नयाँ दिल्ली: महात्मा गांधीलाई विश्व इतिहासका महानतम नेताहरूमा गणना गरिन्छ। भारत मातालाई गुलामीको जन्जिरबाट आजाद गराउन महात्मा गांधीले जीवनभर अहिंसा र सत्याग्रहको संकल्प निभाए, तर उनले स्वतन्त्रताको हावामा धेरै दिन श्वास फेर्न पाएनन्। भारत १५ अगस्त १९४७ मा आजाद भयो र ३० जनवरी १९४८ को साँझ नाथूराम गोडसेले अहिंसाका ती पुजारीको छातीमा तीन गोली प्रहार गरे। यस अपराधमा गोडसेलाई फाँसीको सजाय सुनाइयो। त्यो १५ नोभेम्बर १९४९ को दिन थियो, जब उनलाई फाँसी दिइयो। यो तथ्य आफैँमा रोचक छ कि स्वतन्त्रता संग्रामको दौरान गोडसे महात्मा गांधीका आदर्शहरूका प्रशंसक थिए, तर एक समय यस्तो आयो कि उनी उनका विरोधी बने र उनलाई देशको विभाजनको दोषी मान्न थाले। देश-दुनियाँको इतिहासमा १५ नोभेम्बरको तारिखमा दर्ज अन्य प्रमुख घटनाहरूको सिलसिलेवार विवरण यसप्रकार छ~
१८३०: महान समाज सुधारक राजा राममोहन राय समुद्री मार्गमार्फत इङ्गल्याण्डका लागि प्रस्थान गरेका थिए। उनी समुद्री यात्रा गरेर इङ्गल्याण्ड जाने पहिलो शिक्षित भारतीयहरूमध्ये एक थिए। दिल्लीका तत्कालीन मुगल सम्राट अकबर द्वितीयले उनलाई ‘राजा’ को उपाधि दिएका थिए र आफ्नो विशेष दूतको रूपमा ब्रिटिश सम्राटसमक्ष आफ्नो पेन्सन बढाउने माग राख्न पठाएका थिए।
१९२०: स्विट्जरल्याण्डको जेनेभास्थित रिफर्मेशन हल (स्याले डे ला रिफर्मेशन) मा लिग अफ नेशंस (राष्ट्र संघ) को महासभाको पहिलो सत्र आयोजित गरिएको थियो। यस पहिलो ऐतिहासिक बैठकमा ४१ सदस्य देशका प्रतिनिधिहरूले भाग लिएका थिए।
१९४७: विश्व स्वास्थ्य संगठन संयुक्त राष्ट्रको विशिष्ट अभिकरण बन्यो। यसको औपचारिक स्थापना ७ अप्रिल १९४८ मा भएको थियो, जसलाई प्रत्येक वर्ष ‘विश्व स्वास्थ्य दिवस’ को रूपमा मनाइन्छ। यसको मुख्यालय स्विट्जरल्याण्डको जेनेभामा अवस्थित छ।
१९४७: प्यालेस्टाइनबाट ब्रिटिश सेनाको चरणबद्ध फिर्तीको सुरुवात भएको थियो। द्वितीय विश्वयुद्धपछिका आर्थिक चुनौतीहरू, यहूदी र अरब समुदायहरूबीच बढ्दो हिंसक द्वन्द्वहरू र संयुक्त राष्ट्रको हस्तक्षेपका कारण ब्रिटेनले यस क्षेत्रबाट हट्ने निर्णय गरेको थियो।
१९४९: महात्मा गांधीका हत्यारा नाथूराम गोडसे र उनका सहयोगी नारायण दत्तात्रेय आप्टेलाई पञ्जाबको अम्बाला सेन्ट्रल जेलमा फाँसी दिइएको थियो। ३० जनवरी १९४८ मा नयाँ दिल्लीको बिरला हाउस (जसलाई अहिले ‘गांधी स्मृति’ को रूपमा चिनिन्छ) मा उनीहरूले महात्मा गांधीको गोली हानेर हत्या गरेका थिए।
१९५५: पोल्याण्ड र युगोस्लावियाबीच एक महत्त्वपूर्ण व्यापार सम्झौतामा हस्ताक्षर गरिएको थियो। यो सम्झौता शीतयुद्धको दौरमा यी दुई पूर्वी युरोपेली देशहरूबीच कूटनीतिक र आर्थिक सम्बन्धलाई फेरि सामान्य बनाउने दिशामा एउटा ठूलो कदम थियो।
१९८८: अल्जेरियाको राजधानी अल्जियर्समा प्यालेस्टाइनको स्वतन्त्रताको घोषणा गरिएको थियो। यो ऐतिहासिक घोषणा प्यालेस्टाइन लिबरेसन अर्गनाइजेसनका अध्यक्ष यासिर अराफातद्वारा गरिएको थियो, जिसे प्यालेस्टाइन नेशनल काउन्सिलले अनुमोदन गरेको थियो।
१९८९: पाकिस्तानको कराँचीस्थित नेशनल स्टेडियममा भारत र पाकिस्तानबीच खेलिएको टेस्ट म सचिन तेन्दुलकर र वाकार युनिसले आफ्नो टेस्ट करियरको पदार्पण (डेब्यु) गरेका थिए। पदार्पणको समय सचिन तेन्दुलकरको आयु मात्र १६ वर्ष र २०५ दिन थियो।
१९९८: अमेरिकी राष्ट्रपति बिल क्लिन्टनले मे १९९८ मा भारत र पाकिस्तानद्वारा गरिएका परमाणु परीक्षणहरू पछि उत्पन्न तनाउ र कूटनीतिक गतिरोधका कारण आफ्नो प्रस्तावित भारत तथा पाकिस्तानको भ्रमण रद्द गरेका थिए। भारत (पोखरण-II) र पाकिस्तानद्वारा मे १९९८ मा गरिएका परमाणु परीक्षणहरू पछि अमेरिकाले दुवै देशमाथि कडा आर्थिक र सामरिक प्रतिबन्धहरू लगाएको थियो। अमेरिका चाहन्थ्यो कि दुवै देशले व्यापक परीक्षण प्रतिबन्ध सन्धिमा हस्ताक्षर गरून् र आ-आफ्ना परमाणु कार्यक्रमहरूमा रोक लगाउन्। यी सर्तहरूमा सहमति नभएपछि राष्ट्रपति बिल क्लिन्टनले आफ्नो यो एसिया भ्रमण स्थगित गरेका थिए।
१९९८: इराकले अन्तिम समयमा संयुक्त राष्ट्रका हतियार निरीक्षकहरूलाई विनाकुनै सर्त निरीक्षण फेरि सुरु गर्ने अनुमति दिएको थियो। यस निर्णयका कारण अमेरिका र ब्रिटेनले इराकमाथि हुने सम्भावित हवाई आक्रमणहरूलाई ऐन मौकामा रद्द गरेका थिए।
२०००: फिजीको उच्च अदालतले मे २००० मा भएको कु (तख्तापलट) पछि गठन गरिएको अन्तरिम सरकारलाई अवैध र असंवैधानिक घोषित गर्यो। यस ऐतिहासिक फैसलासँगै अदालतले देशको १९९७ को बहु-नस्लीय संविधानलाई बहाल राख्ने र अपदस्त प्रधानमन्त्री महेन्द्र चौधरीको सरकारलाई पुन: स्थापित गर्ने आदेश दियो। १९ मे २००० मा व्यापारी जर्ज स्प्रीटको नेतृत्वमा सशस्त्र मानिसहरूले संसद् भवनमा धावा बोलेका थिए। उनीहरूले फिजीका पहिलो भारतीय मूलका प्रधानमन्त्री महेन्द्र चौधरी र उनका मन्त्रीमण्डलका सदस्यहरूलाई ५६ दिनसम्म बन्धक बनाएर राखेका थिए।
२०००: बिहार राज्यको दक्षिणी हिस्सेलाई अलग गरेर झारखण्ड भारतको २८औँ राज्य बन्यो। गठनको समय बिहारका १८ दक्षिणी जिल्लाहरूलाई मिलाएर झारखण्डको निर्माण गरिएको थियो।
२००१: अफगानिस्तानको राजधानी काबुलमा अल-कायदाका ठेगानाहरूबाट परमाणु बम र अन्य आम विनाशका हतियारहरूसँग जोडिएका गोप्य कागजातहरू बरामद गरिएका थिए। काबुलको कूटनीतिक क्षेत्रमा अवस्थित ती घरहरूको खानतलासीको दौरान यी कागजातहरू भेटिएका थिए, जसको प्रयोग अल-कायदाका लडाकुहरूले गर्थे।
२००३: टर्कीको इस्तानबुल सहरमा शब्बतको प्रार्थनाको दौरान दुई प्रमुख प्रार्थना स्थलहरू बेयोग्लू जिल्लाको नेभे शालोम सिनेगाग बाहिर (पहिलो विस्फोट) र केही मिनेटपछि दोस्रो विस्फोट शिशली जिल्लाको बेथ इजराइल सिनेगागको अगाडि भयो। आधिकारिक आँकडा अनुसार यस आक्रमणमा कुल २८ जनाको मृत्यु (आक्रमणकारीसहित) भयो र ३०० भन्दा बढी घाइते भए। यी आक्रमणहरूको षड्यन्त्र आतंकवादी संगठन अल-कायदासित जोडिएको स्थानीय गुटद्वारा रचिएको थियो।
२००४: अस्ट्रेलियाको नामाकरणको २०० वर्ष पुगेको उपलक्ष्यमा यसको द्विशतवार्षिक उत्सव मनाइयो।
२००४: अमेरिकी विदेश मन्त्री कोलिन पावेलले आफ्नो पदबाट राजीनामा दिए। ब्रिटिश नौसेना अधिकारी र अन्वेषक म्याथ्यू फ्लिंडर्सले यो सम्पूर्ण महाद्वीपका लागि “अस्ट्रेलिया” नामलाई लोकप्रिय बनाए र यसलाई अपनाउने सिफारिस गरे। ‘अस्ट्रेलिया’ शब्द ल्याटिन वाक्यांश ‘टेरा अस्ट्रेलिस’ बाट लिइएको हो, जसको अर्थ ‘दक्षिणी भूमि’ हुन्छ। फ्लिंडर्सले यो नाम यसैले सुझाएका थिए किनकि यो सुन्नमा बढी सहज थियो र महाद्वीपका दुई पुराना नामहरू (‘न्यु हल्याण्ड’ र ‘न्यु साउथ वेल्स’) लाई एकसाथ जोड्थ्यो। पछि न्यु साउथ वेल्सका गभर्नर लचलान म्याक्वेरीले पनि १८१७ मा यस नामको समर्थन गरे। अन्ततः १८२४ मा ब्रिटिश एडमिरल्टीले आधिकारिक रूपमा सम्पूर्ण महाद्वीपका लागि ‘अस्ट्रेलिया’ नामलाई स्वीकृति दियो।
२००७: युरोपेली अन्तरिक्ष एजेन्सीको एरियन-५ ईसीए रकेटले ब्रिटेनको सैन्य सञ्चार उपग्रह स्काईनेट ५बी (ब्रिटेनको रक्षा मन्त्रालयका लागि तयार पारिएको एक सुरक्षित सैन्य सञ्चार उपग्रह) र ब्राजिलको दूरसञ्चार उपग्रह स्टार वन सी१ (प्रमुख दूरसञ्चार कम्पनी एम्ब्राटेलको सहायक कम्पनी स्टार वनद्वारा सञ्चालित एक नागरिक सञ्चार उपग्रह) लाई सफलतापूर्वक अन्तरिक्षको कक्षामा स्थापित गरेको थियो। यो ऐतिहासिक प्रक्षेपण फ्रेन्च गुयानाको कौरूस्थित युरोपेली अन्तरिक्ष केन्द्रबाट गरिएको थियो।
२००८: भारतीय रिजर्भ बैंकका पूर्व गभर्नर डा. वाई. वेणुगोपाल रेड्डीलाई विश्वव्यापी वित्तीय प्रणालीमा सुधारको जाँचका लागि संयुक्त राष्ट्रद्वारा गठित एक उच्च-स्तरीय टास्क फोर्समा सामेल गरिएको थियो। यस आयोगको अध्यक्षता नोबेल पुरस्कार विजेता अर्थशास्त्री प्रोफेसर जोसेफ स्टिग्लिट्जले गरेका थिए। यसको मुख्य उद्देश्य २००८ को विश्वव्यापी वित्तीय संकटका कारणहरूको समीक्षा गर्नु र भविष्यमा यस्ता संकटहरूबाट बच्न विश्वव्यापी वित्तीय ढाँचामा सुधारका सुझाव दिनु थियो।
२००८: भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेसबाट अलग भएर योगेन्द्र मकबालले राष्ट्रिय बहुजन कांग्रेसको नामबाट नयाँ राजनीतिक पार्टी बनाए। २००६ मा उनलाई कांग्रेसको अनुसूचित जाति विभागको अध्यक्ष नियुक्त गरिएको थियो, जसको दुई वर्षपछि उनले पार्टी छोडेर यो नयाँ दल गठन गरे।
२०१२: सी जिनपिङ चीनको कम्युनिस्ट पार्टी (सीसीपी) का महासचिव बने। यस दिन १८औँ सीसीपी केन्द्रीय समितिको पहिलो पूर्ण सत्रमा सी जिनपिङलाई पार्टीको महासचिव चुनिएको थियो। महासचिव बनेको ठीक लगत्तै, मार्च २०१३ मा उनी चीनका राष्ट्रपति बने। पछि २०१७ र २०२२ मा उनलाई पुन: यस पदका लागि चुनियो।
२०१५: इराकको राजधानी बगदादमा भएका शृंखलाबद्ध बम विस्फोटहरूमा कम्तीमा ७ जनाको मृत्यु भयो र अन्य १५ जना घाइते भए। यी आक्रमणहरू मुख्य रूपमा मध्य र दक्षिणी बगदादका इलाकाहरूमा गरिएका थिए, जसमा आम नागरिकहरूसँगै इराकी सुरक्षाकर्मीहरूलाई पनि निशाना बनाइएको थियो।
२०१५: टर्कीको अन्ताल्यामा विश्व नेताहरूको जी-२० शिखर सम्मेलन सुरु भयो। पेरिस आक्रमणको ठीक दुई दिन पछि भएको यस सम्मेलनमा विश्वव्यापी आतंकवाद and शरणार्थी संकट सबैभन्दा ठूला मुद्दाहरू रहे।
२०१६: सिरियाली गृहयुद्धको दौरान १५ नोभेम्बर २०१६ मा पूर्वी अलेप्पोको विद्रोही नियन्त्रणतर्फका इलाकाहरूमा भीषण हवाई आक्रमणहरू भए। यी आक्रमणहरूमा ५ वटा अस्पताल र एउटा मोबाइल क्लिनिकलाई क्षति पुग्यो तथा करिब २० जनाको मृत्यु भयो।
२०१७: भूमध्यसागरीय चक्रवात ‘नुमा’ का कारण आएको मुसलधारे वर्षाले ग्रिसको राजधानी एथेंसका बाहिरी इलाकाहरूमा अचानक बाढी ल्यायो। यस प्राकृतिक प्रकोपमा कम्तीमा १६ जनाको मृत्यु भयो र दर्जनौँ मानिस घाइते भए।
२०१७: अर्जेन्टिनाको नौसेनाको पनडुब्बी एआरए सान जुआन आन्ध्र महासागरमा आफ्ना ४४ चालक दलका सदस्यहरूसँगै अचानक बेपत्ता भयो। पनडुब्बीले बेपत्ता हुनुभन्दा ठीक अगाडि प्राविधिक खराबीको सूचना दिएको थियो र एक वर्षपछि यसको भग्नावशेष समुद्रको गहिराइमा भेटियो।
२०१८: अफगानिस्तानको फराह प्रान्तमा एउटा सुरक्षा चौकीमा तालिबान लडाकुहरूले आक्रमण गरे। यस आक्रमणमा कम्तीमा ३० जना प्रहरी कर्मचारीको मृत्यु भयो।
२०२०: विश्व स्वास्थ्य संगठनको आँकडा अनुसार, यस दिन विश्वभरि कोरोना भाइरसका ६ लाख ६० हजारभन्दा बढी नयाँ मामिलाहरू दर्ता गरिए, जुन त्यसबेलासम्मको एक नयाँ विश्वव्यापी रेकर्ड थियो।
२०२०: भारतमा आसामको तिनसुकिया जिल्लाको बाघजान तेल क्षेत्रमा विगत ५ महिना (२७ मे २०२०) देखि दन्किरहेको भीषण ग्यास र तेलको आगोलाई १५ नोभेम्बर २०२० मा पूर्ण रूपमा निभाएर इनारलाई सिल गरियो।
२०२१: यस दिन भारतमा कोरोना संक्रमणका १०,२२९ नयाँ मामिलाहरू दर्ता गरिए र १२५ जनाको मृत्यु भयो, जसले कुल मृतकको आँकडा ४.६३ लाख नाघेको थियो।
२०२१: रुसले आफ्नो ‘नुडोल’ पीएल-१९ डाइरेक्ट-एसेन्ट एन्टी-स्याटेलाइट क्षेप्यास्त्र (मिसाइल) को परीक्षण गर्दै आफ्नै एउटा पुरानो र निष्क्रिय उपग्रह कोसमॉस-१४०८ त्सेलिना-डीलाई अन्तरिक्षमा नष्ट गर्दियो। कोसमॉस-१४०८ एउटा पुरानो सोभियत जासूसी उपग्रह थियो जो १९८२ देखि अन्तरिक्षको कक्षामा अवस्थित थियो।
२०२२: इजिप्टको न्यु भ्याली गभर्नेटस्थित अबू मिनकारमा एउटा मिनिवस र ट्रकबीच भयानक टक्कर भयो। यस दर्दनाक सडक दुर्घटनामा १४ जनाको घटनारस्थलमै मृत्यु भयो।
२०२२: यस दिन संयुक्त राष्ट्रको आधिकारिक घोषणा अनुसार विश्वव्यापी जनसङ्ख्या ८ अर्बको आँकडा पार गरिसकेको थियो। यो ७ अर्बदेखि ८ अर्ब सम्म पुग्ने यात्रा मात्र ११ वर्षमा पूरा भयो।
२०२३: भारतमा जम्मू-कश्मीरको डोडा जिल्लामा किश्तवाडबाट जम्मू जाँदै गरेको एउटा यात्री बस गहिरो खाडलमा खस्दा ३७ देखि ३९ जनाको मृत्यु भयो, १९ जना घाइते भए।
२०२३: मुम्बईको वानखेडे स्टेडियममा न्युजिल्याण्डविरुद्धको आईसीसी विश्वकप सेमिफाइनलको दौरान विराट कोहलीले आफ्नो एकदिवसीय करियरको ५०औँ शतक प्रहार गरेर इतिहास रचेका थिए। उनले यस मामिलामा महान सचिन तेंदुलकर (४९ शतक) को रेकर्डलाई पछि पारेका थिए।
२०२४: स्पेनको जारागोझा नजिकै विलाफ्रांका डी एब्रोस्थित एउटा वृद्धाश्रम (रिटायरमेन्ट होम) मा बिहानको समयमा भीषण आगलागी भयो। यस दुर्घटनामा कम्तीमा १० जना वृद्धवृद्धाहरूको मृत्यु भयो र अन्य धेरै घाइते भए।
२०२५: श्रीनगरको नौगाम पुलिस स्टेसनमा भएको भीषण विस्फोटमा ९ जनाको मृत्यु भयो र करिब ३२ जना घाइते भए। पुलिस टोलीद्वारा आतंकवादी मड्युलको मामिलामा जफत गरिएका अमोनियम नाइट्रेट र विस्फोटक सामग्रीका नमुनाहरू लिने र जाँच गर्ने क्रममा यो आकस्मिक विस्फोट भयो।
२०२५: पाकिस्तानको सिन्ध प्रान्तको हैदराबाद सहरमा पटका बनाउने एउटा कारखानामा ठूलो विस्फोट भयो। यस दुर्घटनामा ९ जनाको मृत्यु भयो र अन्य धेरै घाइते भए।
२०२५: भारी वर्षाका कारण इन्डोनेसियाको सेन्ट्रल जाभामा गएको भीषण पहिरोमा परी कम्तीमा ११ जनाको ज्यान गयो। दुर्घटनापछि अन्य १२ जना बेपत्ता भए, जसको खोजीका लागि उद्धार अभियान चलाइयो।
२०२५: डेमोक्रेटिक रिपब्लिक अफ द कङ्गोको लुआलाबा प्रान्तको कालान्डोस्थित तामा र कोबाल्ट खखानामा एउटा अस्थायी पुल भत्किँदा कम्तीमा ३२ देखि ५० जना अनौपचारिक खानी मजदुरहरूको मृत्यु भएको थियो।
२०२५: रुसले युक्रेनको राजधानी किभमा ठλο पैमानेमा घातक हवाई आक्रमणहरू गर्यो, जसमा कम्तीमा ६ जनाभन्दा बढीको मृत्यु भयो।
१५ नोभेम्बरमा जन्मिएका भारत र विश्वका प्रसिद्ध व्यक्तित्वहरू~
१७३८: विलियम हर्शेल – एक प्रसिद्ध जर्मन-ब्रिटिश खगोलशास्त्री थिए, जसले अरुण (युरेनस) ग्रहको खोजी गरेका थिए।
१८६६: कार्नेलिया सोराबजी – भारतकी प्रथम महिला ब्यारिस्टर र समाज सुधारिका थिइन्।
१८७५: भगवान बिरसा मुन्डा – महान आदिवासी स्वतन्त्रता सेनानी र लोकनायक। उनको जयन्तीलाई भारतमा ‘जनजातीय गौरव दिवस’ को रूपमा मनाइन्छ।
१८८५: ह्यान्डली पेज – ब्रिटिश विमान डिजाइनर थिए, जसले विश्वको पहिलो दुई इन्जिन भएको बम्बर (बमवर्षक) विमान बनाएका थिए।
१८८७: जर्जिया ओकीफ – २०औँ शताब्दीकी एक अति प्रसिद्ध अमेरिकी चित्रकार र आधुनिकतावादी कलाकार थिइन्।
१८९१: इरविन रोमेल – द्वितीय विश्वयुद्धको दौरान एक प्रसिद्ध जर्मन फिल्ड मार्सल थिए।
१९०२: एस. वी. कृष्णमूर्ति राव – भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेसका राजनीतिज्ञ थिए।
१९१५: वी. आर. कृष्ण अय्यर – भारतको सर्वोच्च अदालतका एक प्रख्यात पूर्व न्यायाधीश।
१९५०: अश्वनी कुमार – केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरो (सीबीआई) का पूर्व निर्देशक थिए।
१९५०: अशोक गाडगिल – एक प्रसिद्ध भारतीय-अमेरिकी वैज्ञानिक र आविष्कारक।
१९५२: रन्डी सेभेज – उनी ‘माचो म्यान’ को नामले प्रसिद्ध एक दिग्गज अमेरिकी व्यावसायिक पहलवान थिए।
१९८६: ज्योति प्रकाश निराला – ‘अशोक चक्र’ बाट सम्मानित भारतीय वायु सेनाका सहिद गरुड कमाण्डोहरूमध्ये एक थिए।
१९८६: सानिया मिर्जा – भारतकी प्रसिद्ध अन्तर्राष्ट्रिय टेनिस खेलाडी।
१५ नोभेम्बरमा निधन भएका भारत र विश्वका प्रसिद्ध व्यक्तित्वहरू~
५६५ ईस्वी: जस्टिनियन प्रथम – बाइजान्टिन साम्राज्यका एक प्रभावशाली सम्राट थिए।
१६३०: जोहान्स केप्लर – उनी जर्मनीका महान खगोलशास्त्री र गणितज्ञ थिए, जसले ग्रहहरूको गतिका नियमहरू प्रतिपादन गरे।
१९१६: हेनरिक सिएनकिविच – साहित्यमा नोबेल पुरस्कार जित्ने पोल्याण्डका प्रसिद्ध उपन्यासकार।
१९१७: इमाइल दुर्खिम – फ्रान्सका प्रसिद्ध समाजशास्त्री थिए र आधुनिक समाजशास्त्रका जनक मानिन्छन्।
१९३७: जयशंकर प्रसाद – हिन्दी साहित्यको छायावादी युगका प्रमुख स्तम्भ, कवि र नाटककार।
१९३८: महात्मा हंसराज – पञ्जाबका प्रसिद्ध आर्य समाजी नेता, समाज सुधारक र शिक्षाविद् (डी.ए.वी. कलेजका संस्थापक)।
१९४९: नाथूराम गोडसे – महात्मा गांधीका हत्याका दोषी, जिन्हें अम्बाला जेलमा फाँसी दिइएको थियो।
१९४९: नारायण दत्तात्रेय आप्टे – गान्धीजीको हत्याको षड्यन्त्रमा सामेल भएका कारण उनलाई पनि फाँसी दिइएको थियो।
१९५४: लायनेल ब्यारीमोर – ओस्कर पुरस्कार विजेता प्रसिद्ध अमेरिकी अभिनेता।
१९६१: बंकिम मुखर्जी – भारतमा विधायक निर्वाचित हुने पहिलो कम्युनिस्ट नेता थिए।
१९७८: मार्गरेट मीड – अमेरिकाकी विश्वप्रसिद्ध सांस्कृतिक मानवशास्त्री र लेखिका।
१९८२: आचार्य विनोबा भावे – महान स्वतन्त्रता सेनानी, समाज सुधारक र ‘भूदान आन्दोलन’ का प्रणेता।
१९९६: आर. सी. प्रसाद सिंह – भारतका प्रसिद्ध कवि, कथाकार र एकांकीकार।
२०१३: जगद्गुरु कृपालु महाराज – मथुराका प्रसिद्ध संत, र वृन्दावनस्थित ‘प्रेम मन्दिर’ का संस्थापक।
२०१५: सइद जाफरी – भारत र ब्रिटिश सिनेमाका जाने-माने अभिनेता।
२०१७: कुँवर नारायण – ज्ञानपीठ पुरस्कार विजेता जो हिन्दीका सम्मानित कविहरूमा गनिन्थे।
२०१७: लिल पीप – अमेरिकाका चर्चित युवा र्यापर र गायक।
२०२०: सौमित्र चटर्जी – दादा साहब फाल्के पुरस्कारबाट सम्मानित प्रसिद्ध बङ्गाली अभिनेता र निर्देशक।
२०२१: बाबासाहेब पुरंदरे – पद्म विभूषणबाट सम्मानित प्रसिद्ध मराठी साहित्यकार, नाटककार र इतिहासकार।
२०२१: मन्नू भण्डारी – हिन्दी साहित्यकी प्रख्यात लेखिका थिइन् र ‘आपका बंटी’ जस्ता उपन्यासहरूका लागि चिनिन्थिन्।
१५ नोभेम्बरका महत्त्वपूर्ण अवसर एवं उत्सवहरू~
राष्ट्रिय पुस्तक दिवस (सप्ताह)
जनजातीय गौरव दिवस (भारत): भगवान बिरसा मुन्डाको जयन्तीको अवसरमा प्रत्येक वर्ष १५ नोभेम्बरका दिन भारतमा ‘जनजातीय गौरव दिवस’ मनाइन्छ।
झारखण्ड राज्य गठन दिवस (भारत): १५ नोभेम्बर २००० मा बिहारबाट अलग भएर झारखण्ड भारतको २८औँ राज्य बनेको थियो, त्यसैले प्रत्येक वर्ष यस दिन झारखण्डको स्थापना दिवस मनाइन्छ।





