य र वित्तमन्त्रीहरूको बैठकमा सदस्य राष्ट्रहरूबीच यो सम्झौता भएको हो। बैठकमा, केन्द्रीय वित्त मन्त्री निर्मला सीतारमण र केन्द्रीय स्वास्थ्य मन्त्री मनसुख मण्डाविया साथै विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्ल्यूएचओ) का महानिर्देशक डा टेड्रोस गेब्रेयससले महामारी पछिको परिदृश्यबाट विश्वव्यापी स्वास्थ्यमा परेको प्रभावको बारेमा जानकारी साझा गरे। साथै, महामारी कोषका कार्यकारी प्रमुख प्रिया बसुले भेलालाई पाण्डेमिक फण्डका गतिविधिबारे जानकारी गराए। कोभिड–१९ महामारीबाट सिकेर जी-२० राष्ट्रहरूले सुरक्षित, प्रभावकारी, गुणस्तरीय र सस्तो भ्याक्सिन, उपचार र अन्य चिकित्सा हस्तक्षेपहरू विकास गर्न मिलेर काम गरेका छन्। सम्पूर्ण विश्वमा पहुँच सुनिश्चित गर्नमा जोड दिइएको छ। सदस्यहरूले हालको विश्वव्यापी स्वास्थ्य चुनौतीहरू र भविष्यका जनस्वास्थ्य आपतकालिनहरूलाई सम्बोधन गर्न थप लचिलो, समतामूलक, दिगो र राम्रोसँग सुसज्जित हुन आह्वान गरेका छन्, विशेष गरी कम र मध्यम आय भएका देशहरू (एलएमआईसी) र साना टापु विकासशील राज्यहरू (एसआईडीएस) मा समान पहुँचको साथ। समावेशी स्वास्थ्य प्रणाली निर्माण गर्ने सहमति भएको छ।

सदस्य राष्ट्रहरूले जी-२० संयुक्त वित्त-स्वास्थ्य कार्यदल मार्फत वित्त ट्र्याकमा वार्तालाई बलियो बनाउन प्रतिबद्ध छन्। बैठकमा जी-२० देशहरूले स्वास्थ्य सेवा प्रणालीलाई सुदृढ गर्न र नियमित खोप, मानसिक स्वास्थ्य, पोषण, र यौन तथा प्रजनन स्वास्थ्य सेवाहरू लगायत स्वास्थ्य सेवाहरू पहुँचयोग्य र समतामूलक बनाउन डिजिटल स्वास्थ्य र स्वास्थ्य डेटाको आधुनिकीकरणको महत्त्वलाई पनि स्वीकार गरे। भारतीय अध्यक्षतामा स्वीकृत कार्यदलको बहुवर्षीय कार्य योजना र कार्यदलले जारी गरेको प्रतिवेदनलाई स्वागत गरेको छ। प्रतिनिधिहरूले जलवायु प्रतिरोधी स्वास्थ्य प्रणालीको विकास, दिगो र कम कार्बन/कम हरितगृह ग्यास (जीएचजी) उत्सर्जन स्वास्थ्य प्रणालीको निर्माणलाई प्राथमिकतामा राख्ने कुरामा जोड दिए। प्रतिनिधिहरूले स्रोत परिचालन र अनुकूलन, कम कार्बन दिगो स्वास्थ्य प्रणालीहरूको लागि सहयोगको लागि पनि प्रतिबद्धता व्यक्त गरे।

यसअघि जी-२० स्वास्थ्य कार्य समूह र मन्त्रीस्तरीय बैठकमा, प्रधानमन्त्री मोदीले रेखांकित गरेका थिए कि कोभिड-१९ महामारीले हामीलाई हाम्रो निर्णयको केन्द्रमा स्वास्थ्य हुनुपर्छ भनेर सम्झाएको छ। औषधि र भ्याक्सिन वितरण होस् वा हाम्रा जनता घर फर्किने कुरा होस्, अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगको महत्त्व पनि समयले सिकाएको उनले बताए। प्रधानमन्त्रीले भने, “हामी अर्को स्वास्थ्य आपतकाललाई रोक्न, तयारी गर्न र प्रतिक्रिया दिन तयार हुनुपर्छ। यो आजको अन्तरसम्बन्धित संसारमा विशेष गरी महत्त्वपूर्ण छ। हामीले महामारीको समयमा देख्यौं, विश्वको एक भागमा फैलिएको स्वास्थ्य समस्याहरूले धेरै छोटो अवधिमा विश्वका अन्य भागहरूलाई असर गर्नसक्छl’