​नयाँ दिल्ली: १२ नोभेम्बरको यो मिति भारतीय स्वतन्त्रताको इतिहासको हलचल, राजनीतिक उथलपुथल, विज्ञानका आविष्कार, नयाँ विश्व निर्माणको प्रक्रिया र शिक्षालाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याउने ‘महामना’ देखि ‘पक्षी मानव’ सँग जोडिएको छ। यस मितिमा देशका सुप्रसिद्ध पक्षीविद् सालीम अलीको जन्मजयन्तीलाई ‘राष्ट्रिय पक्षी दिवस’ को रूपमा मनाइन्छ। सन् १९३० मा संवैधानिक सुधारहरूमाथि छलफल गर्न लन्डनमा पहिलो गोलमेज़ सम्मेलनको सुरुवात भएको थियो। यसमा भारतीय र बेलायती प्रतिनिधिहरूले भाग लिएका थिए तर भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेसको कुनै पनि सदस्य सामेल भएको थिएन।
​१२ नोभेम्बरका केही प्रमुख घटनाहरू यसप्रकार छन्~
​१७८१: बेलायती ईस्ट इन्डिया कम्पनीले चौथो एंग्लो-डच युद्धको दौरान नेगापट्टम (नागपट्टिनम) को घेराबंदीपछि डचहरूबाट यस सहरमाथि कब्जा जमाएको थियो। बेलायती सेनाले २१ अक्टोबरदेखि ११ नोभेम्बर १७८१ सम्म नेगापट्टमलाई घेरेर राखेको थियो, जसको फलस्वरूप १२ नोभेम्बरमा अंग्रेजहरूको विजय भयो।
​१८४७: स्कटिश चिकित्सक सर जेम्स यंग सिम्पसनले शल्यक्रिया (सर्जरी) को दौरान बेहोस पार्ने औषधिको रूपमा क्लोरोफर्मको सफल प्रयोग गरे। सिम्पसनले ४ नोभेम्बर १८४७ मा एडिनबर्गस्थित आफ्नै घरमा दुई सहयोगीहरू (डा. जर्ज किथ र डा. म्याथ्युज डंकन) सँगै आफैंभित्र क्लोरोफर्म सुँघ्ने प्रयोग गरेका थिए, जसबाट उनीहरू सबै तुरुन्तै बेहोस भए। उनले ८ नोभेम्बर १८४७ मा पहिलो पटक प्रसव पीडा कम गर्न एक महिलालाई क्लोरोफर्म दिए। यसपछि १२ नोभेम्बर १८४७ मा एडिनबर्ग रोयल इन्फर्मरीमा सर्जरीको दौरान यसको पहिलो क्लिनिकल प्रयोग गरियो।
​१८७७: बर्लिनमा जर्मनीको पहिलो सरकारी दूरसञ्चार कार्यालय स्थापना गरिएको थियो। १९ औँ र २० औँ शताब्दीको दौरान यस कार्यालयले मुख्य रूपमा टेलिग्राफ सेवाहरू र टेलिफोन सञ्जालको सञ्चालन गर्‍यो। यस पहल पछाडि तत्कालीन जर्मन पोस्टमास्टर जनरल हेनरिक भोन स्टेफनको दूरदर्शिता थियो, जसले जर्मन हुलाक सेवामा टेलिग्राफ र टेलिफोन जस्ता नयाँ प्रविधिहरूलाई तीव्र गतिमा समावेश गरे।
​१९१८: प्रथम विश्वयुद्धको समाप्ति र अस्ट्रो-हंगेरियन साम्राज्यको पतनपछि अस्ट्रिया आधिकारिक रूपमा एक लोकतान्त्रिक गणतन्त्र (पहिलो अस्ट्रियाली गणतन्त्र) बन्यो। अस्ट्रियाका अन्तिम सम्राट चार्ल्स प्रथमले ११ नोभेम्बरमा राजपाठको अधिकार त्याग गरेका थिए र १२ नोभेम्बरमा देश छोडेर सत्ताबाट बाहिरिए।
​१९२५: प्रथम विश्वयुद्धको ऋणहरूको निपटानका लागि एउटा महत्त्वपूर्ण आर्थिक सम्झौतालाई अन्तिम रूप दिइएको थियो। वासिङ्टन डी.सी.मा इटालीका वित्त मन्त्री काउन्ट ग्युसेप भोल्पी र अमेरिकी प्रतिनिधिमण्डलले १४ नोभेम्बर १९२५ मा यस सम्झौतामा औपचारिक हस्ताक्षर गरे।
​१९३०: लन्डनमा बेलायती सरकारद्वारा प्रथम गोलमेज़ सम्मेलनको सुरुवात भयो। यसको औपचारिक उद्घाटन बेलायती सम्राट जर्ज पञ्चमले गरेका थिए। बेलायती प्रधानमन्त्री राम्से म्याकडोनाल्डले यसको अध्यक्षता गरे। यो सम्मेलन १२ नोभेम्बर १९३० देखि १९ जनवरी १९३१ सम्म चल्यो। यसमा ५६ भारतीय र २३ बेलायती प्रतिनिधिहरूले भाग लिएका थिए। डा. भीमराव अम्बेडकर, मोहम्मद अली जिन्ना, आगा खाँ र मदन मोहन मालवीय लगायत लगभग ८९ प्रतिनिधिहरू सामेल थिए। महात्मा गांधीको नेतृत्वमा सञ्चालित सविनय अवज्ञा आन्दोलनका कारण भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेसले यस सम्मेलनको बहिस्कार गरेको थियो।
​१९३६: तत्कालीन त्रावणकोर रियासत (हाल केरला) का महाराजा चिथिरा थिरुनल बलराम वर्माले ऐतिहासिक मन्दिर प्रवेश घोषणापत्र जारी गरे। यस शाही आदेश अन्तर्गत राज्यको नियन्त्रणमा रहेका सबै हिन्दू मन्दिरहरूका ढोकाहरू जातपातको भेदभाव बिना सबै हिन्दूहरूका लागि खुला गरियो।
​१९५६: मोरक्को (मार्च १९५६ मा फ्रान्सबाट स्वतन्त्रता प्राप्त गरेktan), सुडान (जनवरी १९५६ मा ब्रिटिश-मिस्र शासनबाट स्वतन्त्र भएपछि) र ट्युनिशिया (मार्च १९५६ मा स्वतन्त्रता प्राप्त गरेपछि) लाई आधिकारिक रूपमा संयुक्त राष्ट्र संघको सदस्यको रूपमा सामेल गरियो।
​१९६९: कांग्रेस पार्टीको सिन्ड्रिकेट (कांग्रेस अध्यक्ष एस. निजलिंगप्पाको नेतृत्वमा पार्टीका वरिष्ठ नेताहरूको समूह) ले प्रधानमन्त्री इन्दिरा गांधीलाई घोर अनुशासनहीनता र पार्टी विरोधी गतिविधिहरूको आरोपमा प्राथमिक सदस्यताबाट निष्कासित गर्‍यो। इन्दिरा गांधीले राष्ट्रपति पदको निर्वाचनमा पार्टीका आधिकारिक उम्मेदवार नीलम संजीव रेड्डीको सट्टा वी. वी. गिरीको समर्थन गरेकी थिइन् (अंतरात्माको आवाज सुनेर भोट हाल्ने अपील गरेकी थिइन्)। यसबाहेक उनीमाथि व्यक्ति पूजालाई बढावा दिएको र समानन्तर संगठन चलाएको आरोप लगाइएको थियो।
​१९७४: संयुक्त राष्ट्र महासभाले दक्षिण अफ्रिकाको रंगभेद र जातीय भेदभावको नीतिहरूको विरोधमा उसलाई महासभाको कारबाहीमा भाग लिनबाट निलम्बित गर्‍यो।
​१९८४: बेलायतका तत्कालीन वित्त मन्त्री नाइजेल लसनले संसद्मा ऐतिहासिक घोषणा गरे कि एक पाउन्डको कागजको नोटलाई क्रमशः बन्द गरिनेछ र त्यसको सट्टा एक पाउन्डको सिक्का पूर्ण रूपमा प्रचलनमा रहनेछ। एक पाउन्डको नयाँ सिक्का अप्रिल १९८३ मै जारी गरिएको थियो। बेलायतमा एक पाउन्डको नोट पहिलो पटक १७९७ मा फ्रान्सेली क्रान्तिकारी युद्धहरूको दौरान सुनका सिक्काहरूको कमीका कारण जारी गरिएको थियो।
​१९९०: टोक्योको इम्पेरियल प्यालेसमा जापानको १२५ औँ सम्राटको रूपमा अकिहितोको औपचारिक र पारंपरिक राज्याभिषेक (सोकुई नो रेई) सम्पन्न भयो। उनले आफ्ना पिता सम्राट हिरोहितोको निधनपछि ७ जनवरी १९८९ मै राजगद्दी सम्हालेका थिए, तर पारंपरिक शोक अवधि पूरा भएपछि यो भव्य समारोह आयोजना गरिएको थियो। यस समारोहमा सम्राट अकिहितोले पारंपरिक शाही पहिरन ‘सोकुताई’ र महारानी मिचिकोले ‘जुनिहितोए’ पहिरिएका थिए। प्राचीन शिन्टो रीतिरिवाजअनुसार उनलाई राजवंशको वैधताको प्रतीक पवित्र दर्पण, तरवार र रत्नहरू भेंट गरिए।
​१९९५: कमनवेल्थ देशहरूले नाइजेरियालाई आफ्नो सदस्यताबाट निलम्बित गरे। यो कदम नाइजेरियाको तत्कालीन सैन्य सरकारद्वारा प्रमुख मानव अधिकार कार्यकर्ताहरूलाई मृत्युदण्ड दिएको विरोधमा चालिएको थियो। १० नोभेम्बर १९९५ मा नाइजेरियाका सैन्य शासक जनरल सानी अबाचाको शासनमा प्रसिद्ध लेखक र पर्यावरणविद् केन सारो-विवा र उनका आठ अन्य साथीहरूलाई फाँसी दिइएको थियो। यसलाई अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा मानव अधिकार र लोकतान्त्रिक मूल्यहरूको गम्भीर उल्लङ्घन मानियो। यो निर्णय न्युजिल्याण्डको अकल्यान्डमा आयोजित कमनवेल्थ शासनाध्यक्षहरूको बैठकको दौरान लिइएको थियो। कमनवेल्थको इतिहासमा कुनै सदस्य देशलाई निलम्बित गर्ने यो पहिलो घटना थियो।
​१९९६: भारतको हरियाणाको चरखी दादरीजत माथि आकाशमा साउदी अरब एयरलाइन्स र कजाख्स्तान एयरलाइन्सका विमानहरू ठोक्किए, जसमा विमानमा सवार सबै ३४९ जनाको मृत्यु भयो। साउदी अरब एयरलाइन्स फ्लाइट ७६३ (बोइंग ७४७) दिल्लीबाट साउदी अरब (जेद्दाह) जाँदै थियो, जिसमें २८९ यात्री र २३ क्रू सदस्यसहित कुल ३१२ जना सवार थिए। यस्तै कजाख्स्तान एयरलाइन्स फ्लाइट १९०७ (इल्यूशिन २-७६) कजाख्स्तानको शिमकेंटबाट दिल्ली आउँदै थियो, जिसमें २७ यात्री र १० क्रू सदस्यसहित कुल ३७ जना सवार थिए। जाँच र ब्ल्याक बक्सबाट पत्ता लाग्यो कि भारतीय एयर ट्राफिक कन्ट्रोलले कजाख्स्तानको विमानलाई १५,००० फिटको उचाइमा रहन र साउदी विमानलाई १४,००० फिटमा रहन निर्देश दिएको थियो। तर कजाख्स्तानका पाइलटहरूलाई अङ्ग्रेजीमा दिएको निर्देश बुझ्न कठिनाई वा भाषाको भूल भयो, जसले गर्दा उनीहरूको विमान तल झरेर १४,००० फिटमा आयो र दुवै विमान आमने-सामने ठोक्किए।
​२००१: न्युयोर्कमा अमेरिकन एयरलाइन्स फ्लाइट ५८७ दुर्घटनाग्रस्त हुँदा त्यसमा सवार सबै २६० जना (२५१ यात्री र ९ चालक दलका सदस्य) का साथै जमिनमा रहेका ५ अन्य व्यक्तिको पनि मृत्यु भयो। यो एयरबस ए३००-६०५आर विमान न्युयोर्कको जोन एफ. केनेडी अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट डोमिनिकन गणतन्त्रको सान्तो डोमिंगो सहर जाँदै थियो। उडान भरेको केही मिनेटमै विमान नियन्त्रण गुमाएर न्युयोर्कको क्वींसस्थित बेले हार्बरको एक बसोबास क्षेत्रमा खस्यो।
​२००२: संयुक्त राष्ट्र संघले स्विट्जरल्याण्डको संघीय ढाँचाको आधारमा साइप्रसको पुनर्मिलनका लागि नयाँ शान्ति योजना प्रस्तुत गर्‍यो, जसलाई अन्नान योजनाको रूपमा चिनिन्छ। तत्कालीन संयुक्त राष्ट्र महासचिव कोफी अन्नानको नेतृत्वमा तयार गरिएको यस प्रस्तावको उद्देश्य १९७४ देखि विभाजित साइप्रस टापुलाई एकताबद्ध गर्नु थियो।
​२००५: बंगलादेशको राजधानी ढाकामा १३ औँ सार्क शिखर सम्मेलन प्रारम्भ भयो। १२ र १३ नोभेम्बरमा आयोजित यस दुई दिने सम्मेलनको मेजबानी बंगलादेशकी तत्कालीन प्रधानमन्त्री बेगम खालिदा जियाले गरेकी थिइन्। यस सम्मेलनमा सार्कका सबै सात संस्थापक सदस्य देशका राष्ट्राध्यक्षहरूले भाग लिएका थिए:
​बंगलादेश: प्रधानमन्त्री बेगम खालिदा जिया।
​भारत: प्रधानमन्त्री डा. मनमोहन सिंह।
​पाकिस्तान: प्रधानमन्त्री शौकत अजिज।
​भुटान: प्रधानमन्त्री ल्योंपो सांगाय न्गेदुप।
​नेपाल: राजा ज्ञानेन्द्र वीर बिक्रम शाह देव।
​श्रीलंका: राष्ट्रपति चन्द्रिका बन्दरानायके कुमारातुंगा।
​मालदिभ्स: राष्ट्रपति मौमून अब्दुल गयूम।
यस सम्मेलनमा अफगानिस्तानलाई सार्कको आठौँ पूर्ण सदस्यको रूपमा सामेल गर्ने सैद्धान्तिक सहमति भयो। साथै चीन र जापानलाई संगठनमा पर्यवेक्षकको दर्जा दिने निर्णय गरियो।
​२००७: साउदी अरबका अर्बपति प्रिन्स अलवलीद बिन तलाल दुनियाँको सबैभन्दा ठूलो यात्री विमान एयरबस ए-३८० निजी प्रयोगका लागि खरिद गर्ने पहिलो व्यक्ति बने। यस सुपरजम्बो विमानको आधार मूल्य लगभग ३१० देखि ३१९ मिलियन डलरको बीच बताइएको थियो। यसमा भित्री सजावटको खर्च सामेल थिएन।
​२००८: भारतीय रिजर्भ बैंकले महाराष्ट्रको अदलपुर अर्बन को-अपरेटिभ बैंकको बैंकिङ इजाजतपत्र खारेज गर्‍यो।
​२००८: भारतले ओडिसाको बालासोर (चांदीपुर) स्थित एकीकृत परीक्षण रेन्जबाट परमाणु हतियार बोक्न सक्षम शौर्य क्षेप्यास्त्र (मिसाइल) को सफल परीक्षण गर्‍यो। यो सतहबाट सतहमा प्रहार गर्ने मिसाइल हो, जसले करिब ७०० देखि ८०० किलोमिटरको दूरीसम्म लक्ष्यलाई भेद गर्न सक्छ।
​२००८: भारतको पहिलो मानवरहित अन्तरिक्षयान चन्द्रयान-१ चन्द्रमाको अन्तिम परिचालन कक्ष (लगभग १०० किलोमिटरको उचाइ) मा सफलतापूर्वक स्थापित भयो। २२ अक्टोबर २००८ मा आन्ध्र प्रदेशको श्रीहरिकोटास्थित सतीश धवन अन्तरिक्ष केन्द्रबाट पोलर स्याटेलाइट लञ्च भेहिकल पीएसएलवी-सी-११ रकेटद्वारा यो लञ्च गरिएको थियो। ८ नोभेम्बर २००८ मा यो चन्द्रमाको कक्षमा पुग्यो। १४ नोभेम्बर २००८ मा यसबाट ‘मुन इम्प्याक्ट प्रोब’ लाई चन्द्रमाको सतहमा उतारियो।
​२००९: पहिलो पटक यस दिन विश्व निमोनिया दिवस मनाइयो। यसको सुरुवात ग्लोबल कोएलिशन अगेन्स्ट चाइल्ड निमोनियाद्वारा गरिएको थियो।
​२०१३: छत्तीसगढको सुकमा जिल्लामा नक्सलवादीहरूले बारुदी सुरुङ (ल्याण्डमाइन) मा विस्फोट गराएर सुरक्षाबललाई निशाना बनाए। यस आक्रमणमा तीन जवान सहिद भए।
​२०१४: युरोपेली अन्तरिक्ष एजेन्सीको ‘रोसेटा’ मिसनको ल्यान्डर ‘फिले’ ले धुमकेतु ६७पी/चूर्युमोव-गेरासिमेंको को सतहमा पहिलो पटक सफ्ट ल्यान्डिङ गरेर अन्तरिक्ष इतिहासमा ठूलो उपलब्धि हासिल गर्‍यो। रोसेटा अन्तरिक्षयानले अगस्ट २०१४ मा धुमकेतुको कक्षमा प्रवेश गरेको थियो र फेरि १२ नोभेम्बर २०१४ मा आफ्नो ल्यान्डर ‘फिले’ लाई सतहमा उतार्यो।
​२०१४: अजरबैजानको सेनाले विवादित नागोर्नो-काराबाख क्षेत्र नजिकै आर्मेनियाको एक सैन्य हेलिकप्टर (मिल एमआई-२४) लाई खसाल्यो, जिसमें सवार तीनै जना क्रू सदस्यको मृत्यु भयो।
​२०१४: भूमध्यसागरमा बन्दुकधारी आक्रमणकारीहरूले मिश्र (इजिप्ट) को नौसेनाको एक जहाजमा आक्रमण गरे, जसपछि ८ नाविक बेपत्ता भए र ४ जना घाइते भए।
​२०१४: यस दिन इराकका विभिन्न भागहरूमा भएका श्रृंखलाबद्ध आत्मघाती बम आक्रमणहरूमा कम्तीमा २३ जनाको मृत्यु भयो र अन्य धेरै घाइते भए।
​२०१५: दक्षिणी बेरुतको बुर्ज अल-बराजनेह क्षेत्रमा एक शिया सामुदायिक केन्द्र र बेकरी नजिकै दुई आत्मघाती आक्रमणकारी (आतंकवादी संगठन इस्लामिक स्टेटका) ले आफैलाई विस्फोट गराए। यस आक्रमणमा ४० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भयो र २०० भन्दा बढी गम्भीर घाइते भए। यसलाई १९९० को गृहयुद्ध पछिको बेरुतको सबैभन्दा घातक आक्रमण मानियो।
​२०१६: बलुचिस्तानको लासबेला जिल्लाको हब सहरस्थित शाह नूरानी दरगाहमा भीषण बम विस्फोट भयो। यस आक्रमणमा महिला र बालबालिकासहित कम्तीमा ५२ जनाको मृत्यु भयो र १०० भन्दा बढी घाइते भए।
​२०१७: भारतमा आन्ध्र प्रदेशको विजयवाडा नजिकै इब्राहिमपट्टनम फेरि घाटमा साँझको समयमा कृष्ण नदीमा पर्यटकले भरिएको डुङ्गा पल्टियो। यस दुर्घटनामा महिला र बालबालिकासहित २१ पर्यटकको डुबेर मृत्यु भयो।
​२०१७: इरान र इराकको सिमानामा ७.३ रेक्टर स्केलको शक्तिशाली भूकम्प गयो, जसको केन्द्र इराकको हलबजा सहर नजिक थियो। यसमा इरान र इराकमा मिलाएर ६३० भन्दा बढीको मृत्यु भयो र ८,००० भन्दा बढी घाइते भए।
​२०१८: अमेरिकाको क्यालिफोर्निया राज्यमा लागेको चार भीषण डढेलोका घटनाहरूले यस दिन १,९०,००० एकरभन्दा बढी क्षेत्र जलायो। यस विपत्तिमा १२ नोभेम्बरसम्म कम्तीमा ३१ जनाको मृत्यु भएको पुष्टि भयो र हजारौँ मानिस घरबारविहीन भए।
​२०१९: कोलकाता (पश्चिम बंगाल) मा न्युटाउन क्षेत्रमा विमानस्थलतर्फ गइरहेको तीव्र गतिको कारको सन्तुलन बिग्रियो। कार निर्माणाधीन मेट्रो रेल परियोजनाको पिलरमा ठोक्किएर पल्टियो, जसबाट ३ जनाको मृत्यु भयो र अन्य २ जना गम्भीर घाइते भए।
​२०२०: मिश्रको दक्षिण सिनाई क्षेत्रमा शर्म अल-शेख नजिकै मल्टिनेशनल फोर्स एन्ड अब्जर्वरका शान्ति सैनिकहरूलाई बोकेर गइरहेको हेलिकप्टर दुर्घटनाग्रस्त भयो।
​२०२०: लिबियाको तट नजिकै शरणार्थीहरूले भरिएको डुङ्गा डुब्दा कम्तीमा ७४ जनाको मृत्यु भयो।
​२०२१: अमेरिकाको न्युजर्सी राज्यमा सेस्ना १७२ सानो विमान दुर्घटनाग्रस्त भयो। यस दुर्घटनामा प्रख्यात अमेरिकी व्यवसायी र अन्तरिक्ष यात्री ग्लेन डी भ्रीससहित दुईजनाको मृत्यु भयो।
​२०२१: पूर्व अफगानिस्तानको नान्गारहार प्रान्तको स्पिन घर जिल्लामा जुम्माको नमाजको दौरान मस्जिदमा जोरदार बम विस्फोट भयो। यस आक्रमणमा कम्तीमा ३ जनाको मृत्यु भयो र १५ भन्दा बढी घाइते भए।
​२०२२: टेक्सासको डलास, आयोजित ‘विङ्ग्स ओभर डलास’ एयर शोको दौरान द्वितीय विश्वयुद्धका दुई ऐतिहासिक विमान हावामा आपसमा ठोक्किए। बोइंग बी-१७ फ्लाइंग फोर्ट्रेस र बेल पी-६३ किंगकोब्रा विमानको यस ठक्करमा दुवै विमानमा सवार सबै ६ जनाको मृत्यु भयो।
​२०२२: उत्तर मिश्रको दकाहलिया प्रान्तमा नील नदीको डेल्टा क्षेत्रको नहरमा यात्रीहरूले भरिएको मिनीबस खस्यो। यो दर्दनाक सडक दुर्घटनामा महिला र बालबालिकासहित २१ देखि २२ जनाको मृत्यु भयो।
​२०२३: भारतको उत्तराखण्डमा निर्माणाधीन सिल्कयारा-बडकोट सुरुङको एक भाग अचानक भत्कियो। यो मलबोका कारण सुरुङभित्र काम गरिरहेका ४१ मजदुरहरू फसे, जसलाई बाहिर निकाल्न १७ दिनसम्म देशको सबैभन्दा ठूलो उद्धार अभियान चल्यो।
​२०२३: बेलायतको लन्डन (हौन्स्लो क्षेत्र) मा यस दिन राति आतसबाजी (पटाका) का कारण घरमा भीषण आगलागी भयो। यस दर्दनाक दुर्घटनामा एकै परिवारका सदस्य र साथीहरू सहित ६ जना (३ बालबालिका र ३ वयस्क) को मृत्यु भयो।
​२०२४: अमेरिकाको फेडरल एभिएसन एड्मिनिस्ट्रेशनले हाइटी जाने सबै अमेरिकी एयरलाइन्सका उडानहरूमा ३० दिनको अस्थायी प्रतिबन्ध लगायो। यो कदम पोर्ट-ओ-प्रिंस विमानस्थलमा अवतरण गर्ने प्रयास गरिरहेको स्पिरिट एयरलाइन्सको विमानमा गुन्डागर्दी गर्नेहरूले गोलीबारी गरेपछि उठाइएको थियो।
​२०२४: भारतमा देहरादूनमा भएको भीषण कार दुर्घटनामा ६ जनाको मृत्यु भयो।
​२०२४: भारतमा उत्तर प्रदेशको कासगंजमा माटो खन्ने क्रममा ठूलो ढिस्को खस्यो, जसको मुनि पुरिएर ४ महिलाको मृत्यु भयो।
​२०२५: चीनको जियांगसू प्रान्तको झांगजियागांग क्षेत्रमा रहेको १,५०० वर्ष पुरानो ऐतिहासिक योङचिङ मन्दिरमा यस दिन बिहान करिब ११:२४ बजे भीषण आगलागी भयो। यस आगोको चपेटामा परेर मन्दिरको तीन तले काठको ‘वेनचांग मण्डप’ जलेर पूर्ण रूपमा खरानी भयो। वेनचांग मण्डप वही स्थान थियो जहाँ लेखक शी नाईआनले चीनका चार महान शास्त्रीय उपन्यासहरूमध्ये एक ‘वाटर मार्जिन’ का केही अंशहरू लेखेका थिए।
​२०२५: भारतमा गुजरातको भरूच जिल्ला (सायखा जीआईडीसी क्षेत्र) मा फार्मास्युटिकल कारखानामा बोइलर पड्किँदा भीषण आगलागी भयो। यस दुर्घटनामा कम्तीमा २ मजदुरको मृत्यु भयो र २० जना गम्भीर घाइते भए।
​१२ नोभेम्बरमा जन्मेका महान् व्यक्तित्वहरू~
​१८४०: अगस्ट रोडिन – फ्रान्सका महान मूर्तिकार थिए। उनलाई आधुनिक मूर्तिकलाका जनक मानिन्छ र ‘द थिंकर’ उनको सबैभन्दा प्रसिद्ध कृति हो।
​१८६६: सन यात-सेन – आधुनिक चीनका जनक मानिने महान क्रान्तिकारी, चिकित्सक र राजनीतिज्ञ थिए। उनले चीनमा राजतन्त्र समाप्त गर्न मुख्य भूमिका खेले।
​१८९६: सालीम अली – यिनलाई ‘बर्डम्यान अफ इन्डिया’ (भारतका पक्षी मानव) भनिन्छ। उनी विश्वप्रसिद्ध पक्षीविद् र प्रकृतिवादी थिए। उनको जन्मजयन्तीलाई भारतमा ‘राष्ट्रिय पक्षी दिवस’ को रूपमा मनाइन्छ।
​१९२७: द्विजेन मुखोपाध्याय – प्रख्यात भारतीय संगीतकार र पार्श्व गायक थिए। उनले रवीन्द्र संगीत र बंगाली तथा हिन्दी सिनेमामा महत्त्वपूर्ण योगदान दिए।
​१९२९: ग्रेस केली – ओस्कर विजेता अमेरिकी अभिनेत्री थिइन्। पछि प्रिन्स रेनियर तृतीयसँग विवाह गरेपछि उनी मोनाकोकी राजकुमारी भनिन्।
​१९३४: डा. दिलीप महालनाबिस – प्रसिद्ध भारतीय बाल रोग विशेषज्ञ थिए। उनले झाडापखाला (हैजा) को उपचारका लागि ‘ओरल रिहाइड्रेशन थेरापी’ को प्रयोगलाई दुनियाँभर लोकप्रिय बनाए, जिससे करोडौँ मानिसको ज्यान बच्यो।
​१९४०: अमजद खान – भारतीय सिनेमाका दिग्गज अभिनेताहरू मध्ये एक थिए। चलचित्र ‘शोले’ मा उनले निर्वाह गरेको ‘गब्बर सिंह’ को पात्र इतिहासमा अमर भयो।
​१९४३: बी. एन. सुरेश – भारतका प्रसिद्ध अन्तरिक्ष वैज्ञानिक हुन् जो भारतीय अन्तरिक्ष अनुसन्धान संगठन (इसराे) सँग जोडिएका छन्।
​१९४५: नील यंग – क्यानाडाका दिग्गज रक र फोक संगीतकार तथा गीतकार हुन्। उनी दुई पटक ‘रक एन्ड रोल हल अफ फेम’ मा सामेल भइसकेका छन्।
​१९४६: रन्जित – हिन्दी सिनेमाका जाने-माने अभिनेता हुन्। उनी १९७० र १९८० को दशकमा आफ्ना नकारात्मक (खलनायक) भूमिकाहरूका लागि निकै प्रसिद्ध भए।
​१९६१: नादिया कोमानेसी – रोमानियाकी विश्वप्रसिद्ध जिम्नास्ट हुन्। उनी ओलम्पिक जिम्नास्टिक इतिहासमा पर्फेक्ट १० (१० मा १० अंक) हासिल गर्ने पहिलो खेलाडी थिइन्।
​१९६६: राजीव संधू – भारतीय सेनाका अत्यन्त साहसी सैनिक अधिकृत थिए, जिन्हें मरणोपरांत भारतको दोस्रो ठूलो सैन्य सम्मान ‘महावीर चक्र’ ले सम्मानित गरिएको थियो।
​१९८०: रायन गोसलिंग – क्यानाडाका प्रख्यात हलिउड अभिनेता र संगीतकार हुन्। उनी ‘ला ला ल्याण्ड’, ‘द नोटबुक’ र ‘बार्बी’ जस्ता सुपरहिट चलचित्रहरूका लागि चिनिन्छन्।
​१९८२: ऐनी हाथवे – ओस्कर विजेता अमेरिकी अभिनेत्री हुन्। उनले ‘द प्रिन्सेस डाइनिज’, ‘द डेभिल वियर्स प्राडा’ र ‘ले मिजरेबल्स’ जस्ता चर्चित चलचित्रहरूमा अभिनय गरिन्।
​१९८८: रसेल वेस्टब्रुक – अमेरिकाका प्रख्यात बास्केटबल खेलाडी हुन्। उनी एनबीएको इतिहासमा सबैभन्दा बढी ‘ट्रिपल-डबल’ बनाउने रेकर्ड राख्छन्।
​१२ नोभेम्बरमा भएका प्रमुख निधन~
​१०३५: क्यान्यूट द ग्रेट – इंग्ल्याण्ड, डेनमार्क र नर्वेका शक्तिशाली सम्राट थिए।
​१९४६: पण्डित मदन मोहन मालवीय – महान स्वतन्त्रता सेनानी, समाज सुधारक र काशी हिन्दू विश्वविद्यालयका संस्थापक थिए। भारत सरकारले उनलाई मरणोपरांत देशको सर्वोच्च नागरिक सम्मान ‘भारतरत्न’ ले सम्मानित गर्‍यो।
​१९६६: शकेब जलाली – आधुनिक उर्दू गजलका बेहद लोकप्रिय शायर थिए। उनको जन्म उत्तर प्रदेशको अलिगढ जिल्लामा भएको थियो।
​१९६९: इस्कन्दर मिर्जा – पाकिस्तानका अन्तिम गवर्नर-जनरल र देशका पहिलो राष्ट्रपति थिए।
​१९८१: विलियम होल्डन – ओस्कर पुरस्कार विजेता प्रसिद्ध अमेरिकी चलचित्र अभिनेता।
​१९९४: विल्मा रुडोल्फ – ओलम्पिकमा तीन स्वर्ण पदक जित्ने महान अमेरिकी धाविका।
​२००५: मधु दण्डवते – भारतका प्रसिद्ध समाजवादी नेता, भौतिक विज्ञानी र पूर्व केन्द्रीय मन्त्री थिए। उनले मोरारजी देसाई सरकारमा रेल मन्त्री र भि.पि. सिंह सरकारमा वित्त मन्त्रीको रूपमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका थिए।
​२००७: विजय कुमार खण्डेलवाल – भारतीय जनता पार्टीका वरिष्ठ नेता थिए र मध्य प्रदेशको बैतूल निर्वाचन क्षेत्रबाट १४ औँ लोकसभाका सांसद रहेका थिए।
​२००७: खानमोहम्मद इब्राहिम – भारतका पूर्व टेस्ट क्रिकेटर थिए जसले १९४० को दशकमा भारतीय क्रिकेट टोलीका लागि ओपनर (सुरुवात गर्ने ब्याट्सम्यान) को रूपमा खेलेका थिए।
​२०१२: लल्लन प्रसाद व्यास – भारतका जाने-माने समाज सुधारक थिए।
​२०१४: रवि चोपडा – हिन्दी सिनेमाका जाने-माने चलचित्र निर्माता र निर्देशक थिए। उनले ‘बागबान’ जस्ता लोकप्रिय चलचित्रहरू र प्रसिद्ध टिभी सिरियल ‘महाभारत’ को निर्देशन गरेका थिए।
​२०१४: छेल वायदा – भारतीय चलचित्र र गुजराती रङ्गमञ्चका प्रसिद्ध आर्ट डाइरेक्टर (कला निर्देशक) थिए।
​२०१८: स्ट्यान ली – प्रसिद्ध अमेरिकी कमिक पुस्तक लेखक, सम्पादक, प्रकाशक तथा मार्वल कमिक्सका रचनात्मक नेता र स्पाइडर-म्यान, आइरन म्यान जस्ता प्रसिद्ध पात्रहरूका सह-स्रष्टा थिए।
​२०१८: अनन्त कुमार – बेङ्गलोर दक्षिण लोकसभा सीटबाट सांसद थिए।
​२०२०: आसिफ बसरा – बलिउड र थिएटरका प्रतिभाशाली भारतीय अभिनेता थिए। उनले ‘ब्ल्याक फ्राइडे’, ‘जब वी मेट’ र ‘काई पो छे’ जस्ता चर्चित चलचित्रहरूमा काम गरेका थिए।
​२०२४: थोमस युजेन कुर्ट्ज – अमेरिकी कम्प्युटर वैज्ञानिक थिए जसले ‘बेसिक’ प्रोग्रामिङ भाषाको सह-आविष्कार गरेका थिए।
​२०२४: सङ्ग जे-रिम – दक्षिण कोरियाका लोकप्रिय टेलिभिजन र चलचित्र अभिनेता थिए।
​१२ नोभेम्बरका महत्त्वपूर्ण अवसर एवं उत्सव~
​राष्ट्रिय पक्षी दिवस (भारत): प्रसिद्ध भारतीय पक्षीविद् र प्रकृतिवादी डा. सालीम अलीको जन्मजयन्तीको रूपमा यो दिवस मनाइन्छ।
​विश्व निमोनिया दिवस: निमोनिया रोगप्रति जनचेतना फैलाउन र यसको रोकथामका लागि यो दिवस मनाइन्छ।