देश-दुनियाको इतिहासमा अगस्ट ७

august-7-3d-text-on-260nw-394297705

​नयाँ दिल्ली: देश र दुनियाको इतिहासमा अगस्ट ७ को तारिख धेरै महत्वपूर्ण घटनाहरू, महान हस्तीहरूको जन्म र निधनका साथ दर्ज छ। यही दिन १९०५ मा स्वदेशी आन्दोलन सुरु भएको थियो, १९४१ मा महान कवि रवीन्द्रनाथ टैगोरको निधन भएको थियो, र भारतमा हरेक वर्ष यस दिनलाई ‘राष्ट्रिय हातबुना (हथकरघा) दिवस’ को रूपमा मनाइन्छ। आजको दिनको विशेष महत्वसँग जोडिएका मुख्य कुराहरू तल दिइएका छन्।
​अगस्ट ७ का महत्वपूर्ण घटनाहरू:
​१२९६: आफ्ना काका तथा ससुरा जलालुद्दीन खिलजीको हत्या गरेपछि, अलाउद्दीन खिलजीले आफूलाई दिल्लीको सुल्तान घोषणा गरेका थिए।
​१६०६: शेक्सपियरको नाटक ‘म्याकबेथ’ को पहिलो पटक मञ्चन किङ जेम्स प्रथमका लागि गरिएको थियो।
​१७५३: ग्रेट ब्रिटेनको संसदको अधिनियम (ब्रिटिश संग्रहालय अधिनियम १७५३) अन्तर्गत ब्रिटिश संग्रहालयको स्थापना गरिएको थियो। यो दुनियाको पहिलो राष्ट्रिय र सार्वजनिक संग्रहालय थियो, जसलाई १५ जनवरी १७५९ मा सर्वसाधारणका लागि खोलियो।
​१७८२: जनरल जोर्ज वासिङ्टनले अमेरिकी सैन्य सम्मान ‘बैज अफ मिलिटरी मेरिट’ को स्थापना गरेका थिए। यही सम्मान पछि गएर आधुनिक ‘पर्पल हार्ट’ को रूपमा प्रसिद्ध भयो, जुन युद्धमा घाइते वा वीरगति प्राप्त गर्ने सैनिकहरूलाई दिइन्छ।
​१८८०: पण्डित दुर्गाप्रसाद मिश्रद्वारा प्रकाशित ‘उचित वक्ता’ नामक हिन्दी साप्ताहिकको प्रकाशन सुरु भयो।
​१९०५: भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेसले कलकत्ताको टाउन हलमा ऐतिहासिक बैठक गरी ब्रिटिश वस्तुहरूको बहिष्कार र स्वदेशी आन्दोलनको आह्वान गरेको थियो।
​१९१४: रुसले पूर्वी प्रसियामाथि आक्रमण गर्‍यो। यो प्रथम विश्वयुद्धका क्रममा पूर्वी मोर्चामा पहिलो ठूलो सैन्य कारबाही थियो।
​१९४४: आईबीएम कम्पनीले हार्भर्ड विश्वविद्यालयका वैज्ञानिक होवार्ड आइकनसँग मिलेर विश्वको पहिलो विशाल इलेक्ट्रोनिक क्याल्कुलेटरको निर्माण गर्‍यो, जुन ५१ फिट लामो र ५ टन तौलको थियो।
​१९४७: बम्बे नगर निगमले बम्बे इलेक्ट्रिक सप्लाई एन्ड ट्रामवेभ्स कम्पनी(बेस्ट)को अधिग्रहण गर्‍यो। यसअन्तर्गत शहरको बिजुली र सार्वजनिक यातायात (ट्राम तथा बस) व्यवस्था औपचारिक रूपमा निगमलाई हस्तान्तरण भयो, जसबाट ‘बेस्ट’ उद्यमको सुरुवात भयो।
​१९५७: संयुक्त राज्य अमेरिकाले नेभाडा परीक्षण स्थलमा ‘अपरेसन प्लम्बबब’ अन्तर्गत ‘बोल्टन’ नामक परमाणु परीक्षण गरेको थियो। यो परीक्षण शीतयुद्धको दौरमा अमेरिकी परमाणु हतियारको विकास र परीक्षण कार्यक्रमको एक हिस्सा थियो।
​१९६०: पश्चिम अफ्रिकी देश आइभोरी कोस्टले फ्रान्सबाट पूर्ण स्वतन्त्रता पाएको थियो। फेलिक्स हाउफोएट-बोइग्नी देशको पहिलो राष्ट्रपति बने।
​१९७४: फ्रान्सेली कलाकार फिलिप पेटेटले न्यूयोर्कको वर्ल्ड ट्रेड सेन्टरका ट्विन टावरहरूबीच १,३५० फिटको उचाइमा बिना सुरक्षा जाली ४५ मिनेटसम्म डोरीमा हिँडेर ऐतिहासिक करतब देखाएका थिए।
​१९८५: भारतका प्रसिद्ध खेलाडी गीत सेठीले विश्व एमेच्योर बिलियर्ड्स च्याम्पियनसिप जितेर इतिहास रचेका थिए।
​१९९०: भारत सरकारले मण्डल आयोगका सिफारिसहरू लागू गर्ने घोषणा गरेको थियो, जसबाट ओबिसी वर्गले सरकारी नोकरीहरूमा आरक्षण पाए।
​१९९०: राष्ट्रपति जोर्ज एच. डब्ल्यु. बुसको आदेशमा अमेरिकाले इराकले कुवेतमाथि गरेको आक्रमणपछि साउदी अरबको रक्षाका लागि ‘अपरेसन डेजर्ट शिल्ड’ को सुरुवात गरेको थियो। यस सैन्य अभियानको मुख्य उद्देश्य साउदी अरबको सीमाको रक्षा गर्नु थियो।
​१९९६: अमेरिकी वैज्ञानिकहरूद्वारा १३ हजार वर्ष पहिले पृथ्वीमा खसेको उल्कापिण्डको अवशेषबाट मङ्गल ग्रहमा एक कोशिकीय जीवहरूको सम्भावना रहेको पत्ता लाग्यो।
​१९९८: केन्या (नाइरोबी) र तान्जानिया (दार एस सलाम) मा रहेका अमेरिकी दूतावासहरूमा आतंकवादी आक्रमण हुँदा २०० भन्दा बढी मानिसहरूको मृत्यु भयो।
​१९९९: पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री नवाज शरीफले पुनः एकपटक भारतसँग वार्ताको प्रस्ताव गरे।
​२०००: रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनद्वारा एक कानुनमा हस्ताक्षर गरी आफ्नो शक्तिको विस्तार गरियो।
​२००१: बेरुतको न्याय दरबार नजिकै सिरियाको शासन र कब्जाविरुद्ध लेबनानी नागरिकहरूले प्रदर्शन गरे, जुन पछि सुरक्षा बलहरूसँगको हिंसात्मक झडपमा परिणत भयो।
​२००२: तुलकर्ममा भएको गोलीहानाहानमा इजरायली गुप्तचर सैनिकहरूले चार प्यालेस्टिनी आतंकवादीलाई मारे र तीन जनालाई घाइते बनाए। गाजा पट्टीमा एक इजरायली स्नाइपरले हमासका सदस्य हुसाम हमदानको हत्या गरे।
​२००३: बग्दादमा जोर्डन दूतावास बाहिर भएको कार बम विस्फोटमा १२ जनाको मृत्यु भयो।
​२००४: बेइजिङमा भएको एसियन कप २००४ को विवादित फाइनल खेलमा जापानले चीनलाई ३-१ ले हरायो, जसपश्चात् बेइजिङमा दङ्गा भडकियो।
​२००५: इजरायलका अर्थमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूले आफ्नो पदबाट राजीनामा दिए।
​२००६: रोयटर्सले लेबनान सङ्घर्षका दुई तस्बिरहरूमा फेरबदल पाइएपछि एक लेबनानी फोटोग्राफरका ९२० तस्बिरहरू फिर्ता लियो।
​२००६: इराकमा अमेरिकी सेनाका ती पाँच सैनिकविरुद्ध सुनुवाइ सुरु भयो, जसमाथि एक इराकी बालिका र तिनको परिवारको हत्याको आरोप थियो।
​२००८: भारतको सार्वजनिक क्षेत्रको देना बैंकले आफ्नो प्रधान ब्याजदर ०.७५% ले बढाएर १४.२५% पुर्‍याउने घोषणा गर्‍यो। सार्वजनिक क्षेत्रकै कर्पोरेसन बैंकले आफ्नो बेन्चमार्क ब्याजदरमा ०.५०% वृद्धि गर्ने घोषणा गर्‍यो।
​२००९: सर्वोच्च अदालतले एक ऐतिहासिक फैसलामा गलत उपचारका लागि चार जना डाक्टर र कोलकाताको एडभान्स मेडिकेयर रिसर्च इन्स्टिच्युटलाई दोषी ठहर गरेको थियो।
​२००९: पाकिस्तानमा एक यात्रुवाहक बस सिन्धु नदीमा खस्दा कम्तीमा ३४ जनाको मृत्यु भयो।
​२०१०: हुआन मानुएल सन्तोषले कोलम्बियाको ५९औँ राष्ट्रपतिका रूपमा पदभार सम्हाले।
​२०११: यमनका राष्ट्रपति अली अब्दुल्लाह सालेह साउदी अरबको अस्पतालमा चोटपटकको उपचारपछि बाहिर आए।
​२०१२: युपिए (संयुक्त प्रगतिशील गठबंधन) उम्मेदवार मोहम्मद हामिद अन्सारीले एनडिए (राष्ट्रीय जनतांत्रिक गठबंधन) उम्मेदवार जसवन्त सिंहलाई २५२ मतको अन्तरले हराएर दोस्रो पटक उपराष्ट्रपति पदको निर्वाचन जिते।
​२०१२: सिरियाका प्रधानमन्त्री रियाद हिजाब आफ्नो पदबाट राजीनामा दिएर जोर्डन प्रस्थान गरे।
​२०१३: यमनका सुरक्षा बलहरूले अल-कायदाको त्यो ठूलो षड्यन्त्रलाई असफल पारिदिए जसमा तेल पाइपलाइन र मुख्य बन्दरगाहहरू उडाउने योजना थियो।
​२०१३: केन्याको राजधानी नाइरोबीस्थित जोमो केन्याटा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा भीषण आगलागी भएका कारण कामकाज पूर्ण रूपमा ठप्प भयो।
​२०१४: अमेरिकी राष्ट्रपति बराक ओबामाले मोसुल र आसपासका क्षेत्रमा आतंकवादी संगठन आईएसआईएस को खतरासँग जुध्न र नागरिकहरूलाई बचाउन लक्षित हवाई हमला को अनुमति दिए।
​२०१५: प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले चेन्नईमा पहिलो ‘राष्ट्रिय हातबुना (हथकरघा) दिवस’ को उद्घाटन गरे।
​२०१५: अफगानिस्तानको राजधानी काबुलमा शृङ्खलाबद्ध आत्मघाती र ट्रक बम विस्फोटमा लगभग ५० जनाको मृत्यु भयो र ४०० भन्दा बढी घाइते भए।
​२०१५: इराकको राजधानी बग्दादको एक बजारमा भएको भयानक ट्रक बम विस्फोटमा कम्तीमा ७६ जनाको मृत्यु भयो।
​२०१६: प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले तेलङ्गानाको मेडकमा १२ मेगावाटको थर्मल पावर प्लान्टको शिलान्यास गरे।
​२०१६: पूर्वी मेक्सिकोमा ‘अर्ल’ आँधी (हरिकेन) का कारण आएको भयानक पहिरोमा कम्तीमा ३८ जनाको मृत्यु भयो।
​२०१६: म्यासेडोनियाको राजधानी स्कोप्येमा भारी वर्षा र बाढीका कारण कम्तीमा २१ जनाले ज्यान गुमाए।
​२०१७: संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्ले उत्तर कोरियाको मिसाइल र आणविक कार्यक्रमविरुद्ध कडा आर्थिक प्रतिबन्ध लगायो, जसबाट उसको कोइला र अन्य निर्यातमा प्रतिबन्ध तय भयो।
​२०१७: फिलिपिन्सको मनिलामा २४औँ एसियाली क्षेत्रीय मञ्चको बैठक आयोजित भयो, जसमा क्षेत्रीय सुरक्षा र कूटनीतिमाथि छलफल गरियो।
​२०१८: इथियोपिया सरकारले लामो समयदेखि चलिआएको सङ्घर्ष अन्त्य गर्न ओरोमो लिबरेसन फ्रन्टका विद्रोहीहरूसँग एक सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्‍यो।
​२०१८: अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरान आणविक सम्झौताबाट पछि हटेपछि इरानमाथि कडा प्रतिबन्धको पहिलो चरण औपचारिक रूपमा पुनः लागू गरे।
​२०१९: भाजपाकी वरिष्ठ नेत्री तथा पूर्व विदेशमन्त्री सुषमा स्वराजको अगस्ट ६ को राति निधन भएको थियो। अगस्ट ७ मा दिल्लीको लोधी रोड श्मशान घाटमा उनको अन्तिम संस्कार राजकीय सम्मानका साथ गरियो।
​२०२०: एयर इन्डिया एक्सप्रेसको उडान (आईएक्स-१३४४) केरलाको कालिकट अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल (कोझिकोड) मा अवतरण गर्ने क्रममा धावनमार्गबाट चिप्लिएर गहिरो खाडलमा खस्दा २१ जनाको मृत्यु भयो।
​२०२१: टोकियो ओलम्पिकमा भारतीय ज्याभलिन थ्रोअर नीरज चोपडाले स्वर्ण पदक जितेर इतिहास रचेका थिए। यसै उपलक्ष्यमा भारतमा ‘भाला फ्याँक दिवस’ पनि मनाइन्छ।
​२०२१: अफगानिस्तानमा तालिबानले जोभजान प्रान्तको राजधानी शेबरगानमाथि कब्जा जमायो।
​२०२२: कमनवेल्थ गेम्स २०२२ मा भारतका एल्डोस पोलले पुरुष ट्रिपल जम्पमा स्वर्ण र अब्दुल्ला अबु बकरले रजत पदक जिते।
​२०२२: इजरायल र गाजाबीच चलिरहेको सङ्घर्ष (अपरेसन ब्रेकिङ डन) पछि दुवै पक्षबीच युद्धविराममा सहमति बन्यो।
​२०२३: लोकसभा सचिवालयले कांग्रेस नेता राहुल गान्धीको सांसद पद पुनर्वहाली गरिदियो, जसबाट उनको लोकसभामा पुनरागमन भयो।
​२०२३: ठाणेको सरलाम्बे गाउँमा समृद्धि महामार्ग निर्माणका क्रममा ठूलो क्रेन खस्दा २० जना श्रमिकको मृत्यु भयो र कैयौँ घाइते भए।
​२०२३: डोनेट्स्क क्षेत्रको पोक्रोभस्क शहरमा रुसी मिसाइल आक्रमणबाट आवासीय भवनहरू क्षतिग्रस्त भए, जसमा ७ जनाको मृत्यु र ८८ जना घाइते भए।
​२०२४: पेरिस ओलम्पिकमा भारतीय महिला कुस्ती खेलाडी विनेश फोगाटलाई फाइनल अघि तोकिएको तौलभन्दा बढी भएका कारण अयोग्य घोषित गरियो।
​२०२४: भारतको पहिलो बहुराष्ट्रिय वायु अभ्यास ‘तरङ्ग शक्ति’ को सुरुवात भयो।
​२०२५: भारतमाथि लगाइएको अमेरिकी शुल्क (ट्यारिफ) को प्रारम्भिक चरण प्रभावकारी भयो।
​२०२५: अमेरिकी प्रतिबन्ध र चेतावनीका बीच भारतका राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहाकार (एनएसए) अजित डोभालले रुसका वरिष्ठ अधिकारीहरूसँग भेटघाट गरे।
​अगस्ट ७ मा जन्मिएका व्यक्तिहरू:
​१९८७: सिड्नी क्रसबि – प्रसिद्ध क्यानेडियन आइस हक्की खेलाडी।
​१९७५: शार्लीज थेरोन – ओस्कर विजेता दक्षिण अफ्रिकी तथा अमेरिकी अभिनेत्री।
​१९६०: डेभिड विलियम डुचोभ्नी – प्रसिद्ध अमेरिकी अभिनेता, लेखक तथा निर्देशक।
​१९५७: रत्ना पाठक शाह – प्रसिद्ध भारतीय चलचित्र तथा थिएटर अभिनेत्री।
​१९५५: सुरेश वाडेकर – ख्यातिप्राप्त भारतीय गायक।
​१९२५: एम. एस. स्वामीनाथन – प्रसिद्ध भारतीय कृषि वैज्ञानिक तथा ‘हरित क्रान्ति’ का अगुवा।
​१९०७: सचिन्द्र लाल सिंह – भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेसका राजनीतिज्ञ तथा नेता।
​१९०४: वासुदेव शरण अग्रवाल – भारतका प्रख्यात इतिहासकार तथा पुरातत्वविद्।
​१९००: मलिक खिज्र हयात तिवाना – भारतीय राज्य पञ्जाबका राजनीतिज्ञ, सैन्य अधिकारी तथा जमिन्दार।
​१८७६: माता हरि (वास्तविक नाम: मार्गरेथा गिरट्रुइडा जेले) – नेदरल्यान्ड्सकी प्रसिद्ध डच नतकी र प्रथम विश्वयुद्धकी जासुस।
​१८७१: अवनीन्द्रनाथ ठाकुर – प्रसिद्ध भारतीय कलाकार तथा चित्रकार।
​१७७९: कार्ल रिटर – जर्मनीका प्रसिद्ध भूगोलविद्।
​१७०२: मोहम्मद शाह रौशन अख्तर – मुगल वंशका १४औँ बादशाह।
​अगस्ट ७ मा भएका निधनहरू:
​२०१८: एम. करुणानिधि – भारतीय राजनीतिज्ञ तथा तमिलनाडुका पूर्व मुख्यमन्त्री।
​२०१८: स्ट्यान मिकीता – प्रसिद्ध क्यानेडियन आइस हक्की खेलाडी।
​२०१३: सन्तोष कोली – आम आदमी पार्टीकी सीमापुरीबाट विधानसभा उम्मेदवार।
​२०११: न्यान्सी वेक – दोस्रो विश्वयुद्धका क्रममा प्रसिद्ध महिला योद्धामध्ये एक।
​२००९: गुलशन बावरा – हिन्दी चलचित्रका प्रसिद्ध गीतकार।
​२००५: पिटर जेनिङ्स – प्रसिद्ध क्यानेडियन-अमेरिकी पत्रकार तथा न्युज एन्कर।
​१९७६: पी. सी. अदिचन – चौथो लोकसभाका सदस्य।
​१९७४: भर्जिनिया एपगर – अमेरिकी प्रसूति एनेस्थेटिस्ट।
​१९५७: अलिभर हार्डी – प्रख्यात अमेरिकी कमेडियन तथा लरेल-हार्डी जोडीका हास्य अभिनेता।
​१९४१: गुरुदेव रवीन्द्रनाथ टैगोर – महान कवि, साहित्यकार तथा नोबेल पुरस्कार विजेता।
​१९३८: कन्स्ट्यान्टिन स्टेनिसलाभस्की – रुसका महान थिएटर निर्देशक तथा अभिनेता।
​अगस्ट ७ का महत्वपूर्ण अवसर तथा उत्सवहरू:
​विश्व स्तनपान दिवस (सप्ताह): यसको मुख्य उद्देश्य नवजात शिशुको स्वास्थ्यका लागि स्तनपानको महत्वबारे मानिसहरूमा जागरूकता फैलाउनु र आमाहरूलाई यसका लागि सहयोग पुर्‍याउनु हो। यसलाई विश्व स्वास्थ्य संगठन र युनिसेफ जस्ता संगठनहरूद्वारा प्रवर्द्धन गरिन्छ।
​राष्ट्रिय हातबुना (हथकरघा) दिवस: यसको सुरुवात सन् २०१५ मा भएको थियो। यो दिनले १९०५ मा सुरु भएको ऐतिहासिक स्वदेशी आन्दोलनको सम्झना दिलाउँछ। यसको मुख्य उद्देश्य देशका बुनकरहरूको सम्मान गर्नु, हातबुना उद्योगलाई प्रोत्साहन दिनु र मानिसहरूलाई स्वदेशी उत्पादनप्रति जागरूक गराउनु हो।

About Author

Advertisement