​नयाँ दिल्ली: इतिहासमा हरेक दिन कुनै न कुनै महत्त्वपूर्ण घटनासँग जोडिएको हुन्छ। जुन ५ एउटा यस्तो तारिख हो, जसले देश र दुनियाँमा आफ्नो गहिरो छाप छोडेको छ। युद्ध, राजनीति, वातावरण, प्रविधि र चिकित्साको क्षेत्रमा आजको दिनले ठूला परिवर्तनहरूको साक्षी बनेको छ।
आउनुहोस् जानौँ जुन ५ सँग जोडिएका प्रमुख ऐतिहासिक घटनाहरू, जन्म, पुण्यतिथि र रोचक तथ्यहरू:
​१६५९: मुगल शासक औरङ्गजेब आधिकारिक रूपमा दिल्लीको गद्दीमा बसे।
​१८८३: विश्वकै सबैभन्दा प्रसिद्ध लक्जरी रेल ‘ओरिएन्ट एक्सप्रेस’ ले पेरिसबाट इस्तानबुलका लागि आफ्नो पहिलो यात्रा सुरु गर्‍यो।
​१९४४: दोस्रो विश्वयुद्धका क्रममा रोम मित्र राष्ट्रहरूको कब्जामा आयो। जर्मनी, इटाली र जापानको नाजी गठबन्धन देशहरूका राजधानीहरूमध्ये मित्र सेनाको कब्जामा आउने रोम पहिलो सहर थियो।
​१९५२: अमेरिकामा राष्ट्रिय स्तरमा पहिलो पटक खेलकुद प्रतियोगिता (वाल्कोट विरुद्ध चार्ल्स बक्सिङ म्याच) को टेलिभिजनमा प्रत्यक्ष प्रसारण गरियो।
​१९५३: डेनमार्कमा आजकै दिन नयाँ संविधान लागू भयो।
​१९६७: मध्य-पूर्वमा इजरायल र अरब देशहरू (इजिप्ट, सिरिया र जोर्डन) बीच प्रसिद्ध ‘सिक्स-डे वार’ (छ दिने युद्ध) सुरु भयो। इजरायलले इजिप्टमाथि आक्रमण गरी उनका करिब चार सय लडाकु विमानहरू नष्ट गरिदियो।
​१९६८: अमेरिकाको लस एन्जलसमा प्रसिद्ध अमेरिकी सांसद रोबर्ट केनेडीमाथि ज्यानलेवा हमला भयो।
​१९७२: संयुक्त राष्ट्र सङ्घले वातावरणप्रति राजनीतिक र सामाजिक चेतना जगाउनका लागि जुन ५ लाई ‘विश्व वातावरण दिवस’ मनाउने घोषणा गर्‍यो। पहिलो विश्व वातावरण दिवस भने जुन ५, १९७४ मा मनाइएको थियो।
​१९७७: एप्पलको पहिलो पर्सनल कम्प्युटर ‘एप्पल II’ को बिक्री सुरु भयो।
​१९८१: अमेरिकाको ‘सेन्टर्स फर डिजिज कन्ट्रोल एन्ड प्रिभेन्सन’ (सीडीसी) ले एड्स रोगमाथि आफ्नो पहिलो वैज्ञानिक प्रतिवेदन प्रकाशित गर्‍यो।
​१९८४: भारतीय सेनाले पन्जाबको अमृतसरस्थित सिखहरूको सर्वोच्च धार्मिक स्थल, स्वर्ण मन्दिरबाट खालिस्तान समर्थकहरूलाई बाहिर निकाल्नका लागि सैन्य अभियान ‘अपरेशन ब्लू स्टार’ सुरु गर्‍यो।
​१९९०: सोभियत सङ्घका अन्तिम राष्ट्रपति मिखाइल गोर्बाचोभलाई नोबेल शान्ति पुरस्कारबाट सम्मानित गरियो।
​१९९९: भारतीय सेनाले कारगिलको उचाइमा रहेका पाकिस्तानी सैनिक र आतङ्ककारी घुसपैठियाहरूलाई पछि धकेल्नका लागि ‘अपरेशन विजय’ सुरु गर्‍यो।
​२००१: शाही हत्याकाण्ड जाँच आयोगका एक सदस्य माधवको राजीनामाका कारण नेपालमा शाही परिवारको हत्याकाण्ड जाँचको कार्य अवरुद्ध भयो।
​२००२: भारतको सीमामा संयुक्त गस्ती गर्ने प्रस्तावलाई पाकिस्तानले अस्वीकार गर्‍यो।
​२००५: ताइवानले आफ्नो पहिलो क्रुज मिसाइलको सफल परीक्षण गर्‍यो।
​२००५: इतिहासमा पहिलो पटक दुई महिलाहरू, फातिमा अल सबा र फाजिया अब भट्ट, कुवेतको नगरपालिका परिषद्मा नियुक्त भए।
​२००८: इलाहाबाद उच्च अदालतले उत्तर प्रदेश पुलिस भर्ना घोटालाको अनुसन्धान सीबीआई बाट गराउन भारत सरकारलाई निर्देशन दियो।
​२००८: एलेन परेराले बैंक अफ महाराष्ट्रको अध्यक्ष एवं प्रबन्ध निर्देशकको कार्यभार सम्हाले।
​२००८: अमेरिकाले भारत र चीनलाई आफ्नो निगरानी सूचीमा राख्यो।
​२०१३: अमेरिकी जासुस एडवर्ड स्नोडेनले देशको राष्ट्रिय सुरक्षा एजेन्सी (नासा) ले लाखौँ मानिसहरूको फोन रेकर्ड सङ्कलन गरिरहेको खुलासा गरे।
​२०१७: भारतीय अन्तरिक्ष अनुसन्धान सङ्गठन (इसरो) ले आफ्नो सबैभन्दा गहुँगो रकेट ‘जीएसएलभी एमके-III डी-१’ (GSLV Mk III-D1) को सफल प्रक्षेपण गर्‍यो।
​२०२१: भारतमा कोभिड-१९ को दोस्रो लहरका कारण विद्यार्थीहरूको सुरक्षालाई ध्यानमा राख्दै केन्द्रीय माध्यमिक शिक्षा बोर्ड (सीबीएसई) को १२ कक्षाको बोर्ड परीक्षा रद्द गरियो, जसका कारण धेरै राज्य सरकारहरूले पनि परीक्षाहरू रद्द गरे।
​२०२१: बुर्किना फासोको सोलन र ताडरियात क्षेत्रमा भएको भीषण आतङ्ककारी आक्रमणमा १६० भन्दा बढी मानिस मारिए, जसलाई देशको इतिहासकै सबैभन्दा घातक आक्रमण मानियो।
​२०२१: यमनको मारिब सहरमा पेट्रोल पम्प नजिकै भएको रकेट आक्रमणमा १७ जनाको ज्यान गयो र कैयौँ घाइते भए।
​२०२१: आईआईटी हैदराबादले ब्ल्याक फङ्गस र कोरोनाको उपचारका लागि नानो-फाइबर प्रविधिमा आधारित ‘एम्फोटेरिसिन बी’ ओरल ट्याब्लेट विकास गर्‍यो।
​२०२२: उत्तर प्रदेशको हापुडमा एउटा पटाका फ्याक्ट्रीमा ब्वाइलर विष्फोट हुँदा ठूलो दुर्घटना भयो, जसमा १३ जना मजदुरको मृत्यु भयो र कैयौँ गम्भीर घाइते भए।
​२०२२: रुस-युक्रेन युद्धका बीच युक्रेनी राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले रुसले आफ्नो देशको पाँचौँ हिस्सा (२० प्रतिशत) भूभाग कब्जा गरेको दाबी गरे।
​२०२३: भारतमा मारुती सुजुकी जिम्नी आधिकारिक रूपमा लन्च भयो।
​२०२४: अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनले नयाँ आदेश जारी गर्दै अवैध आप्रवासीहरूको सीमामा प्रवेशलाई अस्थायी रूपमा रोक्ने घोषणा गरे।
​२०२४: अमेरिकाको केप कानाभेरलबाट नासा का अन्तरिक्ष यात्रीहरू (बुच विल्मोर र सुनिता विलियम्स) सहित बोइङ स्टारलाइनर को क्रु फ्लाइट टेस्ट सफलतापूर्वक लन्च गरियो।
​२०२५: अमेरिकाले शरणार्थी सहायता बजेट कटौती गरेर ‘सेल्फ-डिपोर्टेशन’ कार्यक्रममा २५० मिलियन डलर खर्च गर्‍यो।
​२०२५: अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले १२ देशका नागरिकलाई यूएस प्रवेशमा प्रतिबन्ध लगाए।
​२०२५: राफेल फाइटर जेटको बडी अब भारतमै बन्ने भएको छ; यसका लागि डसल्ट र टाटाबीच सम्झौता भयो।
​आज जन्मेका प्रसिद्ध व्यक्तित्वहरू~
​१८७९: एन. एम. जोशी (नारायण मल्हार जोशी), भारतमा ‘ट्रेड युनियन आन्दोलन’ का जन्मदाताको जन्म भयो।
​१८९२: सिकन्दर हयात खान, स्वतन्त्रता पूर्व औपनिवेशिक कालमा पन्जाबका मुख्यमन्त्रीको जन्म भयो।
​१९०१: गोविन्द शंकर कुरुप (ज्ञानपीठ पुरस्कारबाट सम्मानित मलयाली भाषाका प्रसिद्ध साहित्यकार) को जन्म भयो।
​१९३९: सुब्रमण्यम रामास्वामी, भारतीय राज्य पुदुच्चेरीका भूतपूर्व चौथो मुख्यमन्त्रीको जन्म भयो।
​१९४६: प्रेम खण्डु थङ्गुन, अरुणाचल प्रदेशका प्रथम मुख्यमन्त्रीको जन्म भयो।
​१९५३: मुकेश भट्ट, प्रसिद्ध चलचित्र निर्माताको जन्म भयो।
​१९५९: विजु शाह, प्रसिद्ध चलचित्र सङ्गीतकारको जन्म भयो।
​१९६१: रमेश कृष्णन, प्रसिद्ध भारतीय टेनिस प्रशिक्षक र पूर्व व्यावसायिक टेनिस खेलाडीको जन्म भयो।
​१९७२: योगी आदित्यनाथ, उत्तर प्रदेशका वर्तमान मुख्यमन्त्रीको जन्म भयो।
​१९७६: रम्भा, प्रसिद्ध बलिउड अभिनेत्रीको जन्म भयो।
आज भएका प्रमुख पुण्यतिथिहरू (निधन)~
​१९१०: अमेरिकी लेखक ओ. हेनरी (विलियम सिडनी पोर्टर) को न्युयोर्क सहरमा निधन भयो।
​१९४२: मास्टर मदन, अत्यन्तै प्रतिभाशाली गजल तथा गीत गायकको अल्पायुमै निधन भयो।
​१९८९: इरानका प्रमुख धार्मिक तथा राजनीतिक नेता आयातोल्लाह रुहोल्लाह खुमेनीको देहावसान भयो।
​१९९६: कुबेरनाथ रायको निधन भयो, जो हिन्दी साहित्यमा ललित निबन्धका लागि विशिष्ट योगदानका रूपमा चिनिन्छन्।
​२००४: रोनाल्ड रेगन, अमेरिकाका ४०औँ राष्ट्रपतिको निधन भयो।
​२०२०: वेद मारवाह, दिल्ली प्रहरीका पूर्व कमिश्नरको निधन भयो।
​२०२१: मौरिससका पूर्व प्रधानमन्त्री र भारतका घनिष्ठ मित्र अनिरुद्ध जगन्नाथको ९१ वर्षको उमेरमा निधन भयो।
​आजको रोचक तथ्य~
​१८७६: अमेरिकामा मानिसहरूले पहिलो पटक ‘केरा’ देखेका थिए। यसलाई फिलाडेल्फियामा आयोजित ‘वर्ल्ड फेयर’ (विश्व मेला) मा प्रदर्शन गरिएको थियो। त्यसभन्दा अघि अमेरिकामा केरा लगभग एक अज्ञात फल जस्तै थियो।
​महत्त्वपूर्ण अवसर तथा दिवसहरू~
​विश्व वातावरण दिवस
​समग्र क्रान्ति दिवस