​काठमाडौँ: आगामी सातादेखि चितवनको भरतपुरमा आफ्नो पहिलो ऐतिहासिक महाधिवेशनको तयारी गरिरहेको सत्तारूढ राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) भित्र आन्तरिक गुटबन्दी र प्यानल राजनीति तीव्र बनेको छ। हालै सम्पन्न जिल्ला र प्रदेश अधिवेशनहरूमा पार्टी सभापति रवि लामिछाने र वरिष्ठ नेता एवं प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाह ‘बालेन’ पक्षबीच स्पष्ट दुई धार (गुट) देखिएको आरोप लागेको छ।
​कोशी प्रदेशमा गुटबन्दीको आरोप र उजुरीको तयारी
कोशी प्रदेशको सभापति पदमा पराजित उम्मेदवार गोमा (सरिन) तामाङले आफू गुटबन्दीकै कारण पराजित भएको गम्भीर आरोप लगाएकी छन्। विगतमा कार्यवाहक प्रदेश सभापति समेत रहेकी तामाङका अनुसार, निर्वाचनमा शीर्ष दुई नेताको नाम बेचेर जिल्ला तहदेखि नै प्यानल बनाएर चुनाव लडिएको थियो। कोशीमा चन्द्रबहादुर राई निर्वाचित भए पनि तामाङले पार्टी नेतृत्व (रवि र बालेन) लाई सचेत रहन आग्रह गर्दै यसबारे केन्द्रीय निर्वाचन आयोगमा उजुरी दिने तयारी गरेकी छन्। यद्यपि, रास्वपाका केन्द्रीय निर्वाचन आयोग प्रमुख भुवन केसीले भने शीर्ष नेताहरूको नाममा गुटबन्दी गर्न आचारसंहितामार्फत रोक लगाइएको र आकाङ्क्षी धेरै भएकाले मात्र प्रतिस्पर्धा देखिएको दाबी गरेका छन्।
​शक्ति सन्तुलन र बालेन समूहको प्रभाव
पछिल्लो राजनीतिक विकासक्रम अनुसार, भदौमा भएको ‘जेन जी’ आन्दोलन र फागुनको प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा झन्डै दुईतिहाइ बहुमत ल्याएपछि रास्वपामा शक्ति सन्तुलन बदलिएको छ। निर्वाचनअघि मात्रै पार्टी प्रवेश गरेका काठमाडौँ महानगरका प्रमुख बालेन शाह हाल पार्टीको वरिष्ठ नेता र प्रधानमन्त्रीका रूपमा छन्। हालसम्म ६४ जिल्लाको अधिवेशन सकिँदा अधिकांश स्थानमा सभापति रवि लामिछाने निकट उम्मेदवारहरू विजयी भएका छन्। बालेन निकट मानिएका महामन्त्री भूपदेव शाह (बालेनका पूर्व स्वकीय सचिव) को नेतृत्वमा समायोजन प्रक्रिया टुङ्ग्याउन समिति बनाइएको छ। बालेन पक्ष र विवेकशील साझाबाट आएका नेताहरूलाई व्यवस्थापन गर्न दुई चरणको निर्वाचन प्रणाली (पहिलो चरणमा केन्द्रीय सदस्य र दोस्रो चरणमा पदाधिकारी) तय गरिएको छ।
​मधेश प्रदेशमा विवाद र अधिवेशन स्थगन
पार्टीभित्रको आन्तरिक विवाद र समायोजनको किचलोका कारण मधेश प्रदेश र त्यसका ७ जिल्ला (साथै सिन्धुपाल्चोक) को अधिवेशन महाधिवेशनपछि मात्र गर्ने गरी स्थगित गरिएको छ। मधेशमा बालेनको क्रेज व्यापक भए पनि पार्टी सङ्गठनमा उनको पकड कमजोर देखिएको छ भने भर्खरै पार्टी प्रवेश गरेका अमरेशकुमार सिंहको प्रभाव पनि उत्तिकै छ। बाह्य र आन्तरिक समूहबीच स्थान सुरक्षित गर्ने होडबाजीले गर्दा मधेशको अधिवेशन बिथोलिएको निर्वाचन आयोगले स्वीकार गरेको छ।
​विद्युतीय र डिजिटल ‘ग्लोबल’ मतदान
आगामी आइतवारदेखि चितवनमा सुरु हुने महाधिवेशनलाई रास्वपाले प्रविधिमैत्री बनाउने भएको छ। मतदानका लागि विद्युतीय मतदान उपकरण (ईवीएम) प्रयोग गरिनेछ भने नेपाल बाहिर रहेका प्रवास सङ्गठनका करिब १७० देखि २०० जना प्रतिनिधिहरूले ‘रास्वपा एप’ मार्फत विदेशबाटै डिजिटल मतदान गर्न पाउने व्यवस्था मिलाइएको छ।