देश-दुनियाको इतिहासमा २० जुलाई: चन्द्रमामा मानवको पहिलो पाइलादेखि विङ्क गभर्नरको मङ्गल अवतरणसम्म

july-th-image-july-calendar-white-background-d-96119465

​नयाँ दिल्ली: इतिहासमा २० जुलाईको दिन अन्तरिक्षमा मानवको पहिलो पाइला र धेरै ठूला वैश्विक तथा राष्ट्रिय घटनाका लागि चिनिन्छ। सन् १९६९ को यही दिन अमेरिकी अन्तरिक्ष यात्री नील आर्मस्ट्रङ्गले एपोलो ११ मार्फत चन्द्रमाको सतहमा पहिलो पाइला टेकेका थिए।
​२० जुलाईका महत्त्वपूर्ण घटनाहरू:
​१२९६: अलाउद्दीन खिलजीले आफूलाई दिल्लीको सुल्तान घोषणा गरे।
​१६५४: आङ्ग्ल-पोर्चुगल सन्धि अन्तर्गत पोर्चुगल इङ्गल्यान्डको अधीनमा भयो।
​१८१०: बोगोटा, न्यु ग्रेनेडा (हाल कोलम्बिया) का नागरिकहरूले आफूलाई स्पेनबाट अलग गरी स्वतन्त्र घोषणा गरे।
​१८४७: जर्मनीका खगोलशास्त्री थियोडोरले ‘ब्रोरसेन-मेटकाफ’ नामक धूमकेतुको खोजी गरे।
​१९०३: फोर्ड मोटर कम्पनीले आफ्नो पहिलो कार बजारमा बिक्रीका लागि ल्यायो।
​१९०५: ब्रिटिश भारतका भाइसराय लर्ड कर्जनले बङ्गाल विभाजनको औपचारिक घोषणा गरे, जसलाई १६ अक्टोबर १९०५ देखि लागू गरियो। यो निर्णय प्रशासनिक सुगमताका नाममा लिइएको भए तापनि यसको वास्तविक उद्देश्य हिन्दू र मुस्लिम जनसङ्ख्याबीच विभाजन ल्याउनु थियो।
​१९४४: जर्मनीका तानाशाह एडोल्फ हिटलरको हत्या गर्ने प्रयास (अपरेशन वाल्किरी) असफल भयो, जसमा उनी सामान्य घाइते भए।
​१९५१: जोर्डनका राजा अब्दुल्ला प्रथमको यरुशलममा भएको आक्रमणमा मृत्यु भयो।
​१९५६: फ्रान्सले ट्युनिसियालाई स्वतन्त्र देश घोषणा गर्‍यो।
​१९६०: सिलोन (हाल श्रीलङ्का) की सिरिमाओ भण्डारनायके विश्वकै प्रथम महिला प्रधानमन्त्री/राष्ट्रप्रमुख निर्वाचित भइन्।
​१९६९: अमेरिकी अन्तरिक्ष यात्री नील आर्मस्ट्रङ्ग र बज एल्ड्रिन चन्द्रमामा ओर्लने पहिलो मानव बने।
​१९७४: ग्रीसको राजधानी एथेन्समा भइरहेको वार्ता असफल भएपछि टर्कीका हजारौँ सैनिकले उत्तरी साइप्रसमाथि आक्रमण गरे।
​१९८९: म्यानमार (बर्मा) को सेना समर्थित सरकारले विपक्षी नेत्री आङ सान सुकीलाई पुनः नजरबन्दमा राख्यो।
​१९९७: टिस्टा नदीको पानी बाँडफाँडका विषयमा भारत र बङ्गलादेशबीच सम्झौता भयो।
​१९९९: भारतका यु.आर. राव अन्तरिक्ष सम्मेलन ‘युनिस्पेस-३’ को अध्यक्ष निर्वाचित भए; स्पेनमा पहिलो बौद्ध स्तूपको उद्घाटन गरियो।
​२००२: उत्तर र दक्षिण कोरियाबीच हवाई सेवा सुरु भयो।
​२००५: क्यानडामा समलिङ्गी विवाहलाई कानुनी मान्यता दिइयो। क्यानडा यस्तो गर्ने विश्वको चौथो देश बन्यो।
​२००७: पाकिस्तानको सर्वोच्च अदालतले मुसर्रफ सरकारद्वारा बर्खास्त गरिएका मुख्य न्यायाधीश इफ्तिखार चौधरीलाई पदमा पुनर्वहाली गर्ने निर्णय गर्‍यो।
​२००८: अमेरिकी विदेशमन्त्री कन्डोलिजा राइसले भारतीय-अमेरिकी डाक्टर जयन्त पाटिलको सुपुर्दगीलाई स्वीकृति दिइन्।
​२००९: मुम्बई २६/११ आतङ्ककारी आक्रमणका एक मात्र जीवित पाकिस्तानी आतङ्ककारी अजमल कसाबले अदालतको सुनुवाइको क्रममा अचानक आफ्नो बयान फेर्दै न्यायाधीशसमक्ष अपराध स्वीकार गरे।
​२०१०: संयुक्त राष्ट्रसङ्घका तत्कालीन महासचिव बान की-मुन अफगानिस्तानको भविष्य र सुरक्षासम्बन्धी महत्त्वपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनमा भाग लिन काबुल पुगे।
​२०१०: पश्चिम बङ्गालको वीरभूम जिल्लास्थित सैंथिया स्टेसनमा १९ जुलाईको मध्यरात (२० जुलाई बिहान) भएको भीषण रेल दुर्घटनामा ६० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भयो।
​२०११: राष्ट्रपति बिङ्गु वा मुथारिकाको सरकारविरुद्ध मलावी देशमा हिंसक प्रदर्शन र दङ्गा भड्किए।
​२०१२: उत्तर प्रदेशको मुजफ्फरनगरमा भएको दर्दनाक सडक दुर्घटनामा ट्रकको ठक्करबाट १३ जनाको मृत्यु भयो।
​२०१२: अमेरिकाको ओरोरा (कोलोराडो) मा ‘ब्याटम्यान’ चलचित्र ‘द डार्क नाइट राइजेज’ को मध्यरातको शोका दौरान एउटा सिनेमा हलमा भएको अन्धाधुन्ध गोलीबारीमा १२ जनाको मृत्यु भयो र करिब ५९ जना घाइते भए।
​२०१२: माइक्रोसफ्टले आफ्नो इतिहासमा पहिलो पटक ४९ करोड २० लाख डलरको त्रैमासिक खुद घाटा घोषणा गर्‍यो।
​२०१३: इजिप्टका तत्कालीन राष्ट्रपति मोहम्मद मोर्सीविरुद्ध प्रदर्शन तीव्र भयो र देशमा ठूलो राजनीतिक उथलपुथल एवं सैन्य चहलपहल सुरु भयो।
​२०१४: विश्व बैङ्क समूहका अध्यक्ष जिम योङ किम भारत भ्रमणका क्रममा नयाँ दिल्ली पुगे।
​२०१५: आरटीआई कार्यकर्ता स्वाती मालिवालले बरखा सिंहको स्थानमा दिल्ली महिला आयोग (डिसीडब्ल्यु) को अध्यक्षको कार्यभार सम्हालिन्।
​२०१५: टर्कीको सुरुच सहरमा भएको भीषण आत्मघाती बम विष्फोटमा कम्तीमा ३१ जनाको मृत्यु भयो र १०० भन्दा बढी घाइते भए।
​२०१६: किभमा भएको कार बम विष्फोटमा प्रख्यात युक्रेनी पत्रकार पाभेल शेरेमेटको मृत्यु भयो।
​२०१६: लिबियाको बेङ्गाजी नजिकै फ्रान्सेली सेनाको हेलिकप्टर दुर्घटनाग्रस्त हुँदा तीन फ्रान्सेली सैनिकको मृत्यु भयो।
​२०१७: रामनाथ कोविन्द भारतको १४ औँ राष्ट्रपति निर्वाचित भए।
​२०१८: संसदमा भएको मतदानमा अविश्वासको प्रस्ताव असफल भयो। सरकारको पक्षमा ३२५ मत र विपक्षमा १२६ मत परेपछि मोदी सरकारले सजिलै बहुमत प्राप्त गर्‍यो।
​२०१८: टर्की सरकारले सन् २०१६ को असफल सैन्य कूटपछि देशमा लगाएको सङ्कटकाललाई ठीक दुई वर्षपछि आधिकारिक रूपमा अन्त्य गर्‍यो।
​२०१९: चन्द्रमामा मानव अवतरणको ५० वर्ष पूरा भएको अवसरमा सोयुज एमएस-१३ अन्तरिक्षयानलाई अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेसन (आईएसएस) का लागि प्रक्षेपण गरियो।
​२०२०: चीनले हङकङमा नयाँ सुरक्षा कानुन लागू गरेपछि संयुक्त अधिराज्य (यूके) ले हङकङसँगको आफ्नो सुपुर्दगी सन्धि निलम्बन गर्‍यो।
​२०२०: साउदी अरबका ८४ वर्षीय राजा सलमान पित्ताशयको सूजनका कारण अस्पताल भर्ना भए।
​२०२१: अश्लील (पोर्नोग्राफिक) चलचित्र बनाएको र तिनलाई एप्समार्फत प्रसारित गरेको आरोपमा अभिनेत्री शिल्पा शेट्टीका पति तथा व्यवसायी राज कुन्द्रालाई मुम्बई प्रहरीले पक्राउ गर्‍यो।
​२०२१: अमेजनका संस्थापक जेफ बेजोस आफ्नो कम्पनी ब्लू ओरिजिनको न्यू शेपर्ड रकेटमार्फत सफल अन्तरिक्ष यात्रा पूरा गरी सुरक्षित पृथ्वीमा फर्किए।
​२०२१: लेबनानका मनोनीत प्रधानमन्त्री साद हरीरीले राजनीतिक गतिरोध र गहिरो आर्थिक सङ्कटका कारण सरकार बनाउन असमर्थता जनाउँदै पदबाट राजीनामा दिए।
​२०२२: सर्वोच्च अदालतले अल्ट न्युजका सह-संस्थापक मोहम्मद जुबैरलाई अन्तरिम जमानत दियो।
​२०२२: गम्भीर आर्थिक र राजनीतिक सङ्कटका बीच रानिल विक्रमसिङ्घे श्रीलङ्काको नयाँ राष्ट्रपति चुनिए।
​२०२३: स्विडेनको स्टकहोममा कुरान जलाइएको घटनाको विरोधमा प्रदर्शनकारीहरूले बग्दादस्थित स्विडेनको दूतावासमा तोडफोड गरे।
​२०२३: राजस्थान विधानसभामा शव राखेर प्रदर्शन गर्नेविरुद्ध कानुनी कारबाही र जेल सजायको व्यवस्था भएको नयाँ विधेयक पारित गरियो।
​२०२४: स्पेनिस प्रशिक्षक मानोलो मार्केजलाई भारतीय पुरुष राष्ट्रिय फुटबल टोलीको मुख्य प्रशिक्षक नियुक्त गरियो।
​२०२४: चीनको साङ्सी प्रान्तमा अचानक आएको बाढीका कारण पुल भत्किँदा कैयौँ मानिसको मृत्यु भयो र धेरै बेपत्ता भए।
​२०२५: गाजा पट्टीमा सहायता वितरणका क्रममा भएको हिंसा र गोलीबारीमा कम्तीमा ९३ देखि ९४ जना प्यालेस्टाइनी नागरिकको मृत्यु भयो भने १५० भन्दा बढी घाइते भए।
​२० जुलाईमा जन्मेका व्यक्तिहरू:
​ईसा पूर्व ३५६: सिकन्दर महान् – म्यासेडोनियाका महान् राजा र योद्धा।
​१८११: लर्ड एल्गिन प्रथम – लर्ड क्यानिङपछि भारतको भाइसराय बनेका।
​१८२०: गणेश वासुदेव जोशी – सामाजिक कार्यकर्ता।
​१८२२: ग्रेगर मेन्डेल – आनुवंशिकी (जेनेटिक्स) को नियम दिने प्रसिद्ध वैज्ञानिक।
​१९१९: सर एडमन्ड हिलेरी – माउन्ट एवरेस्ट पहिलो पटक आरोहण गर्ने पर्वतारोही।
​१९२०: गुलाम मोहम्मद शाह – जम्मु र कस्मिरका भूतपूर्व आठौँ मुख्यमन्त्री।
​१९२१: सामता प्रसाद – प्रसिद्ध भारतीय शास्त्रीय सङ्गीतकार तथा तबला वादक।
​१९२७: राजेन्द्र कुमार – हिन्दी चलचित्रका दिग्गज अभिनेता (जुबली कुमार)।
​१९३८: नताले वुड – अस्कर नामाङ्कित प्रसिद्ध अमेरिकी अभिनेत्री।
​१९३९: बी. डी. मिश्रा – भारतीय सेनाका ब्रिगेडियर तथा अरुणाचल प्रदेशका पूर्व राज्यपाल।
​१९४७: कार्लोस सेन्टाना – प्रसिद्ध मेक्सिकन-अमेरिकी रक गिटार वादक।
​१९५०: नसीरुद्दीन शाह – भारतीय चलचित्रका प्रख्यात एवं प्रतिभाशाली अभिनेता।
​१९६९: कलिखो पुल – अरुणाचल प्रदेशका भूतपूर्व मुख्यमन्त्री।
​१९७१: सेन्ड्रा ओ – हलिउडकी प्रसिद्ध क्यानेडियन अभिनेत्री (किलिङ इभ फेम)।
​१९८९: अरुणिमा सिन्हा – माउन्ट एभरेष्ट फतह गर्ने पहिलो अपाङ्गता भएकी भारतीय महिला।
​२० जुलाईमा निधन भएका व्यक्तिहरू:
​१९१४: बालकृष्ण भट्ट – आधुनिक हिन्दी साहित्यका शीर्ष निर्मातामध्येका एक।
​१९२०: शारदा देवी – रामकृष्ण परमहंसकी जीवनसङ्गिनी।
​१९२२: चन्द्रनाथ शर्मा – असम राज्यका प्रथम असहयोगी र असममा काङ्ग्रेसका संस्थापकहरूमध्येका एक।
​१९२३: पाञ्चो भिला – मेक्सिकोका महान् क्रान्तिकारी जनरल।
​१९३७: गुग्लिएल्मो मार्कोनी – इटालीका महान् वैज्ञानिक एवं रेडियोका आविष्कारक।
​१९६५: बटुकेश्वर दत्त – भारतका प्रसिद्ध क्रान्तिकारीमध्येका एक।
​१९७२: गीता दत्त – प्रसिद्ध पार्श्वगायिका।
​१९७३: ब्रुस ली – मार्सल आर्टका चर्चित अभिनेता।
​१९७८: दक्षायणी वेलायुधन – भारतीय संविधान निर्माणमा सहयोग गर्ने महिलाहरूमध्येकी एक।
​१९८२: मीरा बेन – ब्रिटिश सैन्य अधिकारीकी छोरी, जसले महात्मा गान्धीका सिद्धान्तबाट प्रभावित भई खादीको प्रचार गरिन्।
​१९९६: अन्ना चान्डी – भारतकी पहिलो महिला न्यायाधीश।
​२०११: लुसियन फ्रायड – प्रख्यात ब्रिटिश चित्रकार।
​२०१६: हासिम अन्सारी – अयोध्या-बाबरी मस्जिद भूमि विवादका मुख्य पैरवीकर्ता।
​२०१७: चेस्टर बेनिङ्गटन – प्रसिद्ध अमेरिकी रक ब्यान्ड ‘लिङ्किन पार्क’ का मुख्य गायक।
​२०१९: शीला दीक्षित – केरलाकी पूर्व राज्यपाल एवं दिल्लीकी पूर्व मुख्यमन्त्री।
​२० जुलाईका अन्तर्राष्ट्रिय दिवसहरू:
​अन्तर्राष्ट्रिय चन्द्र दिवस: सन् १९६९ जुलाई २० मा चन्द्रमामा मानवले पहिलो पटक पाइला टेकेको सम्झनामा यो दिवस मनाइन्छ।
​आजको रोचक तथ्य:
सन् १९७६ को आजकै दिन अमेरिकाको रोबोटिक अन्तरिक्षयान ‘वाइकिङ १’ मङ्गल ग्रहको सतहमा सफलतापूर्वक अवतरण भएको थियो। इतिहासमा पहिलो पटक कुनै अन्तरिक्षयान मङ्गल ग्रहको सतहमा सुरक्षित अवतरण गरी त्यहाँका तस्बिर र वैज्ञानिक तथ्याङ्कहरू पृथ्वीमा पठाएको थियो। यस मिसनले मङ्गल ग्रहलाई बुझ्ने दिशामा मानव जातिका लागि एउटा नयाँ सुरुवात गरेको थियो।

About Author

Advertisement