बीरभूम: बीरभूम जिल्लाको शान्तिनिकेतन थाना क्षेत्र अन्तर्गत पर्ने आदिवासी गाउँ दमदमा—चारैतिर हरियाली, माटाका घरहरू र सीमित साधनस्रोतबीच जीवनको संघर्ष। यही गाउँको ‘तपोवन’ मा सानो पहलले धेरै महिलाहरूको जीवनमा नयाँ आशाको किरण ल्याएको छ।‎“उत्कर्षे आरोहण” नामक संस्थाले अगाडि बढेर गाउँका २८ महिलाहरूलाई समेट्दै आत्मनिर्भर समूह गठन गरेको छ। उनीहरूलाई सौर ऊर्जाबाट चल्ने मसला सुकाउने दुईवटा यन्त्र र मसला पिस्ने मेसिन प्रदान गरिएको छ। देख्नमा सामान्य यी उपकरणहरूले अहिले धेरै परिवारहरूको आर्थिक अवस्था परिवर्तन गरिरहेका छन्।‎लक्ष्मी किस्कु, प्रतिमा हेम्ब्रम र तारा माण्डी जस्ता महिलाहरू अब केवल गृहिणी मात्र छैनन्—उनीहरू अहिले उद्यमी बनेका छन्। यी यन्त्रहरूमा सुक्खा बेसार, अदुवा र तेजपात पिसेर आफैं प्याकेट तयार पारिरहेका छन् र स्थानीय बजारमा बिक्री पनि सुरु गरेका छन्।‎लक्ष्मी किस्कुको भनाइमा, “पहिले कहिल्यै सोचेका थिएनौं कि हामी आफैं केही बनाएर बेच्न सक्छौं। यस पहलले हामीलाई नयाँ तरिकाले बाँच्ने बाटो देखाएको छ।” यो योजनाले केवल आम्दानीको स्रोत मात्र खोलेको छैन, आत्मविश्वास पनि बढाएको छ। पहिले पूर्ण रूपमा अरूमा निर्भर रहने महिलाहरू आज आफ्नै परिवारको आर्थिक आधार बनेका छन्।‎उल्लेखनीय छ कि यी २८ परिवारका प्रत्येक घरमा सौर ऊर्जा प्यानल र एक–एकवटा बत्ती जडान गरिएको छ। यसले विद्युत् आपूर्तिको अनिश्चितताबीच पनि रातको अँध्यारो त्यति भयावह बन्न दिँदैन।‎यस पहलको औपचारिक उद्घाटन अनुपम मजुमदार र विप्लव गंगोपाध्यायले गरेका थिए। अनुपम मजुमदारले बताएअनुसार, गाउँका महिलाहरू यो नयाँ आत्मनिर्भरताको सपनाप्रति निकै आशावादी छन् र उनीहरूको उत्साहले थप काम गर्न प्रेरणा दिएको छ।‎यी यन्त्रहरू स्थापना गर्न घोष ठाकुर परिवारले आफ्नो घर ‘तपोवन’ को एक भाग उपलब्ध गराएको छ। सोही परिवारका वर्तमान पुस्ताका सौर वैज्ञानिक ऋचीक घोष ठाकुरले आफैं महिलाहरूलाई यी यन्त्रहरूको प्रयोग सिकाइरहेका छन्। उनका अनुसार, अनुदानका रूपमा प्राप्त यी उपकरणहरूले गाउँका मानिसहरूको आर्थिक विकासको बाटो सहज बनाइरहेका छन्।‎दमदमाको यो सानो पहल वास्तवमा ठूलो परिवर्तनको संकेत हो, जहाँ विकास केवल शहरमा सीमित छैन, गाउँको माटोमा पनि बिस्तारै जरा गाड्दैछ र यस परिवर्तनको केन्द्रमा छन् गाउँका साधारण महिलाहरू, जसले अहिले आफैं आफ्नो जीवनको नयाँ परिभाषा लेखिरहेका छन्।