​नयाँ दिल्ली: अगस्ट २० को दिन इतिहासमा निकै महत्त्व राख्छ। अगस्ट २० मा भारत र विश्वमा धेरै यस्ता घटनाहरू घटेका छन्, जसको नाम इतिहासको पानामा दर्ता छ। आउनुहोस् जानौँ देश र दुनियाँको इतिहासमा आजको दिन के-के खास घटनाहरू घटेका थिए~
​इतिहासका प्रमुख घटनाहरू
​११९१: तेस्रो क्रुसेड (धर्मयुद्ध) को क्रममा उत्तरी इजरायली सहर अक्कोको पतनपछि, इङ्गल्यान्डका राजा रिचर्ड प्रथम (लायनहार्ट) ले लगभग २,७०० देखि ३,००० मुस्लिम बन्दीहरूको हत्या गर्ने आदेश दिएका थिए। यो घटना ‘अयादिहको नरसंहार’ को रूपमा चिनिन्छ।
​१५९७: पूर्वी एशिया (सुदूर पूर्व/जाभा) बाट डच ईस्ट इन्डिया कम्पनीको बेडाको पहिलो सफल यात्रा पूरा गरी जहाज हल्यान्ड फर्कियो।
​१८२८: भारतमा राजा राममोहन रायको ब्रह्म समाजको पहिलो सत्रको आयोजन कलकत्ता (हाल कोलकाता) मा सम्पन्न भयो।
​१८६६: संयुक्त राज्य अमेरिकाको ओहायो राज्यमा विल्बरफोर्स विश्वविद्यालयको स्थापना भएको थियो। यो अफ्रिकी-अमेरिकीहरूद्वारा स्वामित्व र सञ्चालित देशको सबैभन्दा पुरानो निजी, ऐतिहासिक रूपमा अश्वेत विश्वविद्यालय हो।
​१८९७: महान वैज्ञानिक रोनाल्ड रोसले कलकत्ता (हाल कोलकाता) को प्रेसिडेन्सी जनरल अस्पतालमा मलेरिया फैलाउने एनोफिलेज लामखुट्टेको पहिचान गरेका थिए।
​१९१३: फ्रान्सका प्रसिद्ध एभिएटर एडोल्फ पेगोड प्यारासुटको माध्यमबाट विमानबाट ओर्लिने पहिलो पाइलट बने।
​१९२१: भारतको केरलास्थित मालाबार क्षेत्रमा मोपला (मप्पिला) विद्रोहको सुरुवात भएको थियो। यो ब्रिटिस औपनिवेशिक शासन र स्थानीय हिन्दू जमिन्दारहरूविरुद्ध त्यहाँका मुस्लिम किसानहरूको एक सशस्त्र विद्रोह थियो, जुन खिलाफत आन्दोलनसँग पनि जोडिएको थियो।
​१९४९: युरोपेली देश हङ्गेरीले आफ्नो नयाँ कम्युनिस्ट संविधान अपनाएको थियो। यस संविधानले हङ्गेरीलाई पिपुल्स रिपब्लिक (लोक गणतन्त्र) घोषित गर्‍यो र सोभियत सङ्घको प्रणालीको आधारमा देशको सरकारको ढाँचा तयार गर्‍यो।
​१९५३: फ्रान्सेली सेनाले मोरक्कोका सुल्तान सिदी मोहम्मद बिन युसुफलाई गद्दीबाट हटाए।
​१९५५: मोरक्को र अल्जेरियामा फ्रान्सविरुद्ध भएका भीषण दङ्गाहरूमा सयौँ मानिस मारिए।
​१९६२: सोभियत सङ्घले नोभाया जेम्ल्यामा परमाणु परीक्षण गर्‍यो।
​१९७२: तत्कालीन सोभियत सङ्घले आफ्नो मुख्य परीक्षण केन्द्र सेमिपालाटिंस्क परीक्षण स्थल (‘द पोलिगन’) मा भूमिगत परमाणु परीक्षण गर्‍यो।
​१९७७: अमेरिकाको अन्तरिक्ष एजेन्सी नासाले ‘भोयाजर २’ अन्तरिक्षयान प्रक्षेपण गरेको थियो। यसको नाम भोयाजर २ भए तापनि यो जोडीमा प्रक्षेपण हुने पहिलो अन्तरिक्षयान थियो।
​१९७९: भारतका तत्कालीन प्रधानमन्त्री चौधरी चरण सिंहले प्रधानमन्त्री पदको शपथ लिएको २३ दिनभित्रै राजीनामा दिए।
​१९८८: पाकिस्तानका राष्ट्रपति जनरल जिया उल हकको विमान दुर्घटनामा निधन भयो र सिनेटका सभापति गुलाम इशहाक खान राष्ट्रपति बने।
​१९८८: भारत र नेपालमा ६.५ तीव्रताको भूकम्प जाँदा एक हजारभन्दा बढी मानिसको मृत्यु भयो।
​१९९१: बाल्टिक देश एस्टोनियाले सोभियत सङ्घबाट अलग भई आफ्नो स्वतन्त्रता पुनर्बहालीको औपचारिक घोषणा गर्‍यो।
​१९९४: अमेरिकी राष्ट्रपति बिल क्लिन्टनको प्रशासनले समुद्रको बाटो भएर आउने क्युबाका शरणार्थीहरूलाई सिधै अमेरिकी समाजमा शरण दिने तीन दशक (लगभग ३० वर्ष) पुरानो खुला नीति समाप्त गर्ने घोषणा गर्‍यो।
​१९९५: फिरोजाबादमा पुरुषोत्तम एक्सप्रेस र कालिन्दी एक्सप्रेसबिच भयानक ठोक्कर भयो, जसमा ३५८ जनाको मृत्यु भयो भने ३९३ जना घाइते भए।
​१९९८: भारतका लिएन्डर पेसले पिट साम्प्रासलाई हराएर पाइलट पेन अन्तर्राष्ट्रिय टेनिस प्रतियोगिता जिते।
​२००१: स्पेनमा भारतीय चेस च्याम्पियन विश्वनाथन आनन्दले स्पेनका अलेक्सेई सिरोभलाई पराजित गर्दै भिलारोडेस चेस च्याम्पियनसिपको उपाधि जिते।
​२००२: प्यालेस्टिनी छापामार नेता अबु निदाल मृत भेटिए।
​२००४: फोर्ब्स पत्रिकाले विश्वका सर्वाधिक शक्तिशाली महिलाहरूको सूची जारी गर्‍यो। अमेरिकाकी कोन्डोलिजा राइस, चीनकी वु यी र भारतकी सोनिया गान्धी क्रमश: पहिलो तीन स्थानमा रहे।
​२००८: भारतीय शास्त्रीय सङ्गीतकी प्रसिद्ध कलाकार अरुणा साइरामलाई अमेरिकामा विशिष्ट सम्मानबाट सम्मानित गरियो।
​२००८: भारतका तत्कालीन रसायन तथा मल मन्त्री रामविलास पासवानले मल उद्योगलाई चालू आर्थिक वर्षमा २२,००० करोड रुपैयाँ थप अनुदान (सब्सिडी) दिने घोषणा गरे।
​२००९: इराकको बगदादमा भएका भीषण बम विस्फोटहरूमा १०१ जनाको ज्यान गयो र ५०० भन्दा बढी घाइते भए, जुन पछिल्लो डेढ वर्षको सबैभन्दा घातक आक्रमण थियो।
​२००९: सन् १९८८ को प्यान एम फ्लाइट १०३ बम विस्फोटका दोषी अब्देलबासेट अल-मेग्राहीलाई निको नहुने क्यान्सरका कारण मानवीय आधारमा जेलबाट रिहा गरियो।
​२०१०: पाकिस्तानमा आएको भीषण बाढीका कारण लगभग १० लाख मानिस बेघर भए। संयुक्त राष्ट्रसङ्घले उत्तर-पश्चिम पाकिस्तानमा खाद्यान्नको गम्भीर अभावको चेतावनी दियो। सुरुआती हिचकिचाहटपछि पाकिस्तानले भारतद्वारा दिइने ५० लाख डलरको सहायता स्वीकार गर्‍यो।
​२०१०: देशका जङ्गलहरूमा लगभग २५,००० ठाउँमा भीषण डढेलो लागेका कारण बोलिभिया सरकारले राष्ट्रिय आपत्काल घोषणा गर्‍यो।
​२०१०: भ्लादिमिर पुटिनले भीषण डढेलो नियन्त्रण गर्न नसकेको भन्दै रुसको वन एजेन्सीका प्रमुखलाई पदबाट बर्खास्त गरे।
​२०१२: भेनेजुएलाको राजधानी काराकासनजिकै मिरान्डा राज्यमा रहेको यारे-१ जेलभित्र प्रतिद्वन्द्वी गिरोहहरूबिच भएको खुसीयाली भिडन्त र गोलीहानाहानमा २५ भन्दा बढी मानिस मारिए।
​२०१३: उत्तरी ककेसस (रुस) मा रुसी सुरक्षा बल र पुलिसको विशेष कारबाहीका क्रममा नौ जना आतङ्ककारी मारिए।
​२०१४: युद्धविराम समाप्त भएपछि इजरायली हवाई आक्रमणमा ११ प्यालेस्टिनी मारिए।
​२०१४: आतङ्ककारी सङ्गठन आईएसआईएसले अमेरिकी पत्रकार जेम्स फोलेको टाउको काटिरहेको भिडियो सार्वजनिक गर्‍यो।
​२०१४: पूर्वी युक्रेनमा सरकारी सेना र विद्रोहीहरूबिच भएको भारी झडपमा दर्जनौँ मानिस मारिए।
​२०१५: ग्रिसका प्रधानमन्त्री एलेक्सिस सिप्रासले आफ्नो पदबाट राजीनामा दिए र देशमा सेप्टेम्बर २० मा नयाँ निर्वाचन गराउने घोषणा गरे।
​२०१५: सिरियाली वायुसेनाद्वारा विद्रोही-नियन्त्रित बजार सहर डुमामा गरिएको भीषण हवाई आक्रमणमा ११० भन्दा बढी मानिसको ज्यान गयो र सयौँ घाइते भए।
​२०१५: पियरे न्कुरुन्जिजाले बुरुन्डीको राष्ट्रपतिका रूपमा आफ्नो तेस्रो कार्यकालका लागि शपथ लिए।
​२०१५: पाकिस्तानको लाहोर उच्च अदालतले मुम्बई आक्रमणका मास्टरमाइन्ड हाफिज सईदको याचिकामा सुनुवाइ गर्दै बलिउड चलचित्र ‘फ्यान्टम’ को पाकिस्तान प्रदर्शनमा प्रतिबन्ध लगायो।
​२०१६: रियउ ओलम्पिकमा भारतकी सटलर पि. भी. सिन्धुले ब्याडमिन्टन महिला एकल स्पर्धामा रजत पदक जितेर इतिहास रचिन्।
​२०१६: अमेरिकाको अलाबामास्थित सिट्रोनेलमा एक व्यक्तिले अन्धाधुन्ध गोली चलाएर ५ जनाको हत्या गरे र एक गर्भवती महिलाको अपहरण गरे।
​२०१७: दक्षिण कोरियाको एसटीएक्स सिपयार्डमा भएको विस्फोटमा चार जना श्रमिकको मृत्यु भयो।
​२०१७: रातो सागरमा हर्न अफ अफ्रिकाबाट यमनजारतर्फ गइरहेका प्रवासीहरूको दुईवटा डुङ्गा पल्टिँदा कम्तीमा ५६ अफ्रिकी प्रवासीको डुबेर मृत्यु भयो।
​२०१८: अफगान सुरक्षा बलले उत्तरी कुन्दुज प्रान्तमा एक सफल उद्धार अभियान चलायो, जसमा तालिबानद्वारा केही घण्टाअघि अपहरण गरिएका १४९ जनामध्ये अधिकांशलाई सुरक्षित उद्धार गरियो।
​२०१८: भारतकी विनेश फोगाटले जकार्ता एसियाली खेलकुदको महिला कुस्ती प्रतियोगिताको ५० किलोग्राम वर्गमा स्वर्ण पदक जितिन्। यो उपलब्धि हासिल गर्ने उनी देशकी पहिलो महिला पहलमान बनिन्।
​२०२०: विश्वभर कुल सङ्क्रमणका मामिला २.२५ करोडभन्दा बढी पुगेका थिए र वैश्विक स्तरमा मृतकको सङ्ख्या ७ लाख ९० हजार नाघिसकेको थियो।
​२०२३: स्पेनले महिला फुटबल विश्वकपको फाइनल खेलमा इङ्गल्यान्डलाई १-० ले पराजित गर्दै पहिलोपटक यो उपाधि आफ्नो नाम गर्‍यो।
​२०२३: रुसको महत्त्वाकाङ्क्षी चन्द्र मिसन ‘लुना-२५’ ल्यान्डिङ हुनुभन्दा ठीकअघि प्राविधिक गडबडीका कारण चन्द्रमाको सतहमा दुर्घटनाग्रस्त भयो।
​२०२३: बर्नार्डो अरेवालोले ग्वाटेमालाको राष्ट्रपति निर्वाचन जिते।
​२०२५: भारतमा लोकसभाले वित्तीय ठगी र लत रोक्नका लागि पैसाको बाजी थापेर खेलिने अनलाइन गेमहरूमा रोक लगाउने विधेयक पारित गर्‍यो।
​२०२५: उत्तरी सिरियाको अत्मे सहरमा अमेरिकी नेतृत्वको गठबन्धनले एक सफल सैन्य अभियान चलायो, जसमा आईएसआईएसका एक वरिष्ठ वित्तीय एवं प्रमुख सदस्य सलाह नुमान (जसलाई अली पनि भनिन्थ्यो) मारिए।
​२०२५: युक्रेनको डोनेट्स्क क्षेत्रको कोस्टियान्टिनिभ्का बजारमा रुसी रकेट आक्रमणमा तीन जनाको मृत्यु भयो र धेरै जना घाइते भए।
​२०२५: इरान र अर्मेनियाले यातायात तथा क्षेत्रीय कनेक्टिभिटीलाई सुदृढ बनाउन नयाँ सम्झौताहरूमा सहमति जनाए।
​अगस्ट २० मा जन्मेका व्यक्तिहरू
​१६८५: फर्रुखसियर – मुगल वंशका अजिमुश्शानका छोरा थिए।
​१७९९: जेम्स प्रिन्सेप – ब्राह्मी लिपिका भाषाविद् एवं अशोकका शिलालेख पढ्ने पहिलो अंग्रेज व्यक्ति थिए।
​१९१५: डि. देवराज अर्स – कर्नाटकका आठौँ मुख्यमन्त्री थिए।
​१९१७: त्रिलोचन शास्त्री – प्रगतिशील काव्य धाराका प्रसिद्ध कवि।
​१९४०: राजेन्द्र कुमार पचौरी – अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा चर्चित प्रसिद्ध पर्यावरणविद्।
​१९४४: राजीव गान्धी – भारतका नवौँ प्रधानमन्त्री।
​१९४६: एन. आर. नारायण मूर्ति – इन्फोसिस कम्पनीका संस्थापक।
​१९७४: एमी एडम्स – प्रसिद्ध अमेरिकी अभिनेत्री।
​१९७६: रणदीप हुड्डा – भारतीय अभिनेता।
​१९८३: एन्ड्रयु गारफिल्ड – प्रसिद्ध ब्रिटिस-अमेरिकी अभिनेता।
​१९८६: तानिया सचदेव – भारतकी महिला चेस खेलाडी।
​१९९२: डेमी लोभाटो – अमेरिकी पप गायिका तथा अभिनेत्री।
​अगस्ट २० मा भएका निधनहरू
​१६७२: जोहान डि भिट – हल्यान्डका महान् डच राजनीतिज्ञ।
​१९१२: विलियम बुथ – साल्भेसन आर्मीका ब्रिटिस संस्थापक तथा प्रचारक।
​१९९१: गोपीनाथ मोहन्ती – उडिया भाषाका प्रसिद्ध साहित्यकार।
​२०११: राम शरण शर्मा – भारतका प्रसिद्ध इतिहासकार तथा शिक्षाविद्।
​२०१४: बि. के. एस. आयङ्गर – प्रसिद्ध भारतीय योगगुरु।
​अगस्ट २० का महत्त्वपूर्ण अवसर तथा उत्सवहरू
​सद्भावना दिवस: भारतका पूर्वप्रधानमन्त्री राजीव गान्धीको जन्मजयन्ती (२० अगस्ट १९४४) को उपलक्ष्यमा राष्ट्रिय एकता, शान्ति र साम्प्रदायिक सौहार्दता प्रवर्द्धन गर्न यो दिवस मनाइन्छ।
​भारतीय अक्षय ऊर्जा दिवस: देशमा सौर्य, वायु र जलजस्ता नवीकरणीय ऊर्जा स्रोतहरूको प्रयोग र तिनका बारेमा जागरूकता बढाउन यो दिवस मनाइन्छ।
​विश्व लामखुट्टे दिवस: मलेरिया र लामखुट्टेबाट हुने अन्य रोगहरूबारे मानिसहरूलाई जागरूक गराउन हरेक वर्ष अगस्ट २० मा विश्वभर यो दिवस मनाइन्छ।