कति खतरनाक छ ‘बुरेवेस्तनिक’?

​नयाँ दिल्ली: रूसको रहस्यमयी ‘स्काईफाल’ परमाणु मिसाइलले यतिबेला अमेरिका र पूरा यूरोपको निन्द्रा उडाइदिएको छ। यस मिसाइललाई ९एम१७९ बुरेवेस्तनिक नामले पनि चिनिन्छ। यो मिसाइलले उड्ने क्रममा आफ्नो पछाडि रेडियोएक्टिभ पदार्थ (विकिरण) छोड्ने गर्छ, जसले गर्दा यो हतियार पहिलेको तुलनामा अझ धेरै खतरनाक बनेको छ। सबैभन्दा ठूलो कुरा त, यो मिसाइल परमाणु आक्रमण गर्न पूर्ण रूपले सक्षम छ। जमिन वा समुद्रको सतहको निकै नजिकबाट उड्ने भएकाले यस बुरेवेस्तनिक मिसाइललाई रडारको माध्यमबाट पत्ता लगाउन (डिटेक्ट गर्न) निकै मुस्किल पर्छ। रूसले यसको मारक क्षमता असीमित भएको दाबी गरे तापनि विशेषज्ञहरूका अनुसार यो मिसाइलले अधिकतम १४,००० किलोमिटर सम्म मार हान्न सक्छ।
​पुतिनका ६ खतरनाक हतियारमध्ये एक
स्काईफाल वा बुरेवेस्तनिक मिसाइल रूसका ती ६ वटा नयाँ रणनीतिक हतियारहरूमध्ये एक हो, जसको घोषणा रूसी राष्ट्रपति व्लादिमीर पुतिनले १ मार्च २०१८ मा गरेका थिए। पुतिनले धेरै अवसरहरूमा यस मिसाइलको खुलेर तारिफ गरेका छन्। उनको दाबी छ कि संसारमा कुनै पनि अर्को हतियारले यसको बराबरी गर्न सक्दैन। उनले यसलाई रूसी सैन्य भण्डारको सबैभन्दा एड्भान्स र खतरनाक हतियार बताएका छन्, जसको संसारमा कुनै तोड छैन।
​कति छ यसको रेन्ज र स्पिड?
अमेरिका र पश्चिमी देशहरूलाई शङ्का छ कि बुरेवेस्तनिक मिसाइलका सबै परीक्षणहरू सफल हुन सकेका छैनन्। ‘न्यूक्लियर थ्रेट इनिसिएटिभ’-को रिपोर्ट अनुसार, सन् २०१६ देखि अहिलेसम्म यस मिसाइलको १३ वटा परीक्षण भइसकेका छन्, जसमा केवल दुई वटा मात्रै आंशिक रूपमा सफल भएका छन्। तर, रूसी जनरल स्टाफका प्रमुख वालेरी गेरासिमोभले दाबी गरेअनुसार, २१ अक्टोबर २०२५ मा बुरेवेस्तनिक मिसाइलले १५ घन्टाको उडानमा १४,००० किलोमिटरको दूरी तय गरेको थियो। यस उडानको अवधिमा मिसाइलको औसत गति ध्वनिको गतिको ७५ प्रतिशत (म्याक ०.७५) थियो।
​अमेरिकाको के छ दाबी?
म्यासाचुसेट्स इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजी (एमआईटी) का दुई जना वैज्ञानिकहरूले यस मिसाइलमाथि गहिरो अनुसन्धान गरेका छन्। उनीहरूको रिपोर्ट अनुसार, यो मिसाइलको कुल लम्बाइ लगभग ३१ फीट (९.५ मिटर) र यसको पखेटाको फैलावट लगभग १८ फीट (५.६ मिटर) छ। यो मिसाइलले ‘डाइरेक्ट साइकल एयर ब्रिदिङ न्यूक्लियर प्रपल्सन सिस्टम’ प्रयोग गर्छ, जसलाई टर्बोजेट इन्जिनद्वारा संचालित गरिन्छ। उडानको समयमा यसले रेडियोएक्टिभ कणहरू छोड्ने हुनाले यो संसारकै सबैभन्दा घातक मिसाइल बनेको छ।