​११ नोभेम्बर: देश–दुनियाको इतिहासमा आजको दिन

november-11-11th-day-month-260nw-2055628685

​नयाँ दिल्ली: वर्षको ११औँ महिनाको यो ११औँ दिन थुप्रै राम्रा–नराम्रा घटनाहरूका साथ इतिहासको पानामा अङ्कित छ। कयौँ महान् विभूतिहरूले ११ नोभेम्बरमा जन्म लिनुभयो र यसै दिन चारवटा देशले स्वतन्त्रता प्राप्त गरे। देशका पहिलो शिक्षा मन्त्री मौलाना अबुल कलाम आजादको जन्मजयन्ती ११ नोभेम्बरमा पर्दछ, जसलाई देशमा ‘राष्ट्रिय शिक्षा दिवस’का रूपमा मनाइन्छ।
​देश–दुनियाको इतिहासमा ११ नोभेम्बरको मितिमा घटेका अन्य महत्त्वपूर्ण घटनाहरूको क्रमिक विवरण यसप्रकार छ~
​१२०८: फ्रेंकफर्ट (जर्मनी) मा ओटो चौथो (ओत्तो भान विटल्सबाश) लाई जर्मनीको राजा चुनिएको थियो। चर्चलाई सम्पूर्ण भूमि सुम्पिन अस्वीकार गरेपछिको ४ अक्टोबर १२५० मा रोममा उहाँको पवित्र रोमन सम्राट्का रूपमा राज्याभिषेक भएको थियो।
​१६७५: सिखहरूका नवौँ गुरु श्री गुरु तेगबहादुर जीको शहादतपश्चात् उहाँका सुपुत्र गुरु गोबिन्द सिंह जी सिखहरूका दसौँ गुरुका रूपमा सुशोभित हुनुभयो। उहाँ १७०८ ई. सम्म गुरु पदमा रहनुभयो र ७ अक्टोबर १७०८ मा नान्देड, महाराष्ट्रमा उहाँको देवलोकगमन भयो।
​१७४५: चार्ल्स एडवर्ड स्टुअर्ट (जसलाई ‘बोनी प्रिन्स चार्ली’ का नामले पनि चिनिन्छ) को नेतृत्वमा ज्याकोबाइट विद्रोही सेनाले स्कटल्याण्डबाट इङ्गल्याण्डमा प्रवेश गरेको थियो। चार्लीको उद्देश्य बेलायतको सिंहासनमा आफ्ना पिता र बाबुबाजे (स्टुअर्ट राजवंश) का गुमेका अधिकारहरू पुनः प्राप्त गर्नु थियो।
​१८०९: केरलको त्रावणकोर (तिरुवितांकूर) का दिवाण वेलुत्तम्पि दलावाले ब्रिटिश इण्डिया कम्पनीको बढ्दो हस्तक्षेप र आधिपत्यका विरुद्ध आम जनता र सैनिकहरूलाई सशस्त्र विद्रोहका लागि प्रेरित गर्न एक ऐतिहासिक घोषणा जारी गर्नुभयो, जिसे ‘कुण्डरा घोषणा’ भनिन्छ। यसको मुख्य उद्देश्य अङ्ग्रेजहरूको दमनकारी शासन, भारी करहरू र आन्तरिक मामिलामाथिको हस्तक्षेपका बिरूद्ध केरलका जनतालाई एकजुट गर्नु थियो।
​१८११: कार्टाजेना (कोलम्बिया) ले स्पेनबाट आफ्नो पूर्ण स्वतन्त्रताको घोषणा गरेको थियो। यो स्पेनको औपनिवेशिक शासनबाट छुट्टिएर आफैँलाई पूर्ण रूपमा स्वतन्त्र घोषित गर्ने पहिलो कोलम्बियाली सहर थियो।
​१८३६: चिलीले बोलिभिया र पेरुको गठबन्धन (पेरु–बोलिभिया परिसङ्घ) का विरुद्ध युद्धको घोषणा गरेको थियो। यसलाई इतिहासमा परिसङ्घको युद्ध का नामले चिनिन्छ।
​१९०५: तत्कालीन प्रिन्स अफ वेल्स (जो पछि राजा जर्ज पञ्चम बन्नुभयो) ले मुम्बई (तत्कालीन बम्बई) मा ‘प्रिन्स अफ वेल्स म्युजियम अफ वेस्टर्न इण्डिया’ को शिलान्यास गर्नुभएको थियो। यस संग्रहालयको हालको नाम परिवर्तन गरेर छत्रपति शिवाजी महाराज वास्तु सङ्ग्रहालय राखिएको छ।
​१९१८: रुस, प्रशिया (जर्मनी) र अस्ट्रिया–हङ्गेरी साम्राज्यको १२३ वर्षको विभाजन र विदेशी शासनपछि पोलल्याण्डले आफ्नो स्वतन्त्रता पुनः प्राप्त गरेको थियो।
​१९३७: अमेरिकाका क्लिन्टन डेभिसन र इङ्गल्याण्डका सर जर्ज प्यागेट (जी. पी.) थोम्सनलाई भौतिकशास्त्रको नोबेल पुरस्कार प्रदान गर्ने घोषणा गरिएको थियो। दुवै वैज्ञानिकलाई संयुक्त रूपमा “क्रिस्टलद्वारा इलेक्ट्रोनहरूको विवर्तनको प्रायोगिक खोज” का लागि यो पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो।
​१९६२: कुवेतका तत्कालीन अमिर शेख अब्दुल्लाह अल–सलीम अल–सबाहले औपचारिक रूपमा कुवेतको संविधानलाई अनुमोदन गर्नुभयो र यसलाई प्रख्यापित (लागू) गर्नुभयो।
​१९६६: अमेरिकी अन्तरिक्ष निकाय नासाले अन्तरिक्ष यान ‘जेमिनी–१२’ लञ्च गर्यो। यो अन्तिम मानवयुक्त जेमिनी मिशनमा अन्तरिक्ष यात्री जेम्स ए. लोभेल र एडविन ‘बज’ आल्ड्रिन सवार थिए। यसलाई फ्लोरिडाको केनेडी अन्तरिक्ष केन्द्रबाट टाइटन रकेटमार्फत प्रक्षेपण गरिएको थियो। यो नासाको ‘प्रयोजन जेमिनी’ को १०औँ र अन्तिम मानवयुक्त मिशन थियो, जसले भविष्यको अपोलो चन्द्र मिशनका लागि स्पेसवाक र डकिङ प्रविधिलाई मजबुत बनाउन ठूलो भूमिका खेल्यो।
​१९७३: भारतको राजधानी नयाँदिल्लीमा पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय हुलाक टिकट प्रदर्शनीको सुरुवात भएको थियो।
​१९७५: ‘अङ्गोलाको मुक्ति निम्ति जनआन्दोलन’ का नेता अगोस्टिन्हो नेतोले अङ्गोलाको सार्वभौम सत्ता र स्वतन्त्रताको घोषणा गर्नुभयो। यस घटनासँगै अफ्रिकामा लगभग ५०० वर्षदेखि चल्दै आएको πορtuगिज औपनिवेशिक शासनको अन्त्य भयो।
​१९७८: मौमून अब्दुल गयुमले मालदिभ्स गणतन्त्रका तेस्रो राष्ट्रपतिका रूपमा शपथ लिनुभयो। उहाँले इब्राहिम नासिरको स्थान लिनुभयो र त्यसपछि लगातार ३० वर्ष (११ नोभेम्बर २००८ सम्म) मालदिभ्सको राष्ट्रपति पदमा आसीन रहनुभयो।
​१९८२: इजरायलको सैनिक मुख्यालयमा भएको विस्फोटमा कम्तीमा ९१ जनाको ज्यान गएको थियो। दशकौँसम्म यस घटनालाई ग्यास विस्फोट मानिएको थियो, तर २०२४ को नयाँ आधिकारिक छानबिनमा यसलाई हिजबुल्लाहको आत्मघाती कार बम आक्रमण भनिएको छ।
​१९८५: एड्सको विषयमा आधारित पहिलो मूलधारको टिभी चलचित्र ‘एन अर्ली फ्रस्ट’ को प्रसारण अमेरिकी टिभी नेटवर्क एनबीसीमा गरिएको थियो। यो ड्रामा चलचित्रको निर्देशन जोन एर्मनले गर्नुभएको थियो र यसको पटकथा रोन कोभेन र डैनियल लिपम्यानले लेखेका थिए।
​१९९५: १० नोभेम्बर १९९५ मा नाइजेरियाका प्रसिद्ध लेखक, पर्यावरणविद् र मानव अधिकारकर्मी केन सारो–वीवा तथा उनका ८ जना साथीहरूलाई (‘ओगोनी नाइन’) फाँसी दिइएको थियो, जसको परिणामस्वरूप ११ नोभेम्बर १९९५ मा विश्वभर नाइजेरियाको तीव्र भर्त्सना गरियो र उसलाई कमनवेल्थबाट निलम्बन गरियो।
​२०००: अस्ट्रियाको कप्रुनमा ग्लेशियरबान २ नामक फ्युनिक्युल्लर (केबलद्वारा चल्ने) ट्रेनमा सुरुङभित्र आगो लागेको थियो। यस भीषण दुर्घटनामा आधिकारिक रूपमा १५५ जनाको मृत्यु भयो (यद्यपि प्रारम्भिक सञ्चार माध्यमका रिपोर्टहरू र स्रोतहरूमा मृतकहरूको सङ्ख्या १५० देखि १८० बीच बताइएको थियो)। यस दुर्घटनामा केवल १२–१६ जना मात्र ज्यान बचाउन सफल भएका थिए।
​२००१: कतारको दोहामा आयोजित विश्व व्यापार सङ्गठनको चौथो मन्त्रिस्तरीय सम्मेलनमा भारतको अडोट र विकासशील देशहरूको मागलाई महत्त्वपूर्ण समर्थन प्राप्त भयो। ९ देखि १३ नोभेम्बर २००१ बीच भएको यस ऐतिहासिक सम्मेलनमा ‘दोहा विकास एजेण्डा’ को थालनी गरियो, जसमा भारतले विकासशील देशहरूको जोडदार प्रतिनिधित्व गर्‍यो।
​२००२: इरानको सुधारवादी बहुमत भएको संसद् (मजलिस) ले देशको कट्टरपन्थी न्यायपालिकाको अधिकारलाई कटौती गर्ने एक प्रमुख विधेयकलाई अनुमोदन गर्‍यो। तत्कालीन सुधारवादी राष्ट्रपति मोहम्मद खातमीद्वारा प्रस्तुत गरिएको यस कदमको उद्देश्य देशमा लोकतान्त्रिक सुधारहरूलाई अगाडि बढाउनु र न्यायपालिकाको मनोमानी हस्तक्षेपलाई अङ्कुश लगाउनु थियो।
​२००३: अमेरिकी सिनेटले ‘सिरिया उत्तरदायित्व र लेबनानी सार्वभौम सत्ता पुनर्बहाली ऐन’ लाई ८९–४ को भारी बहुमतले पारित गर्‍यो। यसअघि अक्टोबर २००३ मा प्रतिनिधि सभाले यसलाई अनुमोदन गरिसकेको थियो। यस विधेयकमार्फत अमेरिकाले सिरियामाथि आतङ्कवादलाई समर्थन गरेको, लेबनानमा आफ्नो सैनिक उपस्थिति कायम राखेको र आम विनाशकारी हतियार तथा ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र विकास गरेको आरोप लगाउँदै कडा आर्थिक र कूटनीतिक प्रतिबन्धहरू लगाउने प्रावधान राख्यो।
​२००३: नयाँदिल्लीमा सार्कका सूचना मन्त्रीहरूको तेस्रो सम्मेलनको उद्घाटन भारतका तत्कालीन प्रधानमन्त्री श्री अटल बिहारी वाजपेयीद्वारा गरिएको थियो। यस सम्मेलनको मुख्य उद्देश्य दक्षिण एसियाली देशहरूबीच सञ्चार माध्यमको सहयोग, सूचनाको स्वतन्त्र प्रवाह र सांस्कृतिक आदानप्रदानलाई प्रवर्द्धन गर्नु थियो।
​२००४: महमूद अब्बासलाई सर्वसम्मतिले प्यालेस्टाइन मुक्ति सङ्गठनको नयाँ अध्यक्ष चुनियो। आराफातको मृत्युको पुष्टि हुनासाथ रामल्लाहमा प्यालेस्टाइन मुक्ति सङ्गठनको कार्यकारी समितिको बैठक बस्यो र अब्बासलाई सङ्गठनको चौथो अध्यक्ष नियुक्त गरियो।
​२००८: काङ्ग्रेसकी वरिष्ठ नेत्री मार्गरेट अल्वा ले पार्टी महासचिव पदबाट राजीनामा दिनुभयो। उहाँले कर्नाटक विधानसभा निर्वाचनमा पार्टीको टिकट योग्यताको आधारमा वितरण नगरी बेचिएको आरोप लगाउनुभयो। राजीनामा पछि काङ्ग्रेस अध्यक्ष सोनिया गांधीले उहाँलाई पार्टीको कार्यसमिति, केन्द्रीय निर्वाचन समिति र कयौँ राज्यका इन्चार्ज पदबाट पनि हटाउनुभयो।
​२०१३: सोमालियाको अर्ध–स्वायत्त पुन्टल्याण्ड क्षेत्रमा आएको एक भीषण उष्णकटिबन्धीय चक्रवातको चपेटामा परेर १६२ जनाको मृत्यु भयो।
​२०१४: पाकिस्तानको दक्षिणी सिन्ध प्रान्तको सक्खरमा भएको बस दुर्घटनामा ५८ जना (जसमा २१ महिला र १९ बालबालिका पनि सामेल थिए) को मृत्यु भयो। यो दुर्घटना दक्षिणी पाकिस्तानको सिन्ध प्रान्तमा सक्खर र खैरपुर नजिक थेरी बाइपासको समीप भएको थियो। खैबर पख्तूनख्वा प्रान्तको स्वातबाट कराची जाँदै गरेको खचाखच भरिएको यात्रुबाहक बसको विपरीत दिशाबाट आउँदै गरेको तीव्र गतिको ट्रकसँग सीधा ठोक्काप भएको थियो।
​२०१५: जेनेभामा सोथबिज को लिलामीमा १२.०३ क्यारेटको दुर्लभ ‘ब्लू मुन’ हीरा ४.८४ करोड डलर (४८.४ मिलियन डलर) को विश्व रेकर्ड मूल्यमा बिक्री भयो। यो बिक्रीले त्यस समय कुनै पनि रत्नको लिलामी र प्रति क्यारेट मूल्य (लगभग ४० लाख डलर प्रति क्यारेट) का सबै पुराना रेकर्डहरू तोड्यो।
​२०१६: प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी र जापानका प्रधानमन्त्री शिन्जो आबेले टोकियोमा असैन्य आणविक सहयोग सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्नुभए। जापानले पहिलोपटक यस्तो देशसँग यो सम्झौता गरेको छ जसले आणविक प्रसार सन्धीमा हस्ताक्षर गरेको छैन।
​२०१६: उत्तरी अफगानिस्तानको मजार–ए–शरीफ सहरमा अवस्थित जर्मन बाणिज्य दूतावासमा तालिबानले आत्मघाती ट्रक बम आक्रमण गर्‍यो, जसमा ६ जनाको मृत्यु भयो र १०० भन्दा बढी घाइते भए।
​२०१९: बुध ग्रह पृथ्वी र सूर्यको ठिक बीचबाट भएर अगाडि बढ्यो। यस खगोलीय घटनालाई विज्ञानको भाषामा ‘बुधको पारगमन’ भनिन्छ।
​२०१९: न्यायमूर्ति सञ्जय करोलले पटना उच्च अदालतका मुख्य न्यायधिशका रूपमा शपथ लिनुभयो।
​२०२०: प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको अध्यक्षतामा केन्द्रीय मन्त्रिपरिषद्ले घरेलु उत्पादनलाई प्रवर्द्धन गर्न १० प्रमुख क्षेत्रमा लगभग १.४६ लाख करोड रुपैयाँ (लगभग १,४५,९८० करोड रुपैयाँ) को उत्पादन–सम्बद्ध प्रोत्साहन योजनालाई अनुमोदन गर्‍यो।
​२०२०: बेलायत कोभिड–१९ महामारीबाट ५०,००० भन्दा बढी मृत्यु दर्ता गर्ने पहिलो युरोपेली देश बन्यो।
​२०२०: चीनको सर्वोच्च विधायी निकायद्वारा पारित प्रस्तावअनुसार हङ्कङ सरकारले चार लोकतन्त्र पक्षधर सांसदहरूलाई अयोग्य घोषित गर्‍यो। यसको विरोधमा हङ्कङको विधान परिषद्का बाँकी १५ लोकतन्त्र पक्षधर विपक्षी सांसदहरूले एकसाथ सामूहिक राजीनामा दिए।
​२०२१: भारतीय प्रविधि संस्थान गुवाहाटीमा भारतको पहिलो ‘सेन्टर फर रिसर्च अन ड्रोन टेक्नोलोजी’ को उद्घाटन गरियो। यसको उद्घाटन केन्द्रीय नागरिक उड्डयन राज्यमन्त्री जेनेरल (अवकाश प्राप्त) वी.के. सिंहले गर्नुभएको थियो। यस केन्द्रको स्थापना भारतलाई वैश्विक ड्रोन हब बनाउने दिशामा एउटा ठूलो कदम मानियो।
​२०२१: इजरायलले भविष्यमा कोरोना भाइरसको कुनै नयाँ र बढी घातक भेरियन्टको सामना गर्न आफ्नो राष्ट्रिय तयारीलाई जाँच्न विश्वको पहिलो राष्ट्रव्यापी कोभिड–१९ अभ्यास सुरु गर्‍यो, जसलाई ‘ओमेगा ड्रिल’ नाम दिइयो। यो एक दिने अभ्यासको नेतृत्व तत्कालीन प्रधानमन्त्री नफ्ताली बेनेटले गर्नुभएको थियो। यसलाई जेरुसेलमको पहाडमा अवस्थित आणविक–विरोधी भूमिगत बंकर ‘नेशनल म्यानेजमेन्ट सेन्टर’ बाट ‘वॉर गेम’ को ढाँचामा सञ्चालन गरियो।
​२०२१: वैज्ञानिकहरूले यो निष्कर्ष निकाले कि पृथ्वीको नजिक रहेको क्षुद्रग्रह ‘कामूओलेवा’ सम्भवतः हाम्रो चन्द्रमाकै एउटा टुक्रिएको भाग हो।
​२०२२: प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले बेङ्गलुरुमा केम्पेगौडा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको टर्मिनल–२ को उद्घाटन गर्नुभयो र दक्षिण भारतको पहिलो वन्दे भारत एक्सप्रेस ट्रेनलाई हरियो झण्डा देखाउनुभयो। सोही दिन उहाँले बेङ्गलुरुका संस्थापक नादप्रभु केम्पेगौडाको १०८ फिट अग्लो कांस्य प्रतिमा (‘स्टैच्यू अफ प्रोस्पेरिटी’) को पनि अनावरण गर्नुभयो।
​२०२२: रुस–युक्रेन युद्धका क्रममा युक्रेनी सेनाले दक्षिणी सहर खेरसॉनमा प्रवेश गर्‍यो। यो रुसको ८ महिनाको कब्जापछिको युक्रेनको एउटा ठूलो रणनीतिक विजय थियो।
​२०२२: विश्वको सबैभन्दा ठूलो क्रिप्टोकरेन्सी एक्सचेन्जमध्ये एक एफटीएक्सले भारी आर्थिक सङ्कटका कारण अमेरिकामा च्याप्टर ११ अन्तर्गत टाट पल्टिएको लागि आवेदन दियो। ग्राहकहरूद्वारा अचानक भारी मात्रामा क्रिप्टोकरेन्सी झिक्ने माग गरेपछि एफटीएक्स को खातामा लगभग ८ अर्ब डलरको ठूलो घाटा देखा पर्यो।
​२०२२: रुसको विदेश मन्त्रालयले ह्वाइट हाउसकी प्रेस सचिव करिन जीन–पियरे र राष्ट्रपति जो बाइडनका दाजुभाइ–दिदीबहिनीसहित २०० अमेरिकी नागरिकको रुस प्रवेशमा प्रतिबन्ध लगायो। रुसले यो कदम युक्रेन युद्धका दौरान बाइडन प्रशासनद्वारा रुसी अधिकारी, व्यापारी र सार्वजनिक व्यक्तित्वहरूमाथि लगाएका नयाँ प्रतिबन्धहरूको जवाफ (पारस्परिक आधार) मा उठायो।
​२०२२: सर्वोच्च अदालतले संविधानको धारा १४२ अन्तर्गत आफ्नो विशेष अधिकारको प्रयोग गर्दै पूर्व प्रधानमन्त्री राजीव गांधी हत्याकाण्डका बाँकी ६ वटै दोषीहरू—नलिनी श्रीहरन, मुरुगन, सन्थन, रविचन्द्रन, जयकुमार र रोबर्ट पायसलाई समय अगावै रिहा गर्ने आदेश दियो।
​२०२३: अयोध्यामा रामको पौडीमा २२ लाख २३ हजार बत्ती बालेर गिनिज वल्ड रेकर्ड्समा एउटा नयाँ विश्व कीर्तिमान कायम गरिएको थियो।
​२०२३: साउदी अरबको राजधानी रियादमा अरब लिग र इस्लामिक सहयोग सङ्गठनको संयुक्त असाधारण (आपातकालीन) शिखर सम्मेलन आयोजना गरियो। साउदी अरबका युवराज (क्राउन प्रिन्स) मोहम्मद बिन सलमानको अध्यक्षतामा भएको यस सम्मेलनमा गाजा युद्धलाई लिएर कयौँ प्रमुख माग र प्रस्तावहरू पारित गरिए।
​२०२४: न्यायमूर्ति सञ्जीव खन्नाले राष्ट्रपति भवनमा भारतको ५१औँ प्रधानन्यायाधीशको रूपमा शपथ लिनुभयो, जसलाई राष्ट्रपति द्रौपदी मुर्मूद्वारा पद र गोपनीयताको शपथ गराइयो। उहाँले न्यायमूर्ति डी. वाइ. चन्द्रचूडको स्थान लिनुभयो, जो १० नोभेम्बर २०२४ मा सेवानिवृत्त हुनुभएको थियो।
​२०२४: एयर इन्डियासँगको विलयअघि विस्तारा एयरलाइन्सले आफ्नो अन्तिम व्यावसायिक उडान भरेको थियो। यो विलयसँगै भारतको विमानन क्षेत्रमा ९ वर्ष पुरानो यो ब्राण्डको स्वतन्त्र अस्तित्व समाप्त भयो।
​२०२४: मणिपुरको जिरीबाम जिल्लाको बोरोबेकरा क्षेत्रमा सीआरपीएफ क्याम्प र प्रहरी चौकीमाथि शङ्कास्पद उग्रवादीहरूको आक्रमणपछिको जवाबी मुठभेडमा १० देखि ११ जना शङ्कास्पद कुकी उग्रवादी मारिएका थिए।
​२०२४: अजरबैजानको राजधानी बाकुमा ११ देखि २४ नोभेम्बर २०२४ सम्म संयुक्त राष्ट्रसङ्घको २९औँ वार्षिक जलवायु परिवर्तन सम्मेलन (कन्फरेन्स अफ पार्टीजको २९औँ सत्र) आयोजना गरिएको थियो।
​२०२४: जापानी संसद् (डाइट) का दुवै सदनमा भएको मतदान र ३० वर्षमा पहिलो पटक भएको रन–अफ चुनावपछि शिगेरु इशिबा (लिबरल डेमोक्रेटिक पार्टीका नेता) लाई जापानको १०३औँ प्रधानमन्त्री चुनिएको थियो।
​२०२४: इजरायलका प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहू पहिलो पटक क्याबिनेट बैठकको दौरान यो स्वीकार गरेका थिए कि सेप्टेम्बर २०२४ मा लेबनान र सिरियामा हिजबुल्लाहका विरुद्ध भएका पेजर र वाकी–टौकी आक्रमणहरूलाई उनैले स्वीकृति दिएका थिए। लेबनान र सिरियामा हिजबुल्लाह सदस्यहरूले प्रयोग गर्ने पेजर र वाकी–टौकी १६ र १७ सेप्टेम्बर २०२४ मा क्रमिक रूपमा विष्फोट भएका थिए। यो अपरेशनको दौरान हिजबुल्लाहका शीर्ष नेता हसन नसरल्लाहको पनि मृत्यु भएको थियो।
​२०२५: राष्ट्रपति द्रौपदी मुर्मू हुनुभई अङ्गोलाको राजधानी लुआण्डामा अङ्गोलाको ५०औँ स्वतन्त्रता दिवस समारोहमा भाग लिनुभयो। यो कुनै पनि भारतीय राष्ट्राध्यक्षको अङ्गोलाको पहिलो राजकीय भ्रमण थियो।
​११ नोभेम्बरमा जन्मिनुभएका
प्रसिद्ध व्यक्तिहरू~
​११५४: सांचो प्रथम – पोर्चुगलका पूर्व राजा।
​११५५: अल्फोंसो अष्टम – स्पेनका क्यास्टिले र टोलेडोका राजा।
​१८३७: अल्ताफ हुसैन हाली – आफ्नो समयका प्रसिद्ध उर्दू साहित्यकार तथा कवि हुनुहुन्थ्यो।
​१८८५: अनसूया साराभाई – प्रसिद्ध समाजसेवी तथा भारतको पहिलो श्रमिक सङ्गठन ‘मजूर महासंघ’ की संस्थापक।
​१८८५: जर्ज एस. प्याटन – द्वितीय विश्वयुद्धको दौरान अमेरिकी सेनाका प्रसिद्ध जनरल।
​१८८८: मौलाना अबुल कलाम आजाद – महान् स्वतन्त्रता सेनानी, लेखक र स्वतन्त्र भारतका पहिलो शिक्षा मन्त्री (उहाँको जन्मजयन्तीलाई भारतमा ‘राष्ट्रिय शिक्षा दिवस’ का रूपमा मनाइन्छ) (साउदी अरबमा जन्म)।
​१८८८: आचार्य जे. बी. कृपलानी – प्रसिद्ध भारतीय क्रान्तिकारी र राजनीतिज्ञ।
​१९२४: आइ. जी. पटेल – भारतीय रिजर्भ बैंकका चौधौँ गभर्नर हुनुहुन्थ्यो।
​१९२४: सुन्दर लाल पटवा – भारतीय जनता पार्टीका राजनीतिज्ञ तथा मध्यप्रदेशका भूतपूर्व ११औँ मुख्यमन्त्री हुनुहुन्थ्यो।
​१९२७: अमिताभ चौधरी – भारतमा नैतिकता र इमानदारीको मूल्य बुझ्ने पत्रकार हुनुहुन्थ्यो।
​१९२८: कार्लोस फुएंतेस – मेक्सिकोका ख्यातिप्राप्त उपन्यासकार र निबन्धकार।
​१९३६: कैलाश वाजपेयी – हिन्दीका प्रसिद्ध साहित्यकार।
​१९३६: माला सिन्हा – हिन्दी चलचित्रका प्रसिद्ध अभिनेत्री।
​१९४३: डा. अनिल काकोडकर – प्रसिद्ध भारतीय परमाणु वैज्ञानिक र यान्त्रिक इन्जिनियर।
​१९५०: नेफियू रियो – नागाल्याण्डका नवौँ मुख्यमन्त्री एवं नेशनल डेमोक्रेटिक प्रोग्रेसिव पार्टी (एनडीपीपी) का अध्यक्ष।
​१९५५: जिग्मे सिङ्गे वांग्चुक – भुटानका चौथो नरेश।
​१९६२: डेमी मुर – प्रसिद्ध अमेरिकी अभिनेत्री र चलचित्र निर्मात्री।
​१९७४: लियोनार्डो डिकैप्रियो – ओस्कर विजेता हलिउड अभिनेता र पर्यावरण कार्यकर्ता।
​११ नोभेम्बरमा भएको प्रमुख निधनहरु~
​१७५७: बाबा दीप सिंह – सिख इतिहासका महान् योद्धा र शहीद, जिन्होंने हरिमन्दिर साहिबको रक्षा गर्दै आफ्नो प्राण त्याग गर्नुभयो।
​१८५५: सोरेन कीर्केगार्ड – डेनमार्कका प्रसिद्ध दार्शनिक र लेखक, जसलाई ‘अस्तित्ववाद’का जनक मानिन्छ।
​१८८०: नेड केली – अष्ट्रेलियाका कुख्यात डाँकू र लोक नायक, जसलाई मेलबर्न जेलमा फाँसी दिइएको थियो।
​१९१७: लिलिउओकालानी – हवाई साम्राज्यकी अन्तिम रानी र शासक।
​१९७१: देवकी बोस – मशहूर चलचित्र निर्देशक र सङ्गीतमा ध्वनिका जानकार।
​१९८०: बिनोद बिहारी मुखर्जी – प्रसिद्ध भारतीय आधुनिकतावादी चित्रकार र शान्तिनिकेतनका प्रमुख कलाकार।
​१९८२: उमाकान्त मालवीय – प्रतिष्ठित कवि एवं गीतकार।
​१९८४: राजिंदर सिंह बेदी – उर्दूका मशहूर लेखक, नाटककार र हिन्दी सिनेमाका निर्देशक।
​१९९४: कुप्पाली वेङ्कटप्पा पुटप्पा – कन्नड भाषाका महान् कवि र लेखक, जो ज्ञानपीठ पुरस्कारबाट सम्मानित हुनुभएको थियो।
​२००४: यासिर अराफात – प्यालेस्टिनी नेता एवं प्यालेस्टिनी मुक्ति सङ्गठनका अध्यक्ष र नोबेल शान्ति पुरस्कार विजेता।
​२००५: मुस्तफा अक्कड़ – सिरियाली–अमेरिकी चलचित्र निर्माता र निर्देशक, जो ‘द मेसेज’ र ‘लायन अफ द डेजर्ट’ जस्ता चलचित्रका लागि प्रसिद्ध हुनुहुन्छ।
​२००७: नार्मन मेलर – अमेरिकी साहित्यकार।
​२००८: कन्हैयालाल सेठिया – आधुनिक कालका प्रसिद्ध हिन्दी र राजस्थानी लेखक।
​२०२१: एफ. डब्ल्यू. डी क्लार्क – दक्षिण अफ्रिकाका पूर्व राष्ट्रपति, जिन्होंने नेल्सन मण्डेलासँग मिलेर रङ्गभेद समाप्त गर्नमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्नुभयो र नोबेल शान्ति पुरस्कार जित्नुभयो।
​२०२२: जोन एनिस्टन – प्रसिद्ध अमेरिकी अभिनेता र अभिनेत्री जेनिफर एनिस्टनका पिता, जो लामो समयसम्म चलेको टिभी शो ‘डेज अफ अवर लाइभ्स’ का लागि चिनिनुहुन्छ।
​११ नोभेम्बरका महत्त्वपूर्ण अवसर एवं उत्सव~
​राष्ट्रिय शिक्षा दिवस (मौलाना अबुल कलाम आजादको जन्म दिवस): भारतका पहिलो शिक्षा मन्त्री र महान् स्वतन्त्रता सेनानी मौलाना अबुल कलाम आजादको जयन्तीलाई हरेक वर्ष ११ नोभेम्बरमा ‘राष्ट्रिय शिक्षा दिवस’ का रूपमा मनाइन्छ। यसको सुरुवात वर्ष २००८ मा भएको थियो।
​विश्व ओरिगामी दिवस: कागजलाई बिना काटे–फाटे विभिन्न आकृतिमा मोड्ने जापानी कला (ओरिगामी) लाई समर्पित यो दिवस हरेक वर्ष ११ नोभेम्बरमा मनाइन्छ।
​स्मरण दिवस: प्रथम विश्वयुद्धको समाप्ति (युद्धविराम) को सम्झनामा कयौँ देशहरूमा (विशेषगरी कमनवेल्थ देशहरू र युनाइटेड किंगडममा) ११ नोभेम्बरमा यो दिवस मनाइन्छ।

About Author

Advertisement