२६ सेप्टेम्बर: देश तथा विश्वको इतिहासमा आजको दिन

IMG-20260926-WA0004

​नयाँ दिल्ली: भारतका पूर्वप्रधानमन्त्री मनमोहन सिंह र विगतका चर्चित अभिनेता देव आनन्दबीच समानताको कुरा गर्दा, त्यो उनीहरूको जन्मदिन हो। दुवैले आ-आफ्नो क्षेत्रमा शानदार सफलता हासिल गरेका छन् भन्ने कुरामा कसैको दुई मत हुन सक्दैन।
​पूर्वप्रधानमन्त्री डा. मनमोहन सिंहको जन्म २६ सेप्टेम्बर १९३२ मा भएको थियो। उहाँ सन् २००४ देखि २०१४ सम्म भारतको प्रधानमन्त्री हुनुहुन्थ्यो। एक कुशल अर्थशास्त्री डा. सिंहलाई तत्कालीन प्रधानमन्त्री पी. भी. नरसिंह रावको कार्यकालमा अर्थमन्त्रीका रूपमा गरिएको आर्थिक सुधारको श्रेय पनि जान्छ।
​देश र विश्वको इतिहासमा २६ सेप्टेम्बरको नाममा दर्ता भएका अन्य केही महत्त्वपूर्ण घटनाहरूको सिलसिलेवार विवरण यस प्रकार छ~
​१०८७: विलियम द्वितीय (जसलाई ‘विलियम रुफस’ पनि भनिन्छ) को वेस्टमिन्स्टर एबेमा इङ्गल्याण्डको राजाका रूपमा राज्याभिषेक भएको थियो। उहाँ विलियम प्रथम (द कङ्करर) का तेस्रो छोरा हुनुहुन्थ्यो। उहाँले १०८७ देखि २ अगस्ट ११०० मा आफ्नो मृत्यु नभएसम्म इङ्गल्याण्डमा शासन गर्नुभयो।
​१५८०: ब्रिटिस खोजकर्ता सर फ्रान्सिस ड्रेक आफ्नो जहाज ‘गोल्डेन हिन्द’ बाट सम्पूर्ण विश्वको परिक्रमा गरेर इङ्गल्याण्ड फर्किएका थिए। फ्रान्सिस ड्रेक सम्पूर्ण विश्वको चक्कर लगाउने विश्वका दोस्रो व्यक्ति थिए। उनीभन्दा पहिले यो उपलब्धि फर्डिनान्ड म्यागेलनको अभियानले हासिल गरेको थियो, यद्यपि म्यागेलनको यात्राकै क्रममा मृत्यु भएको थियो। ड्रेकले यो यात्रा डिसेम्बर १५७७ मा पाँचवटा जहाज र करिब १६४ नाविकहरूसँग सुरु गरेका थिए, तर फिर्ता भने एउटा मात्र जहाज (गोल्डेन हिन्द) आउन सक्यो। उनको यो ऐतिहासिक सफलता र स्पेनिस जहाजहरूबाट लुटिएको सुन-चाँदीबाट खुसी भएर इङ्गल्याण्डकी महारानी एलिजाबेथ प्रथमले उनलाई ‘नाइट’ (सर) को उपाधि दिएकी थिइन्।
​१६२९: स्वीडेन र पोल्याण्डले अल्टमार्कको शान्ति सन्धिमा हस्ताक्षर गरे। यस सन्धिले स्वीडेन र पोलिश-लिथुआनियाली राष्ट्रमण्डलबीच १६०० देखि चलिरहेको युद्धको अन्त्य गर्यो।
​१७७७: अमेरिकी क्रान्तिकारी युद्धका क्रममा ब्रिटिस सैनिकहरूले जनरल विलियम हावेको नेतृत्वमा अमेरिकी राजधानी फिलाडेल्फियामा कब्जा गरेका थिए। ब्रिटिस सेनाले यस शहरमा लगभग आठ महिनासम्म नियन्त्रण कायम राख्यो र जुन १७७८ मा रणनीतिक कारणहरूले गर्दा उनीहरू यहाँबाट पछि हटे।
​१७८६: ब्रिटेन र फ्रान्सबीच एक ऐतिहासिक व्यापार सम्झौतामा हस्ताक्षर भएको थियो, जसलाई ‘एडेन सन्धि’ को नामले चिनिन्छ। यसको मुख्य उद्देश्य दुवै देशबीचको व्यापारिक भन्सार दर (ट्यारिफ) घटाउनु र शत्रुता कम गरेर आर्थिक सम्बन्धमा सुधार ल्याउनु थियो।
​१८७२: न्यूयोर्क शहरको ‘म्यासोनिक हल’ मा ‘श्राइनर्स’ नामक अमेरिकी भ्रातृ संस्थाको पहिलो आधिकारिक च्याप्टर ‘मक्का टेम्पल’ को स्थापना गरिएको थियो। यसको स्थापना मुख्यतया डा. वाल्टर एम. फ्लेमिङ र विलियम जे. फ्लोरेन्सले मिलेर गरेका थिए।
​१९०५: वैज्ञानिक अल्बर्ट आइन्स्टाइनको विशेष सापेक्षताको सिद्धान्त पहिलोपटक जर्मनीको प्रसिद्ध वैज्ञानिक पत्रिका ‘अन्नालेन देर फिजिक’ मा प्रकाशित भएको थियो। यस सिद्धान्तले विश्वलाई समय र स्थान निरपेक्ष नभई एक-अर्कासँग जोडिएका छन् र अवलोकनकर्ताको गतिअनुसार परिवर्तन हुन्छन् भन्ने कुरा देखाएको थियो।
​१९१४: अमेरिकी राष्ट्रपति वुड्रो विल्सनले फेडरल ट्रेड कमिसन एक्टमा हस्ताक्षर गरेका थिए, जसअन्तर्गत सङ्घीय व्यापार आयोग (एफटीसी) को स्थापना भयो। यस आयोगको मुख्य उद्देश्य ठूला कम्पनीहरूलाई बजारमा एकाधिकार जमाउन र प्रतिस्पर्धा समाप्त पार्नबाट रोक्नु, उपभोक्ता र साना व्यवसायहरूको हित रक्षाका लागि अनुचित वा धोखाधडीपूर्ण व्यापारिक शैलीमाथि नियन्त्रण गर्नु र भ्रामक विज्ञापनहरूबाट सर्वसाधारणलाई जोगाउनु थियो।
​१९१९: कलकत्ता (वर्तमान कोलकाता) मा एसियाको पहिलो रोटरी क्लबको पहिलो बैठक बस्यो। यो बैठक रोटरियन आर. जे. कुम्ब्सद्वारा बोलाइएको थियो। यस क्लबलाई आधिकारिक रूपमा १ जनवरी १९२० मा मान्यता प्रदान गरिएको थियो, जसमा सुरुवाती २० जना सदस्यहरू सामेल थिए।
​१९४४: दोस्रो विश्वयुद्धका क्रममा सोभियत सङ्घको लाल सेनाले एस्टोनियाको राजधानी तालिन र सम्पूर्ण देशमा पूर्ण नियन्त्रण हासिल गरेको थियो। सोभियत सेनाले जर्मन नाजी फौजलाई पछि धकेल्दै यस क्षेत्रमा कब्जा जमाएको थियो। एस्टोनिया त्यसपछिका धेरै दशकसम्म सोभियत सङ्घको हिस्सा बनिरह्यो र अन्ततः २० अगस्ट १९९१ मा सोभियत सङ्घको विघटनसँगै पुनः पूर्ण स्वतन्त्रता प्राप्त गर्‍यो।
​१९५०: जनरल डगलस म्याकआर्थरको नेतृत्वमा संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय बलले कोरियाली युद्धका क्रममा दक्षिण कोरियाको राजधानी सियोललाई उत्तर कोरियाली कब्जाबाट मुक्त गराएको थियो। २८ जुन १९५० मा उत्तर कोरियाली सेनाले सियोलमा कब्जा गरेको थियो।
​१९५०: इन्डोनेसिया आधिकारिक रूपमा संयुक्त राष्ट्रसङ्घ को ६०औँ सदस्य राष्ट्र बन्यो। इन्डोनेसियाले १७ अगस्ट १९४५ मा आफूलाई स्वतन्त्र घोषित गरेको थियो, तर नेदरल्याण्ड्ससँगको लामो सङ्घर्षपछि डिसेम्बर १९४९ मा मात्र पूर्ण सार्वभौमसत्ता पाएको थियो। इन्डोनेसिया युएनको इतिहासमा अस्थायी रूपमा सदस्यता छाड्ने एक मात्र देश हो (१९६५ मा छाडेर १९६६ मा पुनः सामेल भएको)।
​१९५३: अमेरिका र स्पेनबीच एक महत्त्वपूर्ण रक्षा सन्धिमा हस्ताक्षर भएको थियो, जसलाई ‘म्याड्रिड सम्झौता’ भनिन्छ। यस सम्झौताअन्तर्गत स्पेनले अमेरिकालाई आफ्नो क्षेत्रमा सैन्य तथा नौसेना बेसहरू बनाउने अनुमति दियो। यसको बदले अमेरिकाले स्पेनका जनरल फ्रान्सिस्को फ्रान्कोको सरकारलाई आर्थिक र सैन्य सहयोग प्रदान गर्‍यो।
​१९५४: टाइफुन म्यारी (जसलाई जापानमा ‘टोया मारु टाइफुन’ पनि भनिन्छ) का कारण जापानको त्सुगारु जलडमरूमध्यमा व्यावसायिक र यात्रुवाहक डुङ्गाहरू डुबेका थिए। यस दुर्घटनामा डुब्ने सबैभन्दा प्रमुख जहाज ‘टोया मारु’ थियो। यस एउटै जहाज डुब्दा लगभग १,१५० देखि १,१७० जनाको मृत्यु भएको थियो (जापानमा यसलाई ‘जापानको टाइटानिक’ भनिन्छ)। समग्रमा यस भीषण आँधीका कारण ३,००० भन्दा बढी मानिसको ज्यान गएको थियो। यस दुर्घटनापछि जापान सरकारले त्सुगारु जलडमरूमध्यको मुनिबाट ‘सेइकान सुरुङ’ निर्माण गर्‍यो, जुन आज पनि विश्वकै सबैभन्दा लामो समुद्री सुरुङहरूमध्ये एक हो।
​१९५९: जापानमा आएको सुपर टाइफुन ‘वेरा’ (इसे बे टाइफुन) जापानको इतिहासकै सबैभन्दा विनाशकारी चक्रवात थियो। यस शक्तिशाली आँधीका कारण ४,५८० जनाको मृत्यु भएको थियो भने १६ लाख मानिस घरबारविहीन भएका थिए।
​१९६०: अमेरिकाको सिबिएस स्टुडियो, सिकागोमा जोन एफ. केनेडी र रिचर्ड निक्सनबीच इतिहासकै पहिलो टेलिभिजनमा प्रसारित राष्ट्रपतीय बहस(प्रेसिडेंशियल डिबेट) भएको थियो। ७ करोडभन्दा बढी अमेरिकीहरूले यसलाई टिभीमा हेरेका थिए।
​१९७६: चीनले आफ्नो सिन्जियाङ प्रान्तस्थित लोप नोर परीक्षण स्थलमा आफ्नो १९औँ आणविक परीक्षण गरेको थियो। यो चीनद्वारा हावामा गरिएको परमाणु विस्फोट थियो, जसको क्षमता लगभग २०० किलोटन टीएनटी बराबर आँकिएको थियो।
​१९८०: सोभियत सङ्घको ‘सोयुज ३८’ अन्तरिक्ष यान सफलतापूर्वक पृथ्वीमा फर्कियो। यस मिसनमा सोभियत अन्तरिक्ष यात्री युरी रशेन्को र क्युबाका पहिलो अन्तरिक्ष यात्री अर्नल्डो तामायो मेन्डेज सामेल थिए। अर्नल्डो तामायो मेन्डेज अन्तरिक्षमा जाने पहिलो अश्वेत र पहिलो ल्याटिन अमेरिकी व्यक्ति बने।
​१९८३: सोभियत सङ्घका लेफ्टिनेन्ट कर्नल स्तानिस्लाव पेत्रोभले ओको उपग्रह चेतावनी प्रणालीद्वारा अमेरिकाबाट प्रहार गरिएको मिसाइलको गलत सूचनालाई पहिचान गरी सम्भावित आणविक युद्धलाई टारेका थिए।
​१९८४: युनाइटेड किङ्डम (ब्रिटेन) र चीनबीच एक ऐतिहासिक सम्झौतामा प्रारम्भिक सहमति बनेको थियो, जसलाई ‘चीन-ब्रिटिस संयुक्त घोषणा’ भनिन्छ। यसअन्तर्गत ब्रिटेन १ जुलाई १९९७ मा हङकङको नियन्त्रण चीनलाई सुम्पन सहमत भयो।
​१९८५: ट्युनिसियाले आफ्नो छिमेकी देश लिबियासँगका सबै कूटनीतिक सम्बन्धहरू आधिकारिक रूपमा समाप्त गर्‍यो। लिबियाका तत्कालीन शासक मुअम्मर गद्दाफीले लिबियामा कार्यरत हजारौँ ट्युनिसियाली प्रवासी श्रमिकहरूलाई जबर्जस्ती निष्कासन गरेपछि तनाव चरम बिन्दुमा पुगेको थियो।
​१९९६: अमेरिकी अन्तरिक्ष एजेन्सी नासाको अन्तरिक्ष यान एसटीएस-७९, जुन एटलाान्टिस सटलको १७औँ मिसन थियो, सफलतापूर्वक पृथ्वीमा फर्कियो। यस मिसनको मुख्य उद्देश्य रुसी अन्तरिक्ष स्टेशन ‘मिर’ सँग जोडिनु थियो।
​१९९८: भारतीय क्रिकेटर सचिन तेन्दुलकरले जिम्बावेविरुद्ध बुलावायोमा आफ्नो १८औँ एकदिवसीय शतक बनाएर विश्व कीर्तिमान कायम गरे। उनले वेस्ट इन्डिजका महान ब्याटर डेसमण्ड हेन्सको १७ शतकको तत्कालीन विश्व कीर्तिमान तोडेका थिए।
​२००१: ९/११ को आतङ्कवादी हमलापछि अमेरिकाले भारतलाई ओसामा बिन लादेन र अल-कायदाको अन्त्यपछि जम्मू-कश्मीरमा सक्रिय आतङ्कवादीहरूसँग जुध्न भारतलाई पूर्ण सहयोग गर्ने आश्वासन दिएको थियो।
​२००२: फ्रान्सले इरानविरुद्ध कुनै पनि एकतर्फी सैन्य वा आर्थिक कारबाहीको कडा विरोध गर्‍यो।
​२००४: अमेरिकाले भारतलाई गैर-सैन्य अन्तरिक्ष कार्यक्रमहरूका लागि उन्नत प्रविधि दिने निर्णय गर्‍यो, जसले भविष्यको भारत-अमेरिका परमाणु सम्झौताको जग बसायो।
​२००७: भियतनामको दक्षिणी शहर क्यान थोस्थित बासक नदीमा निर्माणाधीन पुलको एक भाग भत्किँदा ६२ जना श्रमिकको मृत्यु भयो र १७० भन्दा बढी गम्भीर घाइते भए।
​२००९: देहरादुणमा आयोजित आईटीएफ महिला टेनिस टुर्नामेन्टमा पूजाश्री भेङ्कटेशले रश्मि चक्रवर्तीलाई हराएर उपाधि जितिन्।
​२००९: कनिष्ठ खेलाडी पङ्कज आडवाणी ७६औँ राष्ट्रिय बिलियर्ड्स र स्नुकर च्याम्पियनसिपमा बिलियर्ड्स च्याम्पियन बने।
​२००९: भीषण क्याटसाना आँधीका कारण दक्षिण-पूर्वी एसिया (फिलिपिन्स, चीन, भियतनाम, कम्बोडिया, लाओस र थाइल्याण्ड) मा ७०० भन्दा बढी मानिसको ज्यान गयो।
​२०११: दिल्ली मेट्रो विश्वकै पहिलो यस्तो रेलवे नेटवर्क बन्यो जसलाई संयुक्त राष्ट्रसङ्घले हरितगृह ग्याँस घटाएबापत ‘कार्बन क्रेडिट’ प्रदान गर्‍यो।
​२०१२: मध्य दमास्कसमा सिरियाली सशस्त्र बलको मुख्यालयनजिकै दुई ठूला बम विस्फोट भए। यसको प्रत्यक्ष रिपोर्टिङका क्रममा प्रेस टिभीकी महिला पत्रकार माया नासिरको स्नाइपरको गोली लागेर मृत्यु भयो।
​२०१२: महाराष्ट्रमा राज्य परिवहनको बस नदीमा खस्दा कम्तीमा १७ जनाको मृत्यु भयो।
​२०१२: संयुक्त राष्ट्र महासभामा तत्कालीन इरानी राष्ट्रपति महमुद अहमदिनेजादले पश्चिमी देशहरूको आलोचना गर्दै ‘नयाँ विश्व व्यवस्था’ को आह्वान गरे।
​२०१३: जम्मू-कश्मीरको हीरानगर क्षेत्रमा आतङ्कवादीहरूले प्रहरी चौकी र सेनाको क्याम्पमा आक्रमण गर्दा ४ प्रहरी र २ सैनिकसहित ८ जना मारिए।
​२०१३: पाकिस्तानको दक्षिणी भागमा ७.७ म्याग्निच्युडको शक्तिशाली भूकम्प जाँदा ३०० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भयो।
​२०१३: केन्याको राजधानी नैरोबीस्थित वेस्टगेट शपिङ मलमा भएको आतङ्कवादी हमला र बन्धक सङ्कटमा ६७ जनाको मृत्यु भयो।
​२०१३: चीनका पूर्व नेता बो शियालाईलाई भ्रष्टाचारको मुद्दामा दोषी ठहर गर्दै आजीवन काराबासको सजाय सुनाइयो।
​२०१४: ब्रिटेनको संसद्ले इराकमा आतङ्ककारी सङ्गठन आईएसआईएसविरुद्ध अमेरिका नेतृत्वको गठबन्धनसँगै हवाइ हमला गर्ने पक्षमा मतदान गर्‍यो।
​२०१४: मेक्सिकोको इगुआलामा आयोटजिनापा ग्रामीण शिक्षक कलेजका ४३ जना विद्यार्थीको जबर्जस्ती सामूहिक अपहरण गरियो, जुन मेक्सिकोको इतिहासकै कुख्यात मानवअधिकार उल्लङ्घनका घटनामध्ये एक मानिन्छ।
​२०१४: चिनियाँ सरकारी मिडियाले सिन्जियाङ प्रान्तको लुन्ताई काउन्टीमा भएको हिंसामा मृत्यु हुनेको सङ्ख्या संशोधित गरी कम्तीमा ५० पुगेको जनायो।
​२०१४: विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्ल्यूएचओ) ले लाइबेरिया, गिनी र सियरा लियोनमा फैलिएको इबोला भाइरसबाट मृत्यु हुनेको सङ्ख्या ३,०९१ पुगेको रिपोर्ट सार्वजनिक गर्‍यो।
​२०१५: भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले आफ्नो ऐतिहासिक अमेरिका भ्रमणका क्रममा सिलिकन भ्यालीको अवलोकन गरे।
​२०१५: बीसीसीआई अध्यक्ष जगमोहन डाल्मियाको निधनपछि शशांक मनोहरलाई बीसीसीआईको आगामी अध्यक्षका लागि सर्वसम्मत उम्मेदवार मानियो।
​२०१५: अमेरिकाको हाउस अफ रिप्रिजेन्टेटिभ्सका सभामुख जोन बोहेनरले आफ्नो पदबाट अचानक राजीनामाको घोषणा गरे।
​२०१५: इराकी अधिकारीहरूले आईएसआईएल विरुद्धको लडाइँमा इरान, रुस र सिरियाले सहयोग गरिरहेको घोषणा गरे।
​२०१६: भारतकी तत्कालीन विदेशमन्त्री सुषमा स्वराजले संयुक्त राष्ट्र महासभालाई सम्बोधन गर्दै आतङ्कवादको मुद्दामा पाकिस्तानलाई कडा जवाफ दिँदै भनिन्, “जसको आफ्नै घर काँचको हुन्छ, उनीहरूले अरूको घरमा ढुङ्गा हान्दैनन्।”
​२०१६: उरी आतङ्कवादी हमलाको जवाफमा प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले सिन्धु जल सम्झौताको समीक्षा बैठकमा “रगत र पानी एकैसाथ बग्न सक्दैनन्” भन्ने कडा अभिव्यक्ति दिए।
​२०१६: भारतीय अन्तरिक्ष अनुसन्धान सङ्गठन (इसरो)ले एकै मिसनमा दुई फरक कक्षहरूमा ८ वटा उपग्रहहरू सफलतापूर्वक स्थापित गर्‍यो।
​२०१६: कोलम्बिया सरकार र वामपन्थी विद्रोही समूह ‘फार्क’ (एफएआरसी) बीच ऐतिहासिक शान्ति सम्झौतामा हस्ताक्षर भई ५२ वर्ष लामो सैन्य सङ्घर्ष समाप्त भयो।
​२०१६: संयुक्त राष्ट्रसङ्घका तत्कालीन महासचिव बान की-मुनले पेरिस जलवायु सम्झौतालाई अनुमोदन गर्ने भारतको निर्णयको प्रशंसा गरे।
​२०१७: साउदी अरबका राजा सलमानले महिलाहरूलाई सवारी साधन चलाउने अनुमति दिने ऐतिहासिक शाही आदेश जारी गरे (जुन २४ जुन २०१८ देखि लागू भयो)।
​२०१७: उत्तर कोरियाका विदेशमन्त्री री योङ-होले संयुक्त राष्ट्रसङ्घमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको भनाइलाई ‘युद्धको घोषणा’ भन्दै अमेरिकी बमवर्षक विमानहरू खसाल्न तयार रहेको बताए।
​२०१७: ट्विटर (हाल एक्स) ले पहिलोपटक आफ्नो १४० अक्षरको सीमालाई बढाएर २८० अक्षर बनाउने विश्वव्यापी परीक्षण सुरु गर्‍यो।
​२०१७: प्रसिद्ध भिडियो गेम ‘फोर्टनाइट: ब्याटल रोयल’ विश्वभर रिलिज भयो।
​२०१७: अमेरिकी रक्षामन्त्री जेम्स म्याटिस भारतको आधिकारिक भ्रमणमा नयाँ दिल्ली पुगे।
​२०१८: भारतको सर्वोच्च अदालतले संवैधानिक महत्त्वका मुद्दाहरूको अदालती कारबाहीको प्रत्यक्ष प्रसारण (लाइभ स्ट्रिमिङ) लाई अनुमति दियो।
​२०१८: लिबियाको राजधानी ट्रिपोलीमा एक महिनादेखि चलिरहेको भिडन्तपछि संयुक्त राष्ट्रसङ्घको मध्यस्थतामा युद्धविराम लागू भयो।
​२०१८: अमेरिकी अभिनेता तथा कमेडियन बिल कस्बीलाई यौन उत्पीडनको मुद्दामा ३ देखि १० वर्षको जेल सजाय सुनाइयो।
​२०१८: भारत सरकारले सीमावर्ती क्षेत्रको विकासका लागि बीआईएम(बिल्डिंग इंफॉर्मेशन मॉडलिंग)
योजनाअन्तर्गत ₹८,६०६ करोडका ६० वटा आयोजनाहरूलाई स्वीकृति दियो।
​२०१९: प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले न्यूयोर्कमा संयुक्त राष्ट्र महासभाका क्रममा इरान, साइप्रस र ग्रिसका प्रमुखहरूसँग द्विपक्षीय बैठक गरे।
​२०१९: भारतको सर्वोच्च अदालतले आधार कार्डको संवैधानिक वैधतालाई कायम राख्यो, तर बैङ्क खाता खोल्न वा सिम कार्ड लिन आधार अनिवार्य नहुने प्रस्ट पार्यो।
​२०१९: महाराष्ट्रको पुणेमा मूसलधारे वर्षाका कारण आएको बाढीमा २१ भन्दा बढी मानिसको ज्यान गयो।
​२०१९: चीनमा विश्वकै सबैभन्दा ठूलो सिङ्गल-टर्मिनल विमानस्थल ‘बेइजिङ डाक्सिङ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल’ सञ्चालनमा आयो।
​२०१९: पूर्वी इन्डोनेसियाको मालुकु टापुमा ६.५ म्याग्निच्युडको भूकम्प जाँदा कम्तीमा ३० जनाको मृत्यु भयो।
​२०१९: मध्य अफ्रिकी देश चाडको तिबेस्ती क्षेत्रमा अवैध सुनको खानी भत्किँदा ३० जनाको मृत्यु भयो।
​२०१९: अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीबीच भएको टेलिफोन वार्ता सार्वजनिक भएपछि ट्रम्पमाथि महाभियोगको अनुसन्धान तीव्र भयो।
​२०२०: केरलालाई गैर-सरुवा रोगको रोकथाम र नियन्त्रणका लागि संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय पुरस्कार प्रदान गरियो।
​२०२०: भारत र जापानबीच द्विपक्षीय समुद्री अभ्यास ‘जिमेक्स’ को चौथो संस्करण उत्तरी अरब सागरमा सुरु भयो।
​२०२०: सिरियाको रास अल-अयन क्षेत्रमा कार बम विस्फोटमा ७ जनाको मृत्यु भयो।
​२०२०: नाइजेरियाको बोर्नो राज्यमा बोको हरामका आतङ्कवादीहरूको आक्रमणमा ११ जनाको मृत्यु भयो।
​२०२०: इथियोपियाको बेनिसङ्गुल-गुमुज क्षेत्रमा अज्ञात बन्दुकधारीको आक्रमणमा १५ जना मारिए।
​२०२१: प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले अमेरिका भ्रमणबाट फर्केलगत्तै दिल्लीमा निर्माणाधीन नयाँ संसद् भवनको आकस्मिक निरीक्षण गरे।
​२०२१: जर्मनीमा सङ्घीय निर्वाचन भयो, जसमा एन्जेला मर्केलको अवकाशपछि सेन्टर-लेफ्ट सोसल डेमोक्रेट्स (एसपीडी) ले सबैभन्दा बढी सिट जित्यो।
​२०२१: बोस्टनमा आयोजित लेभर कपमा टिम युरोपले टिम वर्ल्डलाई पराजित गर्दै लगातार चौथो पटक उपाधि जित्यो।
​२०२२: नासाको डार्ट अन्तरिक्ष यानले सफलतापूर्वक एक क्षुद्रग्रह (एस्टेरॉयड) सँग ठोक्किएर त्यसको कक्ष बदल्ने ऐतिहासिक परीक्षण गर्‍यो।
​२०२२: जोर्जिया मेलोनीको नेतृत्वमा रहेको दक्षिणपन्थी गठबन्धनले इटालीको आम निर्वाचनमा ऐतिहासिक जित हासिल गर्‍यो।
​२०२२: रुसको इजेभ्स्कस्थित एक विद्यालयमा भएको अन्धाधुन्ध गोलीकाण्डमा ११ बालबालिकासहित १७ जनाको मृत्यु भयो।
​२०२३: भारतको पहिलो ‘लाइटहाउस उत्सव’ गोवाको ऐतिहासिक अगुवाडा किल्लामा मनाइयो।
​२०२३: ‘वीराङ्गना दुर्गावती टाइगर रिजर्भ’ लाई मध्य प्रदेशको ७औँ संरक्षित टाइगर रिजर्भ घोषित गरियो।
​२०२३: क्यानाडाको हाउस अफ कमन्सका सभामुख एन्थोनी रोटाले दोस्रो विश्वयुद्धका नाजी पूर्व-सैनिकलाई संसद्मा आमन्त्रित गरेको विवादपछि राजीनामा दिए।
​२०२३: नेपाल र चीनबीच द्विपक्षीय सहयोग अभिवृद्धि गर्न कुल १२ वटा सम्झौतामा हस्ताक्षर भयो।
​२०२४: आईसीसी टेस्ट बलिङ वरीयतामा जसप्रीत बुमराह दोस्रो स्थानमा उक्लिए भने आर. अश्विन शीर्ष स्थानमा कायम रहे।
​२०२४: संयुक्त राष्ट्र महासभाको ७९औँ बैठकमा विश्व नेताहरूले रोगाणुरोधक प्रतिरोध (एएमआर) सम्बन्धी ऐतिहासिक राजनीतिक घोषणापत्र स्वीकृत गरे।
​२०२५: जलवायु कार्यकर्ता सोनम वाङ्गचुकलाई लद्दाखको पूर्ण राज्यको माग र संविधानको छैटौँ अनुसूची कार्यान्वयनको आन्दोलनका क्रममा लेहमा गिरफ्तार गरियो।
​२०२५: फिलिपिन्समा आएको उष्णकटिबंधीय आँधी ‘बुआलोइ’ (ओपोङ) का कारण भारी विनाश भयो र करिब २० जनाको ज्यान गयो।
​२०२५: दक्षिण कोरियाको डेजनस्थित सरकारी डाटा सेन्टरको लिथियम-आयन ब्याट्रीमा विस्फोट भई आगलागी हुँदा धेरै ई-भर्चुअल प्रणालीहरू अवरुद्ध भए।
​२६ सेप्टेम्बरमा जन्मिएका व्यक्तिहरू~
​१८२०: ईश्वरचन्द्र विद्यासागर – प्रसिद्ध समाज सुधारक, शिक्षाविद् र स्वतन्त्रता सेनानी।
​१८४९: इभान पाभलोभ – रुसका प्रसिद्ध फिजियोलोजिस्ट र नोबेल पुरस्कार विजेता, जसलाई ‘क्लासिकल कन्डिसनिङ’ को सिद्धान्तका लागि चिनिन्छ।
​१८८८: टि. एस. एलियट – नोबेल पुरस्कार विजेता अमेरिकी-ब्रिटिस लेखक।
​१८८९: मार्टिन हाइडेगर – जर्मनीका २०औँ शताब्दीका प्रभावशाली अस्तित्ववादी दार्शनिक।
​१९१२: मोहम्मद सलीम – १६औँ लोकसभाका सांसद।
​१९२१: सुबेदार जोगिन्दर सिंह – परमवीर चक्रबाट सम्मानित भारतीय सैनिक।
​१९२३: देव आनन्द – बलिउडका सदाबहार अभिनेता तथा निर्माता।
​१९३१: विजय लक्ष्मण माञ्जरेकर – भारतका पूर्व क्रिकेट खेलाडी (५५ टेस्ट म्याच)।
​१९३२: डा. मनमोहन सिंह – भारतका पूर्वप्रधानमन्त्री तथा अर्थशास्त्री।
​१९४६: रवि बासवानी – बलिउडका प्रसिद्ध हास्य अभिनेता (‘जाने भी दो यारो’ फेम)।
​१९४८: ओलिभिया न्यूटन-जोन – चर्चित ब्रिटिस-अस्ट्रेलियन गायिका तथा अभिनेत्री (‘ग्रिज’ फेम)।
​१९५६: लिन्डा ह्यामिलटन – हलिउड अभिनेत्री (‘द टर्मिनेटर’ मा सारा कोनरको भूमिका)।
​१९६२: चङ्की पाण्डे – बलिउडका लोकप्रिय अभिनेता।
​१९८१: सेरेना विलियम्स – २३ पटककी ग्राण्ड स्ल्याम एकल विजेता महान महिला टेनिस खेलाडी।
​१९८२: अर्चना पुरन सिंह – प्रसिद्ध अभिनेत्री तथा टेलिभिजन जज।
​२६ सेप्टेम्बरमा भएका निधनहरू~
​१८४२: लर्ड वेलेस्ली – सन् १७९८-१८०५ सम्म भारतका गभर्नर-जनरल। उनी ‘सहायक सन्धि प्रणाली’ का लागि प्रसिद्ध छन्।
​१९०२: लेभी स्ट्रस – विश्वको पहिलो ब्लू जिन्स कम्पनी (लेभी स्ट्रस एण्ड कम्पनी) का संस्थापक।
​१९५६: लक्ष्मण काशीनाथ किर्लोस्कर – भारतका प्रसिद्ध उद्योगपति तथा किर्लोस्कर समूहका संस्थापक।
​१९५८: टी. बी. कुन्हा – “गोवाको राष्ट्रवादका पिता” मानिने प्रसिद्ध स्वतन्त्रता सेनानी।
​१९७७: उदय शंकर – भारतका प्रसिद्ध शास्त्रीय नर्तक तथा कोरियोग्राफर।
​१९८९: हेमन्त कुमार – हिन्दी चलचित्रका प्रसिद्ध पाश्र्व गायक तथा संगीतकार।
​२००८: पोल न्यूम्यान – ओस्कर विजेता अमेरिकी अभिनेता तथा परोपकारी।
​२०१०: ग्लोरिया स्टुअर्ट – ‘टाइटानिक’ चलचित्रकी वृद्ध ‘रोज’ को भूमिका निर्वाह गर्ने अभिनेत्री।
​२०१०: अर्जुन कुमार सेनगुप्ता – भारतका प्रसिद्ध अर्थशास्त्री तथा राजनीतिज्ञ।
​२०१९: ज्याक शिराक – फ्रान्सका पूर्व राष्ट्रपति (१९९५ देखि २००७)।
​२६ सेप्टेम्बरका महत्त्वपूर्ण अवसर तथा उत्सवहरू~
​वैज्ञानिक और औद्योगिक अनुसंधान परिषद (सीएसआईआर) स्थापना दिवस: भारतको ठूलो अनुसन्धान तथा विकास सङ्गठन ‘सीएसआईआर’ को स्थापना दिवस। यसका संस्थापक डा. आरकोट रामासामी मुदलियार र डा. शान्ति स्वरूप भटनागर हुन्।
​विश्व वातावरण स्वास्थ्य दिवस: मानव स्वास्थ्य र वातावरणबीचको सम्बन्धबारे जनचेतना जगाउन मनाइने दिवस। यसको सुरुवात सन् २०११ मा ‘इन्टरनेशनल फेडरेसन अफ इन्भायरन्मेन्टल हेल्थ’ (आईएफईएच)द्वारा गरिएको थियो।

About Author

Advertisement