नयाँ दिल्ली: ईरान र अमेरिका–इजरायलबीच जारी भयानक संघर्षको प्रभाव विश्वभर देखिन थालेको छ। स्ट्रेट अफ होर्मुज, जहाँबाट विश्वको ठूलो हिस्सा तेलको बहाव हुन्छ, हाल युद्धको मुख्य केन्द्र बनेको छ। यहाँ लगातार तेलका टेँकर डुबिरहेका छन्, जसले विश्वव्यापी तेल आपूर्तिमा संकट सिर्जना गरेको छ।
यस्तै परिस्थितिमा भारतले कूटनीतिक क्षमताको उत्कृष्ट उदाहरण प्रस्तुत गर्दै लाइबेरियाली झण्डा बोकेको तेल टेँकर शेनलोंग लाई सुरक्षित रूपमा होर्मुज पार गरी मुंबई बन्दरगाहसम्म पुर्‍याएको छ। यो टेँकर साउदी अरबबाट कच्चा तेल लिएर आइरहेको थियो। मंगलबार, १० मार्चमा विदेशमन्त्री एस. जयशंकरले ईरानका समकक्ष अब्बास अराघचीसँग छलफल गरी यस मिशन सफल बनाउन सहयोग गरे।
विशेष कुरा यो हो कि अमेरिका–इजरायल र ईरानबीच युद्ध सुरु भएयता भारततर्फ आउने यो पहिलो जहाज हो, जसले जोखिमबाट बाहिर निस्केर सुरक्षित गन्तव्यसम्म पुग्यो। ईरानले स्पष्ट पारेको थियो कि अमेरिका र इजरायलको झण्डा बोकेको तेल जहाजलाई स्ट्रेट अफ होर्मुज पार गर्न अनुमति दिइने छैन। तर, लाइबेरियाली झण्डा बोकेको टेँकरको सुरक्षित आगमन भारतको ठूलो कूटनीतिक सफलता मानिन्छ।
जयशंकर र अराघचीको छलफल
यस मिशनको सफलता भारतका विदेशमन्त्री एस. जयशंकरको सक्रिय कूटनीति र उनी र ईरानी समकक्ष अब्बास अराघचीबीचको विस्तृत छलफलको परिणाम हो। ईरानले घोषणा गरेको थियो कि चीन बाहेक अन्य देशको जहाजलाई होर्मुज पार गर्न दिइने छैन। यसपछि जयशंकरले तत्काल पहल गरे र अराघचीसँग लामो छलफल गरे। दुबै नेताले पश्चिम एशियाको वर्तमान परिस्थितिमा विस्तारपूर्वक कुरा गरे र लगातार सम्पर्कमा रहन सहमति जनाए।
भारतले ईरानसँगको ऐतिहासिक मित्रता र रणनीतिक स्वतन्त्रताको हवाला दिँदै आफ्नो हितको सुरक्षा सुनिश्चित गर्यो। जयशंकरले सोही दिन जर्मनी र दक्षिण कोरियाका विदेशमन्त्रीसँग पनि कुरा गरे, ताकि वैश्विक ऊर्जा आपूर्ति सन्दर्भमा भारतको स्थिति स्पष्ट रहोस्।
मुंबई पुग्यो टेँकर
शेनलोंग टेँकर बुधबार दिउँसो १ बजे मुंबई बन्दरगाहमा पुगेको थियो र साँझ ६ बजे ‘जवाहर द्वीप’ मा बर्थ गरिएको छ। जहाजमा १,३५,३३५ मेट्रिक टन कच्चा तेल छ, जुन मुंबईको माहुलस्थित रिफाइनरीमा पठाइनेछ। यस जहाजमा भारत, पाकिस्तान र फिलिपिन्सका कुल २९ चालक दल सदस्य सवार छन्। मुंबई पोर्ट अथॉरिटीका डिप्टी कन्जर्भेटर प्रवीण सिंहका अनुसार, तेल उतार्न करिब ३६ घण्टा लाग्नेछ।
संकट अझै टरेको छैन
यद्यपि शेनलोंग सुरक्षित पुग्यो, तर युद्ध क्षेत्रको जोखिम अझै कायम छ। शिपिङ महानिर्देशनालयका अनुसार, २८ भारतीय झण्डा बोकेको जहाजहरू युद्ध क्षेत्रको वरिपरि उपस्थित छन्। भारतको कूटनीतिक प्रयासमार्फत हालसम्म देश महिमा, स्वर्ण कमल र विश्व प्रेरणा जस्ता ७ जहाजलाई सुरक्षित क्षेत्रसम्म पुर्‍याइसकिएको छ।
यस सफलताले भारतको कूटनीतिक क्षमता र रणनीतिक स्वतन्त्रताको प्रमाण प्रस्तुत गरेको छ, जसले विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्तिलाई सुरक्षित राख्न सहयोग पुर्‍याइरहेको छ।