नयाँ दिल्ली: १ अगस्टको ऐतिहासिक दिनको भारतीय र विश्व इतिहासमा विशेष महत्त्व छ। जान्नुहोस् आजका प्रमुख घटनाहरू:
१७७४: ब्रिटिश वैज्ञानिक जोसेफ प्रिस्टलेले अक्सिजन ग्यासको खोज गरे।
१८३१: कोलकाता मेडिकल कलेजको स्थापना भयो, जुन आधुनिक चिकित्सा शिक्षाको तर्फ एक ठूलो कदम थियो।
१८३१: नयाँ लन्डन ब्रिजलाई यातायातका लागि खुला गरियो।
१८३४: ब्रिटिश साम्राज्यले दासता उन्मूलन अधिनियम लागू गरी आफ्ना उपनिवेशहरूबाट दास प्रथा समाप्त गर्यो।
१८८३: ग्रेट ब्रिटेनमा आन्तरिक हुलाक सेवा सुरु भयो।
१९१४: जर्मनीले रुसमाथि आक्रमण गर्यो र प्रथम विश्वयुद्धको सुरुवात भयो।
१९१६: भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेसकी पूर्व अध्यक्ष एनी बेसेन्टले होम रुल लिगको सुरुवात गरिन्।
१९२०: महात्मा गान्धीले ब्रिटिश हुकुमतविरुद्ध असहयोग आन्दोलनको सुरुवात गरे।
१९५३: क्युबाका पूर्व राष्ट्रपति फिदेल कास्ट्रो पक्राउ परे।
१९५३: भारतमा सबै एयरलाइन्सहरूलाई हवाई निगम अधिनियम अन्तर्गत राष्ट्रियकरण गरियो।
१९५७: भारत सरकारले शिक्षा मन्त्रालय अन्तर्गत एक स्वायत्त निकायको रूपमा ‘नेसनल बुक ट्रस्ट’को स्थापना गर्यो।
१९६०: बेनिन देशले फ्रान्सबाट पूर्ण स्वतन्त्रता पाएको थियो।
१९६०: पाकिस्तानको राजधानी कराँचीबाट बदलेर इस्लामाबाद बनाइयो।
१९७५: दुर्बा बेनर्जी व्यावसायिक यात्रुवाहक विमान उडाउने विश्वकी पहिलो महिला पाइलट बनिन्।
१९९५: हबल टेलिस्कोपले शनीको अर्को एउटा चन्द्रमा (उपग्रह) को खोज गर्यो।
२०००: इरानमा महिलाहरू पनि इमाम बने।
२००४: श्रीलंकाले प्रेमदासा स्टेडियममा आयोजित फाइनल खेलमा भारतलाई २५ रनले हराएर एसिया कप जित्यो। सनथ जयसूर्या ‘म्यान अफ द सिरिज’ बने।
२००५: साउदी अरेबियाका राजा फहद बिन अब्दुल अजिजको निधन भयो; स्वर्गीय राजाका भाइ शहजादा अब्दुल्ला बिन अब्दुल अजिजलाई देशको नयाँ शासक नियुक्त गरियो।
२००६: जापानले विश्वको पहिलो भूकम्प पूर्वचेतावनी सेवा सुरु गर्यो।
२००७: भियतनामको हनोइ शहरमा आयोजित अन्तर्राष्ट्रिय गणित ओलम्पियाड (आईएमओ) मा भारतीय टोलीका ६ सदस्यले तीन रजत पदक जिते।
२००८: अन्तर्राष्ट्रिय परमाणु ऊर्जा एजेन्सी (आईएईए) को बोर्डले भारतको विशेष अनुगमन सम्झौतालाई हरी झन्डी (स्वीकृति) दियो।
२०१०: वातावरण संरक्षणसँग सम्बन्धित मामिलाहरूका लागि भारतमा ‘राष्ट्रिय हरित अधिकरण’को स्थापना गरियो।
२०१०: दक्षिण कोरियाको समुद्री किनारमा बगेर आएको काठको बाकसवाला बारुदी सुरुङ (माइन) विस्फोट हुँदा एक नागरिकको मृत्यु भयो र अर्का एक जना घाइते भए। यो सुरुङ उत्तर कोरियाबाट आएको आशंका गरिएको थियो।
२०१०: नेदरल्यान्ड्सले औपचारिक रूपमा अफगानिस्तानबाट आफ्ना सैनिकहरू फिर्ता बोलाउने अभियान सुरु गर्यो।
२०१०: पूर्वी काङ्गोमा हिंसात्मक झडपका कारण सुरक्षा अवस्था बिग्रिएपछि करिब ९०,००० मानिसहरूले आफ्नो घर छोडेर पलायन हुनुपर्यो।
२०११: लिबियाको जितान शहरमा विद्रोही संघर्षका क्रममा सात विद्रोही मारिए।
२०११: इजिप्टमा सैन्य पुलिसले तहरिर स्क्वायरमा चलिरहेको तीन हप्ता लामो धर्ना समाप्त गरायो।
२०१२: उत्तरी र पूर्वी ग्रिड फेल हुनाले भारतको ठूलो हिस्सा अन्धकारमा डुब्यो। दिल्ली, कोलकाता लगायत धेरै ठूला शहरहरूमा मेट्रो, ट्रेन र ट्राफिक सिग्नल ठप्प भए।
२०१३: अमेरिकी गुप्तचर एजेन्सीका गोप्य कागजातहरू लीक गर्ने भगौडा एडवर्ड स्नोडेन एक महिनाभन्दा बढी समय मस्कोको शेरेमेत्येभो विमानस्थलको ट्रान्जिट जोनमा बिताएपछि अन्ततः रुस प्रवेश गरे।
२०१३: तुवालुका प्रधानमन्त्री विली तेलावीलाई गभर्नर-जनरल इयाकोबा इतालेलिद्वारा पदबाट हटाइएकाले विपक्षका नेता एनेले सोपोगालाई कार्यवाहक प्रधानमन्त्री बनाइयो।
२०१४: पुणे जिल्लाको माइन गाउँमा आएको भयानक पहिरोको भग्नावशेषबाट निकालिएका मृतकहरूको संख्या ५० भन्दा बढी पुगेको थियो।
२०१४: पोल्यान्डले नाजी जर्मनीविरुद्ध भएको ऐतिहासिक वार्सा विद्रोहका पीडित र योद्धाहरूलाई श्रद्धांजलि अर्पण गर्यो।
२०१५: मणिपुरको चन्डेल जिल्लाको एउटा गाउँमा गएको पहिरोका कारण कम्तिमा २० जनाको ज्यान गयो।
२०१५: लेफ्टिनेन्ट जनरल प्रवीण बख्शीले कोलकातास्थित सेना मुख्यालयमा पूर्वी कमान्डको २५औँ जनरल अफिसर कमान्डिङ-इन-चीफको रूपमा पदभार ग्रहण गरे।
२०१५: वरिष्ठ नोकरशाह राम सेवक शर्मालाई भारतीय दूरसञ्चार विनियामक प्राधिकरण (ट्राई) को नयाँ अध्यक्ष नियुक्त गरियो।
२०१५: भारत र म्यानमारमा लगातारको मनसुनी वर्षा र बाढीका कारण दर्जनौँ मानिसको मृत्यु भयो र जनजीवन अस्तव्यस्त बन्यो।
२०१६: नेसनल एन्टी डोपिङ एजेन्सीले रियो ओलम्पिक जाने कुस्ती खेलाडी नरसिंह यादवलाई डोपिङ प्रकरणमा निर्दोष ठहर गर्यो, जसबाट उनले ठूलो राहत पाए।
२०१६: उत्तरी सिरियामा रुसको एक सैन्य हेलिकप्टर (एमआईएल एमआई-८) दुर्घटनाग्रस्त भयो, जसमा सवार सबै ५ जनाको मृत्यु भयो।
२०१६: लिबियाको सिर्ते शहरमा संयुक्त राष्ट्र समर्थित सरकारको अनुरोधमा अमेरिकाले इस्लामिक स्टेटका ठेगानाहरूमा हवाई हमला गर्यो।
२०१७: ब्रिटेनको नेसनल क्राइम एजेन्सीले शक्तिशाली सिन्थेटिक पीडानाशक औषधि फेंटानिल र कार्फेंटानिलबाट हेरोइन दूषित भएका कारण कम्तिमा ६० जनाको मृत्यु भएपछि गम्भीर चेतावनी जारी गर्यो।
२०१८: केन्द्रीय मन्त्रिपरिषद्ले सर्वोच्च अदालतको फैसलाको प्रभावलाई निष्प्रभावी बनाउन SC-ST अधिनियममा संशोधनलाई स्वीकृति दियो।
२०१८: सर्वोच्च अदालतले आम्रपाली ग्रुपका ४० कम्पनीहरूका बैंक खाताहरू सिल गर्यो।
२०१८: ‘अर्थ ओभरसूट डे’ घोषणा गरियो, जसको अर्थ थियो कि मानवजातिले त्यस वर्षका लागि प्रकृतिले दिएका स्रोत साधनको कोटा समाप्त गरिसकेको छ।
२०१८: अमेरिकाले उत्तर कोरिया र रुसबिच गैरकानुनी वित्तीय कारोबार र गुप्त धन हस्तान्तरण योजनामा संलग्न भएको आरोपमा रुसी बैंक र संस्थाहरूमाथि नयाँ प्रतिबन्ध लगायो।
२०१९: ‘तीन तलाक’ (तलाक-ए-बिद्दत) लाई संसद्को स्वीकृतिपछि कानुनी रूपमा अपराध बनाइएको थियो।
२०१९: मोजाम्बिकमा सरकार र रेनामोका नेताहरूबिच वर्षौँ पुरानो संघर्ष समाप्त गर्नका लागि एक ऐतिहासिक शान्ति सम्झौतामा हस्ताक्षर गरियो।
२०२०: पञ्जाबमा अवैध र विषाक्त रक्सीको सेवनबाट मर्नेहरूको संख्या बढेर कम्तिमा ८६ पुग्यो, जसका कारण प्रहरीले ठूलो संख्यामा छापा मार्यो।
२०२०: नीति आयोगको अटल इनोभेसन मिसनले ‘बिल एन्ड मेलिन्डा गेट्स फाउन्डेसन’ र ‘वाधवानी फाउन्डेसन’सँग मिलेर ‘अतल इनोभेसन मिसन-आईक्रेस्ट’ कार्यक्रम लन्च गर्यो।
२०२०: लेबनानका परराष्ट्रमन्त्री नासिफ हित्तीले सुधारको सुस्त गतिका कारण आफ्नो पदबाट राजीनामा दिए।
२०२१: ब्याडमिन्टन स्टार पीभी सिन्धुले टोकियो ओलम्पिकमा चीनकी बिङजियाओलाई हराएर देशका लागि कांस्य पदक जितिन्।
२०२१: भारतीय पुरुष हक्की टोलीले ब्रिटेनलाई ३-१ ले हराएर ओलम्पिकको सेमिफाइनलमा आफ्नो स्थान पक्का गर्यो।
२०२२: प्रवर्तन निर्देशनालयले लामो सोधपुछपछि शिवसेनाका वरिष्ठ नेता सञ्जय राउतलाई पात्रा चाल घोटाला प्रकरणमा पक्राउ गर्यो।
२०२२: भारतका लागि भारोत्तोलनमा जेरेमी लालरिनुङ्गाले उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दै देशलाई स्वर्ण पदक दिलाए।
२०२२: भारत र भियतनामका सेनाहरूबिच द्विपक्षीय सैन्य अभ्यास ‘एक्स विनब्याक्स २०२२’ हरियाणाको चन्डीमन्दिरमा सुरु भयो।
२०२३: महाराष्ट्रको ठाणेमा समृद्धि महामार्गको निर्माण कार्यका क्रममा गर्डर मेसिन खस्दा एउटा ठूलो दुर्घटना भयो, जसमा करिब २० जना मजदुरको मृत्यु भयो।
२०२४: भारतीय निशानेबाज स्वप्निल कुसालेले पुरुष ५० मिटर एयर राइफल थ्री पोजिसन प्रतिस्पर्धामा कांस्य पदक जितेर देशलाई तेस्रो पदक दिलाए।
२०२४: सर्वोच्च अदालतले एक ऐतिहासिक फैसलामा भनेको छ कि राज्य सरकारहरूलाई अनुसूचित जाति र अनुसूचित जनजातिभित्र उप-वर्गीकरण गर्ने अधिकार छ।
२०२४: हमासका राजनीतिक प्रमुख इस्माइल हानियाको तेहरानमा हत्या भएपछि इरान र इजरायलबिच युद्धको खतरा अझ गहिरियो।
२०२५: केन्द्र सरकारले राज्यहरूमा प्रहरी महानिर्देशक नियुक्तिका लागि ‘सिंगल विन्डो सिस्टम’को नयाँ व्यवस्था अधिसूचित गर्यो।
२०२५: अमेरिकी प्रशासनद्वारा भारतीय आयातमा प्रस्तावित २५% ट्यारिफको मुद्दामा विदेश मन्त्रालयले भारत-अमेरिका सम्बन्ध यी चुनौतीहरूको सामना गर्न सक्षम रहेको स्पष्ट पार्यो।
१ अगस्टमा जन्मिएका व्यक्तिहरू~
१८६९: हरकोर्ट बटलर – उत्तर प्रदेशका प्रथम राज्यपाल।
१८८२: पुरुषोत्तम दास टन्डन – स्वतन्त्रता सेनानी।
१८९९: कमला नेहरू – प्रथम प्रधानमन्त्री जवाहरलाल नेहरूकी पत्नी।
१९१०: मोहम्मद निसार – भारतीय क्रिकेट खेलाडी।
१९१३: भगवान दादा – प्रसिद्ध चलचित्र अभिनेता एवं निर्माता-निर्देशक।
१९२४: शाह अब्दुल्ला – साउदी अरेबियाका राजा।
१९२४: फ्र्याङ्क वोरेल – वेस्ट इन्डिजका पूर्व क्रिकेटर।
१९३२: मीना कुमारी – प्रसिद्ध चलचित्र अभिनेत्री।
१९३९: गोविन्द मिश्र – प्रसिद्ध साहित्यकार।
१९४५: डगलस ओशेरोफ – नोबेल पुरस्कार विजेता अमेरिकी भौतिकविद्।
१९५५: अरुण लाल – पूर्व भारतीय क्रिकेटर।
१९६०: चक डी – अमेरिकी र्यापर र एक्टिभिस्ट।
१९६३: कुलियो – अमेरिकी र्यापर र संगीतकार।
१९६५: स्याम् म्यान्डेस – अस्कर विजेता ब्रिटिश चलचित्र निर्देशक।
१९७९: ज्यासन मोमोआ – हलिवुड अभिनेता।
१९८७: तापसी पन्नु – प्रसिद्ध चलचित्र अभिनेत्री।
१९९२: मृणाल ठाकुर – लोकप्रिय चलचित्र अभिनेत्री।
१ अगस्टमा भएका निधनहरू~
१५९१: उर्फी शिराजी – मुगल दरबारमा बादशाह अकबरका प्रसिद्ध कविहरूमध्ये एक।
१७१४: महारानी एनी – ग्रेट ब्रिटेनकी महारानी।
१८६३: जिन्दाँ रानी – सरदार मन्ना सिंह औलख जाटकी छोरी, पञ्जाबका महाराज रणजीत सिंहकी पाँचौँ रानी तथा उनका कान्छा छोरा दलीप सिंहकी आमा।
१९०३: क्यालामिटी जेन – अमेरिकी सीमावर्ती र लोक नायिका।
१९१३: देवकीनन्दन खत्री – हिन्दीका महान् र प्रथम तिलिस्मी लेखक।
१९२०: बाल गंगाधर तिलक – विद्वान, गणितज्ञ, दार्शनिक र भारतीय राष्ट्रवादी नेता।
१९४४: म्यानुअल एल. क्वेजोन – फिलिपिन्सका दोस्रो राष्ट्रपति।
१९६९: काँठे महाराज – भारतका प्रसिद्ध तबला वादकहरूमध्ये एक।
१९७०: फ्रान्सिस फार्मर – अमेरिकी अभिनेत्री।
१९९९: नीरद चन्द्र चौधरी – भारतमा जन्मिएका प्रसिद्ध बाङ्ला तथा अंग्रेजी लेखक र विद्वान।
२०००: अली सरदार जाफरी – ज्ञानपीठ पुरस्कारबाट सम्मानित प्रसिद्ध शायर।
२००१: बेगम ऐजाज रसुल – भारतीय संविधान सभाकी एक मात्र मुस्लिम महिला सदस्य।
२००८: हरकिशन सिंह सुरजीत – भारतीय राजनीतिज्ञ।
२०१८: भीष्म नारायण सिंह – भारतीय राजनीतिज्ञ, जो असम र मेघालयका राज्यपाल रहे।
२०२०: अमर सिंह – भारतीय राजनीतिज्ञ, जसको सम्बन्ध समाजवादी पार्टीसँग थियो।
२०२२: निकेल निकोल्स – प्रसिद्ध अमेरिकी अभिनेत्री, जसलाई ‘स्टार ट्रेक’मा लेफ्टिनेन्ट उहुराको भूमिकाका लागि चिनिन्छ।
१ अगस्टका महत्त्वपूर्ण अवसर तथा उत्सवहरू~
विश्व स्तनपान दिवस










