नयाँ दिल्ली: ‘रुसमाथि प्रतिबन्धको बारेमा कुरा गर्नु भनेको अभियान जस्तो देखिन्छ’, भारतीय विदेश मन्त्री एस. जयशंकरले तत्कालीन इंग्ल्याण्डका विदेश मन्त्री लिज ट्रसको अगाडि यसरी बताएका थिए। सोही लिज ट्रस अब इंग्ल्याण्डको प्रधानमन्त्री बन्न लागेकी छिन्। उनी मार्च–अप्रिलमा भारत आएकी थिइन्। युक्रेनमा रुसको आक्रमणले विश्वमा अशान्ति मच्चायो र विभिन्न देशमा प्रभावकारी पदमा तैनाथ भएका नेताहरू भारत भ्रमणमा आएका थिए। त्यो त्यो समय थियो जब अमेरिका र पश्चिमा देशहरूले रुसविरुद्धको कारबाहीमा भारतलाई साथ दिने अपेक्षा गरेका थिए तर भारतले आफ्नो सार्वभौम नीतिलाई निरन्तरता दियो। यही परिवेशमा लिज ट्रस ३१ मार्च २०२२ मा भारत आइन्। उनी त्यतिबेला इंग्ल्याण्डको विदेश मन्त्री थिइन्। उनले विदेश मन्त्री एस. जयशंकरसँगको कुराकानीमा रुसबाट तेल किन्ने मुद्दा उठाइयो। जसरी अरु देशले आफ्नो स्वार्थलाई प्राथमिकता दिन्छन्, त्यसैगरी भारतले पनि रुससँगको ऐतिहासिक सम्बन्धको ऐनामा कुनै पनि निर्णय लिनेछ।

वास्तवमा, लिज ट्रस रुसमाथिको प्रतिबन्ध प्रभावकारी बनाउन भारतले पश्चिमी देशहरूलाई सहयोग गरोस् भन्ने चाहन्थे। जसमा जयशंकरले खुलेर भने, ‘रुसमाथि प्रतिबन्धको कुरा गर्नु अभियान जस्तो देखिन्छ, जबकि युरोपले रुसको युद्ध अघिभन्दा धेरै तेल किनिरहेको छl’ ट्रसले पक्कै पनि जयशंकरले यस स्वरमा प्रतिक्रिया दिने अपेक्षा गरेको थिएन। तर जयशंकरको स्पष्ट शैलीको साथ ट्रस तुरुन्तै ब्याकफुटमा आइन् र भारत एक सार्वभौम देश हो र उसले के गर्नुपर्छ भनेर बताउन थाल्यो। तर, सत्य यो हो कि उनले रुसबाट भारतले तेल किनेन भने इंग्ल्याण्डलगायत युरोपका सबै देशले रुसको तेल खरिदमा बृद्धि गरिरहेकी थिइन्। जब जयशंकरले साहसका साथ यो दोहोरो चरित्रको पर्दाफास गरे, ट्रससँग कुनै विकल्प बाँकी थिएन। यी दुई विदेश मन्त्रीहरू बीचको वार्ता भारत-इंग्ल्याण्ड रणनीतिक फ्यूचर फोरममा भइरहेको थियो। इण्डियन काउन्सिल अफ वर्ल्ड अफेयर्स एण्ड पोलिसी एक्सचेन्जले आयोजना गरेको थियो।