नयाँ दिल्ली: प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी दुई दिने भ्रमणका लागि मलेसिया प्रस्थान गरे। अगस्त २०२४ मा दुवै देशबीच ‘कम्प्रिहेन्सिव स्ट्र्याटेजिक पार्टनरशिप’ स्थापना भएपछि यो मोदीको मलेसिया भ्रमण पहिलो हो। यस भ्रमणलाई भारतको सेमिकन्डक्टर सम्भावनाका लागि महत्वपूर्ण मानिएको छ।
भारतको विदेश मन्त्रालयले जानकारी दिएको छ कि यस भ्रमणको क्रममा मोदी मलेसियामा बस्ने भारतीयहरूसँग संवाद गर्नेछन् र त्यहाँका व्यापारी तथा उद्योग प्रतिनिधिहरूसँग भेटघाट गर्नेछन्। साथै, दक्षिण–पूर्व र पूर्वी एसियाका देशहरूसँग व्यापार, लगानी र प्रविधि सहयोग बढाउने उद्देश्यले पनि यो भ्रमण महत्वपूर्ण छ।
हाल विश्वभरि ब्याक–एन्ड सेमिकन्डक्टर उत्पादनको लगभग १३ प्रतिशत मलेसियामा हुन्छ। आउटसोर्स गरिएको असेम्बली, टेस्टिङ र एड्भान्स्ड प्याकेजिङ क्षेत्रमा यस देशसँग दशकौंको अनुभव छ। अर्कोतर्फ, सेमिकन्डक्टर उत्पादन बढाउन भारतले आफ्नो कमी पूर्ति गर्न विश्वासयोग्य अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारको आवश्यकता छ। यस मामलामा मलेसियाको क्षमता र विश्वासयोग्यता दुवै उपलब्ध छन्।
हालै ‘इन्डिया सेमिकन्डक्टर मिसन’को पहिलो चरण अन्तर्गत ७६ हजार करोड रुपैयाँको लगानी भएको छ। २०२६ को बजेटमा केन्द्र सरकारले आईएसएम २.० अन्तर्गत थप ४० हजार करोड रुपैयाँ विनियोजन गरेको छ। साथै, १.६ लाख करोड रुपैयाँ बराबरका १० नयाँ परियोजनाहरूको स्वीकृति दिइसकिएको छ, जसमा फैब्रिकेशन प्लान्ट र आठ प्याकेजिङ युनिटहरू समावेश छन्। आगामी दिनहरूमा भारतमा सेमिकन्डक्टर चिप उत्पादनमा लगानी बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ।
दिल्ली र कुआलालम्पुर बहु–स्तरीय सेमिकन्डक्टर को–अपरेसन फ्रेमवर्कमा पनि काम सुरु गरिरहेका छन्। मोदीको भ्रमणको क्रममा दुवै देशबीच समझदारी हुने सम्भावना छ, जसमा असेम्बली र टेस्टिङमा संयुक्त पहल, क्षमता आदान–प्रदान र सेमिकन्डक्टरका लागि पूर्वाधार विकासका लक्ष्य समावेश हुन सक्छन्।
उल्लेखनीय कुरा के हो भने मलेसियाको सेमिकन्डक्टर यात्रा १९७२ मा सुरु भएको थियो, जब इंटेलले पेनांगमा पाँच एकड जमिनमा एक असेम्बली प्लान्ट खोले र लगभग एक हजार जनालाई रोजगार दियो। १९८० दशकको सुरुवातमा मलेसियामा १४ सेमिकन्डक्टर कम्पनीहरू सक्रिय थिए। चिप डिजाइनमा विश्वका कुल डिजाइन कर्मचारीको लगभग २० प्रतिशत मलेसियामा छ।