​२ नोभेम्बर: देश-दुनियाँको इतिहासमा आजको दिन

IMG_17d28dfd-9bff-4488-b782-e8d3d616eab0

​नयाँ दिल्ली: इतिहासका पानामा २ नोभेम्बरको यो मिति देश र दुनियाँका धेरै महत्त्वपूर्ण घटनाहरू तथा प्रसिद्ध व्यक्तित्वहरूको जन्म र निधनसँग जोडिएको छ।
​देश-दुनियाँको इतिहासमा २ नोभेम्बरको मितिमा घटेका अन्य महत्त्वपूर्ण घटनाहरूको सिलसिलेवार विवरण तल प्रस्तुत गरिएको छ~
​१७७४: अङ्ग्रेज अधिकारी तथा ‘कमाण्डर इन चिफ अफ ब्रिटिश इण्डिया’ रोबर्ट क्लाइभले इङ्गल्याण्डमा आत्महत्या गरे।
​१८३४: ‘एटलस’ नामक जहाज भारतीय अनुबन्धित (गिरमिटिया) मजदुरहरूको पहिलो जत्थालाई लिएर मौरिससको राजधानी पोर्ट लुईको आप्रवासी घाटमा पुग्यो। यस ऐतिहासिक घटनाको सम्झनामा मौरिससमा प्रत्येक वर्ष २ नोभेम्बरलाई ‘आप्रवासी दिवस’ को रूपमा मनाइन्छ।
​१८३५: अमेरिकाका आदिवासीहरूको विभिन्न समूहबीच फ्लोरिडाको ओसिओला में दोस्रो सेमिनोल युद्ध सुरु भयो। यो लडाइँ फ्लोरिडा युद्धको नामले पनि प्रसिद्ध छ।
​१८४१: प्रथम आङ्ग्ल-अ अफगान युद्धका दौरान वजीर अकबर खाँले काबुलमा ब्रिटिश नियन्त्रण र उनीहरूद्वारा गद्दीमा बसाइएका अमिर शाह सुजाका विरुद्ध एक ठूलो विद्रोह सुरु गरेका थिए। अकबर खाँको नेतृत्वमा अफगान लडाकुहरूले यस विद्रोहमा ठूलो सफलता प्राप्त गरे। यस विद्रोहको दबाबका कारण ब्रिटिश सेनालाई जनवरी १८४२ मा काबुलबाट पछि हट्न बाध्य हुनुप¥यो, जुन पछि ब्रिटिश इतिहासको सबैभन्दा पीडादायी सैन्य पराजयहरूमध्ये एक साबित भयो। यस विद्रोहका दौरान ब्रिटिश रेजिडेन्ट अलेक्जेन्डर बर्न्स र पछि विलियम म्याकनाउटन तथा शाह सुजाको पनि हत्या गरियो।
​१८५२: फ्रेङ्कलिन पियर्सले अमेरिकाको राष्ट्रपति चुनाव जिते र ४ मार्च १८५३ मा आधिकारिक रूपमा पदको शपथ लिँदै अमेरिकाका १४औँ राष्ट्रपति बने।
​१९१४: प्रथम विश्वयुद्धका दौरान रुसले ओटोमन साम्राज्य (टर्की) का विरुद्ध युद्धको घोषणा गर्यो। रुसमाथि जर्मन आक्रमणहरूमा टर्कीले दिएको सहयोग र हस्तक्षेपका कारण रुसले यो कदम चालेको थियो।
​१९१७: ब्रिटिश विदेश सचिव आर्थर जेम्स बाल्फोरले बेलायतको यहूदी समुदायका नेता लर्ड रोथ्सचाइल्डलाई एक पत्र लेखे, जिसे बाल्फोर घोषणापत्रको रूपमा चिनिन्छ। यस पत्रमार्फत ब्रिटिश सरकारले प्यालेस्टाइनमा “यहूदी मानिसहरूका लागि राष्ट्रिय घरको स्थापना” को समर्थन गरेको थियो।
​१९३६: ब्रिटिश ब्रोडकास्टिंग कर्पोरेशन (बीबीसी) ले लन्डनको एलेक्जेन्डर प्यालेसबाट दुनियाँको पहिलो नियमित हाइ-डिफिनेसन टेलिभिजन सेवाको सुरुवात गर्यो। द्वितीय विश्वयुद्धका कारण सेप्टेम्बर १९३९ मा यो सेवालाई अस्थायी रूपमा बन्द गरियो, जसलाई युद्ध समाप्त भएपछि १९४६ मा फेरि सुरु गरियो। पछि यो च्यानललाई ‘बीबीसी वन’ को नामले चिनियो।
​१९४९: हल्याण्ड (नेदरल्याण्ड्स) र इन्डोनेसियाबीच हेग सम्झौता भयो। यस सम्झौताको उद्देश्य १९४५ मा इन्डोनेसियाद्वारा स्वतन्त्रताको घोषणापछि डच र इन्डोनेसियालीहरूबीच चलिरहेको विवाद र द्वन्द्वलाई समाप्त गर्नु थियो।
​१९५१: इजिप्टमा स्वेज नहर क्षेत्रमाथि नियन्त्रणलाई लिएर जारी भारी तनावका बीच, हिंसक ब्रिटिश-विरोधी प्रदर्शनहरूमाथि काबू पाउन र आफ्ना हितहरूको रक्षा गर्न करिब ६,००० ब्रिटिश सेना त्यहाँ पुगे। इजिप्ट सरकारले अक्टोबर १९५१ मा एकपक्षीय कारबाही गर्दै १९३६ को ‘एंग्लो-इजिप्टियन सन्धि’ लाई रद्द गर्यो, जसअन्तर्गत बेलायतलाई स्वेज नहर क्षेत्रमा सेना राख्ने अधिकार मिलेको थियो। इजिप्टका जनता आफ्नो देशबाट ब्रिटिश सेनाको पूर्ण फिर्ती र स्वेज नहरमा आफ्नै नियन्त्रण चाहन्थे, जसका कारण देशभर ब्रिटिश नागरिक र सैनिकहरू विरुद्ध हिंसक प्रदर्शन र गुरिल्ला आक्रमणहरू सुरु भए। स्थितिलाई नियन्त्रणमा लिन र रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण स्वेज नहर मार्गलाई सुरक्षित राख्न बेलायतले एयरलिफ्टमार्फत त्यहाँ अतिरिक्त सेनाको तैनाथी गरेको थियो।
​१९५९: भारतको राजधानी नयाँ दिल्लीमा दूरदर्शनको पहिलो पाइलट प्रोजेक्टको सुरुवात भयो। यसको सुरुवात युनेस्कोको सहयोगमा एउटा सानो ट्रान्समिटर र अस्थायी स्टुडियोसँग भएको थियो। सुरुवाती दौरमा यसको उद्देश्य मनोरञ्जन नभई शैक्षिक र सामुदायिक विकाससँग जोडिएका कार्यक्रमहरूको प्रसारण गर्नु थियो।
​१९६३: दक्षिण भियतनामका राष्ट्रपति न्गो दिन्ह डीमको एक सैन्य कु (तख्तापलट) का दौरान हत्या गरियो। यो कु दक्षिण भियतनामी सेनाका जनरलहरूद्वारा गरिएको थियो, जसको नेतृत्व जनरल डुओंग भैन मिन्हले गरिरहेका थिए।
​१९७६: जिमी कार्टर अमेरिकाको ३९औँ राष्ट्रपति चुनिए। उनले डेमोक्रेटिक पार्टीको उम्मेदवारको रूपमा तत्कालीन रिपब्लिकन राष्ट्रपति गेराल्ड फोर्डलाई एक कडा प्रतिस्पर्धामा पराजित गरे। उनलाई २००२ मा नोबेल शान्ति पुरस्कारबाट सम्मानित गरियो।
​१९८४: वेल्मा बारफिल्डलाई उत्तर क्यारोलिनामा आफ्ना प्रेमी स्टेवार्ट टेलरको आर्सेनिक (विष) दिएर हत्या गरेको अपराधमा घातक इन्जेक्सनमार्फत मृत्युदण्ड दिइयो। उनी १९६२ पछि अमेरिकामा मृत्युदण्ड पाउने पहिलो महिला बनिन्। अपराधको यस क्रूर तरिकाका कारण मिडियामा उनलाई “डेथ रो ग्रैनी” को नामले चिनियो।
​१९८६: अमेरिकी नागरिक डेभिड ज्याकोब्सनलाई बेरुत, लेबनानमा करिब १७ महिना (५२४ दिन) सम्म बन्धक भएर बसेपछि इस्लामिक चरमपन्थीहरूद्वारा रिहा गरियो। उनी बेरुतमा अमेरिकन युनिभर्सिटी हस्पिटलका मुख्य प्रशासक थिए, जिन्हें २८ मे १९८५ मा अपहरण गरिएको थियो।
​१९९९: पाकिस्तानको राजधानी इस्लामाबादमा एक ठूलो आतंकवादी घटना भयो, जसमा अज्ञात आक्रमणकारीहरूले संयुक्त राष्ट्र संघका कार्यालयहरू र अमेरिकी केन्द्रहरू (जस्तै युएसआयएस कार्यालय) लाई लक्षित गरेर धेरै रकेट प्रहार गरे। सौभाग्यवश, यसमा कसैको ज्यान गएन, तर एक व्यक्ति सामान्य घाइते भए।
​२०००: पश्चिम एसियामा जारी हिंसालाई समाप्त गर्नका लागि एक महत्त्वपूर्ण शान्ति सम्झौताको फर्मुलामा सहमति बन्यो। यो सहमति तत्कालीन अमेरिकी राष्ट्रपति बिल क्लिंटनको प्रयासबाट इजरायली प्रधानमन्त्री एहुद बराक र प्यालेस्टिनी नेता यासिर अराफातबीच टेलिफोनमा भएको कुराकानीपछि बनेको थियो। यसको मुख्य उद्देश्य सेप्टेम्बर २००० मा सुरु भएको दोस्रो प्यालेस्टिनी विद्रोहका दौरान भड्किएको हिंसालाई रोक्नु र क्षेत्रमा शान्ति बहाली गर्नु थियो।
​२००१: अमेरिकाले अफगानिस्तानमा तालिबान र अल-कायदाका विरुद्ध चलिरहेको सैन्य अभियान (अपरेसन एण्ड्युरिङ फ्रिडम) लाई गति दिन त्यहाँ आफ्ना विशेष बलहरूको संख्यालाई दोब्बर बनाउने निर्णय गर्यो। अमेरिकी रक्षा मन्त्रालय (पेन्टागन) ले यो कदम उत्तरी गठबन्धनका अफगान लडाकुहरूसँगको जमिन समन्वयलाई अझ राम्रो बनाउन र हवाइ आक्रमणलाई बढी सटीक बनाउनका लागि उठाएको थियो।
​२००१: श्रीपाद येसो नाइकले केन्द्रीय राज्यमन्त्रीमा पोत परिवहन पद ग्रहण गरे। उनी २ नोभेम्बर २००१ देखि १४ मे २००२ सम्म अटल बिहारी वाजपेयी सरकारमा केन्द्रीय पोत परिवहन राज्यमन्त्रीको पदमा रहे।
​२००२: पीपुल्स डेमोक्रेटिक पार्टीका नेता मुफ्ती मोहम्मद सईदले पहिलो पटक जम्मू र कश्मीरको मुख्यमन्त्री पदको शपथ लिए। उनको यो पहिलो कार्यकाल २ नोभेम्बर २००५ सम्म रह्यो।
​२००५: भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेसका वरिष्ठ नेता गुलाम नबी आजादले जम्मू र कश्मीरको १०औँ मुख्यमन्त्रीको रूपमा शपथ लिए। उनी पीपुल्स डेमोक्रेटिक पार्टी र कांग्रेसको गठबन्धन सरकारका मुख्यमन्त्री बनेका थिए।
​२००७: अमेरिकी अन्तरिक्ष एजेन्सी नासाको अन्तरिक्ष शटल डिस्कवरी आफ्नो मिसन एसटीएस-१२० लाई सफलतापूर्वक पूरा गरेर अन्तरिक्ष यात्रीहरूसँग सुरक्षित पृथ्वीमा फर्कियो। यस मिसनका दौरान अन्तरिक्ष यात्रीहरू (विशेष गरी स्कॉट पार्जिंस्की) ले अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेशनको एउटा क्षतिग्रस्त (च्यातिसकेको) सोलर विंग (सौर्य ऊर्जा प्यानल) लाई ठीक गर्न एक अत्यन्त जोखिमपूर्ण र जटिल स्पेस वाक गरे।
​२००८: केन्द्र सरकार (यूपीए सरकार) ले एक ठूलो नीतिगत निर्णय गर्दै नयाँ पेन्सन प्रणालीअन्तर्गत सेवानिवृत्तिको समयमा पेन्सन कोषबाट एकमुष्ठ १००% धन निकाल्ने सुविधालाई समाप्त वा सीमित गर्ने आदेश जारी गर्यो। यो नियमको मुख्य उद्देश्य कर्मचारीहरूलाई सेवानिवृत्तिको भएपछि सुरक्षित र नियमित मासिक आय (पेन्सन) प्राप्त भइरहोस् भन्ने निश्चित गर्नु थियो, न कि उनीहरू सबै पैसा एकैपटकमा खर्च गरून्।
​२०११: विकिलिक्सका संस्थापक जुलियन असांजे यौन उत्पीडनका आरोपमा सोधपुछका लागि स्विडेन प्रत्यर्पणका विरुद्ध बेलायतको हाइकोर्टमा आफ्नो कानुनी अपील हारे।
​२०११: चीनको शेनझोउ-८ मानवरहित अन्तरिक्ष यानले तियांगोंग-१ मोड्युलसँग पहिलो पटक सफलतापूर्वक डकिङ गर्यो। यसका साथै चीन अन्तरिक्षमा सफलतापूर्वक डकिङ प्रविधि हासिल गर्ने दुनियाँको तेस्रो देश (रुस र अमेरिकापछि) बन्यो।
​२०११: फ्रान्सेली लेखक अलेक्सिस जेनीलाई उनको प्रसिद्ध उपन्यास ‘लार्ट फ्रेन्क्यास डे ला गुएरे’ का लागि फ्रान्सको सबैभन्दा प्रतिष्ठित साहित्यिक पुरस्कार ‘प्रिक्स गोनकोर्ट’ प्रदान गरियो।
​२०२०: काबुल विश्वविद्यालयमा भएको आतंकवादी आक्रमणमा आधिकारिक रिपोर्टअनुसार करिब ३५ जनाको मृत्यु भयो र ५० भन्दा बढी घाइते भए। यस आतंकवादी आक्रमणको जिम्मेवारी इस्लामिक स्टेटसँग जोडिएको संगठनले लियो।
​२०२०: प्रियंका राधाकृष्णन न्युजिल्याण्डकी पहिलो भारतीय मूलकी मन्त्री बनिन्। उनलाई सामुदायिक तथा स्वैच्छिक क्षेत्र मन्त्री, विविधता, समावेशन र जातीय समुदाय मन्त्री, युवा मन्त्री तथा सामाजिक विकास र रोजगारीका लागि एसोसिएट मन्त्री बनाइयो।
​२०२१: ग्लास्गोमा आयोजित कॉप२६ क्लाइमेट समिटका दौरान युरोपेली आयोगकी अध्यक्ष उर्सुला भोन डेर लेयेन र भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीबीच अत्यन्त महत्त्वपूर्ण भेटघाट भयो। उर्सुला भोन डेर लेयेनले जलवायु परिवर्तनका विरुद्धको विश्वव्यापी लडाइँमा भारतको भूमिकालाई ‘अत्यन्त महत्त्वपूर्ण’ बताइन्। उनले सौर्य ऊर्जा र वातावरण अनुकूल प्रविधिहरूको क्षेत्रमा भारतको प्रयासको सराहना गरिन्।
​२०२१: पश्चिम अफ्रिकी देश नाइजरको दक्षिण-पश्चिम टिलाबेरी क्षेत्रमा भएको जिहादी आक्रमणमा बानीबांगौका मेयरसहित कम्तीमा ६९ जनाको मृत्यु भयो। यस आक्रमण पछाडि मुख्य रूपमा ‘इस्लामिक स्टेट इन द ग्रेटर सहारा’ नामको आतंकवादी संगठनको हात रहेको मानियो।
​२०२१: कॉप२६ को मञ्चबाट अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनले वातावरण संरक्षणका लागि नयाँ कडा मिथेन उत्सर्जन नियमहरू लागू गर्ने घोषणा गरे।
​२०२१: भारतमा केन्द्रीय गृह तथा सहकारिता मन्त्री अमित शाहले गुजरातको आणंदबाट ५००० करोड रुपैयाँको बजेट भएको ‘डेयरी सहकार’ योजनाको शुभारम्भ गरे। यसको उद्देश्य डेयरी क्षेत्रलाई बढावा दिनु, किसानहरूको आम्दानी दोब्बर गर्नु र दूध सहकारी संस्थाहरूलाई बलियो बनाउनु थियो।
​२०२२: प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले नयाँ दिल्लीको विज्ञान भवनमा आयोजित एक कार्यक्रममार्फत ‘इन-सिटू स्लम रिह्याबिलिटेशन’ (यथास्थान सुकुम्बासी पुनर्वास) परियोजनाअन्तर्गत दिल्लीको कालकाजीमा निर्मित ३,०२४ नयाँ ईडब्ल्यूएस फ्ल्याटहरूको उद्घाटन गरे र पात्र परिवारहरूलाई उनीहरूको चाबी हस्तान्तरण गरे।
​२०२२: दक्षिण अफ्रिकाको प्रिटोरियामा इथियोपिया सरकार र टिग्रे पिपुल्स लिबरेशन फ्रन्टबीच अफ्रीकी संघको मध्यस्थतामा एक ऐतिहासिक शान्ति सम्झौता भयो। यो युद्धमा लाखौं मानिसहरूको ज्यान गएको थियो र ठूलो मात्रामा मानवीय संकट पैदा भएको थियो, जसलाई यो सम्झौतापछि काफी हदसम्म नियन्त्रण गर्न सकियो।
​२०२२: रुसले ‘ब्ल्याक सी ग्रेन इनिसिएटिव’ अर्थात् कालो सागर अनाज सम्झौतामा पुनः सामेल हुने घोषणा गर्यो। रुसले सुरक्षा ग्यारेन्टी प्राप्त भएको हवाला दिँदै यस सम्झौतामा आफ्नो फिर्तीको कुरा गर्यो, जसले गर्दा युक्रेनका बन्दरगाहहरूबाट अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा अनाज र अन्य खाद्य पदार्थहरूको निर्यात फेरि सुचारू रूपमा सुरु हुन सक्यो। यो निर्णयले त्यसबेला विश्वभर मडारिएको विश्वव्यापी खाद्य संकट र अनाजको आकाश छुने मूल्यको खतरा काफी हदसम्म टल्यो।
​२०२२: उत्तर कोरियाले एकै दिनमा रेकर्ड २३ वटा ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र (मिसाइल) प्रहार गर्यो, जुन कोरियाली युद्धपछि पहिलो घटना थियो जसमा कुनै मिसाइल दुवै कोरियाली देशहरूबीचको वास्तविक समुद्री रेखा (उत्तर सीमा रेखा) पार गरेर दक्षिण कोरियाको जलक्षेत्र नजिक खस्यो।
​२०२३: बेलायतको ब्लेचली पार्कमा आयोजित विश्वको पहिलो विश्वव्यापी आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स सुरक्षा शिखर सम्मेलनको समापन भयो, जसमा भारतलगायत २८ देशहरूले ‘ब्लेचली घोषणा’ मा हस्ताक्षर गरे। यसको उद्देश्य फ्रन्टियर एआई (अत्याधुनिक कृत्रिम बौद्धिकता प्रणालीहरू) सँग जोडिएका सम्भावित गम्भीर जोखिमहरू—जस्तै साइबर सुरक्षा, जैविक प्रविधि र दुष्प्रचारको पहिचान गर्नु र तिनको आकलन गर्नु हो।
​२०२३: रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमीर पुटिनले एक कानुनमा हस्ताक्षर गरे, जसअन्तर्गत रुसले व्यापक आणविक परीक्षण प्रतिबन्ध सन्धिबाट आफ्नो समर्थनलाई आधिकारिक रूपमा फिर्ता लियो। रुसको तर्क थियो कि संयुक्त राज्य अमेरिकाले १९९६ मा यो सन्धिमा हस्ताक्षर त गरेको थियो, तर यसलाई कहिल्यै अनुमोदन गरेको थिएन, त्यसैले सामरिक सन्तुलन कायम राख्न रुसले पनि आफ्नो समर्थन फिर्ता लिइरहेको छ।
​२०२४: पूर्वी लद्दाखको डेमचोक र डेपसांग क्षेत्रमा भारत र चीनको सेनाबीच डिसइंगेजमेन्ट (सैनिकहरू पछि हट्ने काम) पूर्ण रूपमा सम्पन्न भयो। दीपावलीको अवसरमा दुवै देशका सैनिकहरूले मिठाईको आदानप्रदान गरे र भारतीय सेनाले डेमचोकमा फेरि गस्ती (पेट्रोलिङ) सुरु गर्यो।
​२०२४: भारतको श्रीनगरको खानयार इलाका र अनन्तनागमा सुरक्षाकर्मी र आतंकवादीहरूबीच मुठभेड भयो, जसमा लश्कर-ए-तैयबाका एक विदेशी आतंकवादीसहित तीन आतंकवादी मारिए। यस दौरान सुरक्षाकर्मीका केही जवानहरू पनि घाइते भए।
​२०२४: बेलायतमा ऋषि सुनकको राजीनामापछि केमी बार्डेनोच कन्जरभेटिभ पार्टीको नयाँ नेता चुनिए। उनी बेलायतको कुनै पनि प्रमुख राजनीतिक दलको नेतृत्व गर्ने पहिलो अश्वेत महिला बनिन्।
​२०२४: भारत र अमेरिकाका विशेष बलहरूबीच ‘वज्र प्रहार’ संयुक्त सैन्य अभ्यासको १५औँ संस्करण अमेरिकाको इडाहोस्थित अर्चर्ड कम्ब्याट ट्रेनिङ सेन्टरमा सुरु भयो। यो अभ्यास दुवै देशका विशेष बलहरूको परिचालन क्षमता, आतंकवाद-विरोधी रणनीतिहरू र मरुभूमि तथा अर्ध-मरुभूमि वातावरणमा संयुक्त अभियानहरूलाई बलियो बनाउनका लागि डिजाइन गरिएको थियो।
​२०२५: भारतीय महिला क्रिकेट टोलीले नवी मुंबईको डीवाई पाटिल स्टेडियममा खेलिएको फाइनल खेलमा दक्षिण अफ्रिकालाई ५२ रनले हराएर पहिलो पटक आईसीसी महिला एकदिवसीय विश्वकपको उपाधि जित्यो।
​२०२५: भारतका दिग्गज टेनिस खेलाडी रोहन बोपन्नाले व्यावसायिक टेनिसबाट संन्यास लिने घोषणा गरे।
​२०२५: न्युजिल्याण्डका दिग्गज क्रिकेट खेलाडी केन विलियमसनले टी-२० अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटबाट संन्यास लिए।
​२०२५: भारतीय अन्तरिक्ष अनुसन्धान संगठन (इसरो) ले श्रीहरिकोटास्थित सतीश धवन अन्तरिक्ष केन्द्रबाट एलभीएम३-एम५ रकेटमार्फत भारतको सबैभन्दा भारी स्वदेशी संचार उपग्रह जीएसएटी-७आर (सीएमएस-०३) को सफल प्रक्षेपण गर्यो। यसलाई विशेष गरी भारतीय नौसेनाका लागि तयार पारिएको हो, जसले नौसेनाको समुद्री संचार, डाटा लिंकेज र निगरानी क्षमतालाई अत्यधिक बलियो बनाएको छ।
​२०२५: नेपालको उत्तर-पूर्वी भागमा अवस्थित यालुंग री चुचुरो (५,६३० मिटरको उचाइ) को बेस क्याम्पमा आएको ठूलो हिउँपहिरो र भारी हिमपातका कारण ७ जनाको मृत्यु भयो, ४ जना घाइते भए र ४ जना बेपत्ता भए।
​२ नोभेम्बरमा जन्मेका प्रसिद्ध व्यक्तित्वहरू~
​१५३४: गुरु रामदास – शिखहरूका चौथो गुरु, जसले अमृतसर सहरको स्थापना गरेका थिए।
​१७३४: डैनियल बून – अमेरिकाका प्रसिद्ध खोजकर्ता र फ्रन्टियर्सम्यान।
​१७५५: मेरी एन्टोनेट – फ्रान्सका राजा लुई सोह्रौँकी प्रसिद्ध रानी, जसको फ्रान्सेली क्रान्तिमा ठूलो ऐतिहासिक महत्व थियो।
​१७९५: जेम्स के. पोल्क – अमेरिकाका ११औँ राष्ट्रपति।
​१८१५: जर्ज बूल – प्रसिद्ध अङ्ग्रेज गणितज्ञ र दार्शनिक, जसले कम्प्युटर विज्ञानको मेरुदण्ड ‘बूलियन बीजगणित’ को खोजी गरे।
​१८३३: महेन्द्रलाल सरकार – प्रसिद्ध भारतीय समाज सुधारक र होमियोप्याथीलाई बढावा दिने चिकित्सक।
​१८६५: वारेन जी. हार्डिङ – अमेरिकाका २९औँ राष्ट्रपति।
​१८७७: आगा खाँ तृतीय – शियाहरूको निजारी इस्माईली मतका ४८औँ आध्यात्मिक नेता र अखिल भारतीय मुस्लिम लिगका पहिलो अध्यक्ष।
​१८८३: बसन्त कुमार दास – असमका स्वतन्त्रता सेनानी तथा राजनेता।
​१८९७: सोहराब मोदी – प्रसिद्ध भारतीय अभिनेता तथा चलचित्र निर्माता-निर्देशक।
​१९१३:बर्ट ल्याङ्कास्टर – ओस्कर पुरस्कार विजेता प्रसिद्ध अमेरिकी अभिनेता।
​१९२९: राम मोहन – प्रसिद्ध भारतीय चरित्र अभिनेता।
​१९२९: अमर बोस – भारतीय-अमेरिकी प्राज्ञ र प्रख्यात अडियो उपकरण कम्पनी ‘बोस कर्पोरेसन’ का संस्थापक।
​१९३५: शिरशेंदु मुखोपाध्याय – बंगाली भाषाका ख्यातिप्राप्त साहित्यकार।
​१९४०: ममता कालिया – साहित्यकार।
​१९४१: अरुण शौरी – भारतका अदम्य निर्भीकता भएका पत्रकार, बुद्धिजजीवी, प्रसिद्ध लेखक र राजनेता।
​१९६०: अनु मलिक – हिन्दी चलचित्र संगीतकार र गायक हुन्।
​१९६५: शाहरुख खान – बलिउडका सुपरस्टार र ‘किङ्ग खान’ को नामले चिनिने अभिनेता।
​१९६६: डेभिड श्विमर – प्रख्यात अमेरिकी अभिनेता, जिन्हें लोकप्रिय शो ‘फ्रेण्ड्स’ मा ‘रॉस गेलर’ को किरदारका लागि चिनिन्छ।
​१९७४: नेली – प्रख्यात अमेरिकी र्यापर र ग्रामी पुरस्कार विजेता संगीतकार।
​१९८१: ईशा देओल – बलिउड अभिनेत्री (धर्मेन्द्र र हेमा मालिनीकी छोरी)।
​१९८२: योगेश्वर दत्त – भारतका प्रसिद्ध फ्रिस्टाइल पहलवान तथा कुस्तीका खेलाडी।
​१९८५: डायना पेन्टी – बलिउड अभिनेत्री र मोडल।
​२ नोभेम्बरमा भएका प्रमुख निधनहरू~
​१८८५: अण्णा साहेब किर्लोस्कर – मराठी रंगमञ्चमा क्रान्ति ल्याउने प्रसिद्ध नाटककार।
​१९३०: अल्फ्रेड वेगेनर – ‘महादेशीय विस्थापन (कन्टिनेन्टल ड्रिफ्ट)’ सिद्धान्त दिने प्रसिद्ध जर्मन वैज्ञानिक।
​१९५०: जर्ज बर्नार्ड शा – एक प्रसिद्ध आयरिश नाटककार, आलोचक, तर्कवादी र राजनीतिक कार्यकर्ता।
​१९६३: नगो दिन्ह डिएम – भियतनामका पहिलो राष्ट्रपति।
​१९६५: रसूना सैद – द्वितीय विश्वयुद्धका दौरान सक्रिय महिला योद्धाहरूमध्ये एक थिइन्।
​१९७५: पिएर पाओलो पासोलिनी – इटालीका अत्यन्त प्रसिद्ध चलचित्र निर्देशक र कवि।
​१९७९: वसंतराव नाइक – महाराष्ट्रका पूर्व मुख्यमन्त्री र हरियाली क्रान्तिका प्रणेता।
​२००४: शेख जायद बिन सुल्तान अल नाहयान – संयुक्त अरब इमिरेट्सका संस्थापक र पहिलो राष्ट्रपति।
​२०१०: भिखारी बल – ओडिसाका प्रसिद्ध भजन गायक (जिन्हें ‘भजन सम्राट’ भनिन्छ)।
​२०१२: किंजरपु यरन नायडू – भारतका प्रसिद्ध राजनीतिज्ञ र पूर्व केन्द्रीय मन्त्री।
​२०१२: श्रीराम शंकर अभयंकर – विश्व प्रसिद्ध भारतीय-अमेरिकी गणितज्ञ।
​२०२२: इला भट्ट – भारतमा महिलाहरूको अधिकारका लागि काम गर्ने प्रसिद्ध सामाजिक कार्यकर्ता र ‘सेवा’ की संस्थापक।
​२ नोभेम्बरका महत्त्वपूर्ण अवसर एवं उत्सवहरू~
​अल सोल्स डे: यो क्रिश्चियन धर्मको एक प्रमुख धार्मिक अवसर हो। यस दिन मानिसहरू आफ्ना पुर्खाहरू र दिवंगत आत्माहरूको शान्तिका लागि प्रार्थना गर्छन् र चिहानघारी (कब्रिस्तान) गएर मैनबत्ती बाल्छन्।
​पत्रकारहरू विरुद्धका अपराधका लागि दण्डमुक्ति समाप्त गर्ने अन्तर्राष्ट्रिय दिवस: संयुक्त राष्ट्रसंघद्वारा मान्यता प्राप्त यो एक महत्त्वपूर्ण विश्वव्यापी दिवस हो, जुन विश्वभर पत्रकारहरूको सुरक्षा र उनीहरू विरुद्ध हुने अपराधहरूमा रोक लगाउनका लागि मनाइन्छ।
​आप्रवासी दिवस (मौरिसस): २ नोभेम्बर १८३४ मा ‘एटलस’ नामक जहाज भारतीय मजदुरहरू (गिरमिटिया मजदुरहरू) लाई लिएर पहिलो पटक मौरिसस पुगेको थियो। त्यसैले मौरिससमा यस दिनलाई आधिकारिक रूपमा ‘आप्रवासी दिवस’ को रूपमा मनाइन्छ।
​डे अफ द डेड (मृतकहरूको दिन): मुख्य रूपमा मेक्सिको र ल्याटिन अमेरिकी देशहरूमा मनाइने यो एक रंगीन सांस्कृतिक उत्सव हो, जहाँ मानिसहरू आफ्ना मृत आफन्तहरूको सम्झनामा उत्सव मनाउँछन्।

About Author

Advertisement