काठमाडौं: आज र भोलि (शनिबार र आइतबार) देशभर २.२ लाख बालबालिकालाई भिटामिन ए र जुकाको औषधि खुवाइँदैछ। स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले ‘राष्ट्रिय भिटामिन ए कार्यक्रम’ अन्तर्गत भिटामिन ए र जुकाको औषधि उपलब्ध गराउँदै आएको छ।
बालबालिकामा कुपोषण अझै पनि एक प्रमुख समस्या हो। यसले बालबालिकाको शारीरिक, बौद्धिक र मानसिक विकासमा पनि असर गर्छ। बाल्यकालमा पोषणको स्थिति राम्रो नभएमा दीर्घकालीन साइड इफेक्ट हुन सक्ने भएकाले बालबालिकालाई भिटामिन ए र जुकाको औषधि दिइन्छ।
सरसफाइको कमीले गर्दा किरा लाग्छ। यसले आन्द्रामा अल्सर निम्त्याउँछ र पोषक तत्वहरू अवशोषित हुनबाट रोक्छ। बालबालिकाहरू बिस्तारै कुपोषित हुँदैछन्।
स्वास्थ्य सेवा विभाग अन्तर्गतको परिवार कल्याण विभागका निर्देशक विवेक कुमार लाल भन्छन्, यदि तपाईंले कार्बोहाइड्रेट, बोसो र प्रोटिन बढी खानुभयो भने पनि, यदि तपाईंले सूक्ष्म पोषक तत्वहरू कम खानुभयो भने, तपाईं भिटामिन ए को कमीबाट ग्रस्त हुनुहुनेछ।
उनले भने, “बालबालिकामा भिटामिन ए को कमी देखिएको छ, जसले गर्दा उनीहरूको दृष्टिमा असर पर्छ र अन्य समस्या पनि आउँछ।” “पहिले, रातमा आँखा नदेख्ने, आँखामा चोटपटक लाग्ने र अन्धोपन जस्ता समस्याहरू सामान्य थिए।” यसलाई कम गर्न, हामी पाँच वर्ष मुनिका बालबालिकाहरूलाई वर्षमा दुई पटक, वैशाख र कार्तिकमा जुकाको औषधि र भिटामिन ए खुवाउँदैछौं।
भिटामिन ए र जुकाको औषधि प्रदान गर्नुका साथै बालबालिकाको स्वास्थ्य र पोषणको पनि जाँच गरिन्छ।
स्वास्थ्य सेवा विभागका अनुसार यस पटक ‘राष्ट्रिय भिटामिन ए कार्यक्रम’ अन्तर्गत छ महिनादेखि ५९ महिना उमेर समूहका करिब २२ लाख बालबालिकालाई भिटामिन ए क्याप्सुल खुवाइँदैछ। सोही दिन एक देखि पाँच वर्ष उमेर समूहका करिब १.९ लाख बालबालिकालाई जुकाको औषधि खुवाइनेछ। बच्चाहरूलाई शिशु खाना खुवाइनेछ। यस दिन बालबालिकाको कुपोषण जाँच पनि गरिनेछ।
‘राष्ट्रिय भिटामिन ए कार्यक्रम’ का लागि लगभग ५२,००० महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविका र १५,००० स्वास्थ्यकर्मी परिचालन गरिएको छ। सरकारले भिटामिन ए को कमी रोक्न र उपचार गर्न २०५० ईसा पूर्वमा आठ जिल्लामा राष्ट्रिय भिटामिन ए कार्यक्रम सुरु गरेको थियो र यो २०५९ देखि राष्ट्रव्यापी रूपमा लागू गरिएको छ।
जुका नियन्त्रण र रोकथामका लागि २०५६ मा १३ जिल्लामा सुरु गरिएको जुका निवारण कार्यक्रम २०६७ देखि सबै जिल्लामा लागू गरिएको छ। त्यस्तै, २०६५ देखि बालबालिकालाई शिशु खाना खुवाउन थालिएको छ।
प्रत्येक वर्ष सरकारले कार्तिक र वैशाखमा बालबालिकालाई निःशुल्क भिटामिन ए र जुकाको औषधि उपलब्ध गराउने व्यवस्था गर्दै आएको छ।
भिटामिन ए आँखाको ज्योति स्वस्थ र बलियो राख्न र शरीरलाई विभिन्न संक्रामक रोगहरूबाट बचाउन आवश्यक छ।
यो मानिसको शारीरिक र मानसिक विकासको लागि एक आवश्यक तत्व हो। सरकारी तथ्याङ्कले देखाउँछ कि नेपालमा हरेक दिन भिटामिन ए को कमीका कारण एक बच्चा अन्धो हुन्छ।