नयाँ दिल्ली: इतिहासको पानामा अगस्त २६ को दिन देश तथा दुनियाँका धेरै महत्त्वपूर्ण घटनाहरू, जन्म र प्रसिद्ध व्यक्तित्वहरूसँग जोडिएको छ।
​अगस्त २६ को तारीखमा दर्ता भएका केही महत्त्वपूर्ण घटनाहरू यस प्रकार छन्~
​१३०३: दिल्लीका सुल्तान अलाउद्दीन खिलजीले आठ महिनाको घेराबन्दी पछि चित्तौड़गढ़ कब्जा गरेका थिए।
​१५४१: टर्कीका सुल्तान सुलेमानले बुडा र हंगेरीलाई आफ्नो कब्जामा लिए।
​१७६८: बेलायती खोजकर्ता जेम्स कुकले आफ्नो जहाज ‘एचएमएस एण्डेभर’बाट पहिलो यात्रा सुरु गरे। उनी अस्ट्रेलियाको पूर्वी तटमा पुग्ने पहिलो युरोपेली थिए।
​१८५६: बेलायतका १८ वर्षीय रसायनशास्त्री विलियम हेनरी पर्किनले विश्वको पहिलो सिन्थेटिक (कृत्रिम) बैजनी रङ (‘मोभिन’) को आविष्कार गरी पेटेन्ट गराए।
​१९१०: भारत रत्न र नोबेल शान्ति पुरस्कारबाट सम्मानित मदर टेरेसाको जन्म उत्तरी म्यासेडोनियामा भएको थियो।
​१९१४: बङ्गालका क्रान्तिकारीहरू (हरिदास दत्त, श्रीश चन्द्र मित्रा, बिपीन बिहारी गाङ्गुली, अनुकूल चन्द्र मुखर्जी, श्रीश चन्द्र पाल, गिरिन्द्र नाथ बन्दर्जी, कालिदास बसु, भुजङ्ग धर र नरेन बन्दर्जी) ले कलकत्तामा बेलायती जहाजमा आक्रमण गरी ५० वटा माउजर बन्दुक र ४६ हजार राउन्ड गोली लुटेका थिए। यो ऐतिहासिक घटनालाई ‘रोड्डा कम्पनी हतियार काण्ड’ भनिन्छ।
​१९२०: अमेरिकाको संविधानमा १९औँ संशोधन प्रमाणित गरियो, जसले महिलाहरूलाई मतदानको अधिकार दिलायो।
​१९७७: जर्मनीको म्युनिख सहरमा २०औँ ओलम्पिक खेलको सुरुआत भयो।
​१९७८: जोन पल प्रथम (अल्बिनो लुसियानी) रोमन क्याथोलिक चर्चका पोप चुनिएका थिए।
​१९८२: नासाले टेलिसेट-एफ को प्रक्षेपण गर्यो।
​१९८८: म्यानमारकी अहिंसावादी नेत्री आङ सान सु की जुलुससहित रङ्गुन पुगिन्।
​१९९९: अमेरिकी धावक माइकल जोन्सनले सेभिला (स्पेन) मा आयोजित विश्व एथलेटिक्स च्याम्पियनसिपमा ४०० मिटरको दौड ४३.१८ सेकेन्डमा पूरा गरेर नयाँ विश्व किर्तिमान कायम गरेका थिए।
​२००१: बङ्गलादेशकी पूर्वप्रधानमन्त्री शेख हसिनाको कार्यकाल समाप्त भई सत्ता हस्तान्तरण भएको थियो।
​२००२: दक्षिण अफ्रिकाको जोहानेसबर्गमा १० दिने ‘पृथ्वी सम्मेलन’ सुरु भयो।
​२००७: पाक-अफगान सीमामा अमेरिकी नेतृत्वको सेनाले १२ जना तालिवानीहरूलाई मारेका थिए।
​२००८: तेलुगु चलचित्रका सुपरस्टार चिरञ्जीवीले आफ्नो नयाँ पार्टी ‘प्रजा राज्यम’ को उद्घाटन गरे।
​२०१३: फिलिपिन्सको राजधानी मनिला र अन्य क्षेत्रहरूमा सरकारी विकास सहायता कोषको दुरुपयोग र भ्रष्टाचारविरुद्ध ‘मिलियन पिपल्स मार्च’ अन्तर्गत ठुलो विरोध प्रदर्शन भएको थियो।
​२०१५: अमेरिकाको भर्जिनियामा एक लाइभ टिभी अन्तर्वार्ताका क्रममा डब्लुडिबिएजे-७ न्युज च्यानलकी रिपोर्टर एलिसन पार्कर (२४) र क्यामेरामेन एडम वार्ड (२७) को गोली हानी हत्या गरिएको थियो।
​२०१६: टर्कीको सिजरे सहरमा रहेको प्रहरी चौकीमा भएको बम विस्फोटमा ८ जना प्रहरीको मृत्यु र ४० जना घाइते भएका थिए।
​२०१७: अमेरिकाको टेक्सस तटमा श्रेणी-४ को खतरनाक ‘हार्भी’ तुफान ठोक्कियो। सन् १९६१ पछि उक्त राज्यमा आएको यो सबैभन्दा शक्तिशाली तुफान थियो।
​२०१७: भारत र चीनबिच भुटानको डोकलाम क्षेत्रलाई लिएर चलिरहेको विवाद उत्कर्षमा पुगेको थियो (जुन पछि अगस्ट २८ मा समाधान भयो)।
​२०१७: अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सेनामा ट्रान्सलेङ्गी हरूको भर्तिमा रोक लगाउन पेन्टागनलाई निर्देशन दिए।
​२०१८: भारतकी स्टार धाविका हिमा दासले १८औँ एसियाली खेलकुद (जकार्ता) मा महिला ४०० मिटर दौडमा रजत पदक जित्दै नयाँ राष्ट्रिय किर्तिमान (५०.७९ सेकेन्ड) बनाएकी थिइन्।
​२०१८: अमेरिकाको फ्लोरिडामा एउटा भिडियो गेम प्रतियोगिताका क्रममा भएको अन्धाधुन्ध गोलीकाण्डमा ३ जनाको मृत्यु र ११ जना घाइते भए।
​२०१८: पोप फ्रान्सिसले आयरल्यान्ड भ्रमणका क्रममा चर्चभित्र हुने बाल यौन शोषणका घटनाहरूप्रति क्षमा मागे।
​२०१९: भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी फ्रान्समा आयोजित जी-७ शिखर सम्मेलनमा सहभागी भए।
​२०१९: न्युयोर्कमा ‘युएस ओपन’ टेनिस प्रतियोगिता सुरु भयो, जहाँ महान् टेनिस खेलाडी अल्थिया गिब्सनको सालिक अनावरण गरियो।
​२०२०: भारतीय खाद्य सुरक्षा तथा मानक प्राधिकरण (एफएसएसएआई) ले सोया मिल्क वा बदाम मिल्क जस्ता बोटबिरुवामा आधारित पेय पदार्थमा ‘मिल्क’ (दूध) शब्द प्रयोग गर्न नपाइने र यो केवल पशुजन्य दूधका लागि मात्र हुने स्पष्ट पार्यो।
​२०२०: डच लेखिका मारिके लुकास रिजनेवेल्डले आफ्नो पहिलो उपन्यास “द डिसकम्फर्ट अफ इभनिङ” का लागि प्रतिष्ठित ‘इन्टरनेसनल बुकर पुरस्कार’ जितिन्। उनी यो पुरस्कार पाउने सबैभन्दा कान्छी लेखिका बनिन्।
​२०२०: अफगानिस्तानको चारिकर सहरमा आएको विनाशकारी बाढीबाट कम्तीमा १०० जनाको मृत्यु भयो।
​२०२१: काबुल (अफगानिस्तान) को काबुल अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल बाहिर भएको आत्मघाती बम विस्फोटमा १३ अमेरिकी सैनिकसहित १०० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भयो।
​२०२१: तालिवानले ग्वान्तानामो बेका पूर्वबन्दीलाई अफगानिस्तानको कार्यवाहक ‘रक्षामन्त्री’ नियुक्त गर्यो।
​२०२२: भारतका वरिष्ठ राजनीतिज्ञ गुलाम नबी आजादले कंग्रेस पार्टीका सबै पदबाट राजीनामा दिए।
​२०२२: भारत सरकारले ‘भारत’ ब्रान्डअन्तर्गत ‘वन नेसन, वन फर्टिलाइजर’ (एक राष्ट्र, एक मल) योजनाको सुरुआत गर्यो।
​२०२२: समीर वी कामत भारतको रक्षा अनुसन्धान र विकास सङ्गठन (डीआरडीओ) को नयाँ अध्यक्ष नियुक्त भए।
​२०२२: हिन्दीका प्रसिद्ध लेखक डा. असगर वजाहतलाई उनको नाटक ‘महाबली’ का लागि ३१औँ ‘व्यास सम्मान’ प्रदान गरियो।
​२०२२: जर्मनीमा विश्वकै पहिलो हाइड्रोजनबाट चल्ने (शून्य उत्सर्जन) यात्रुवाहक रेल सेवा सुरु भयो।
​२०२२: युक्रेनको जापोरिज्जिया आणविक ऊर्जा केन्द्रको बिजुली आपूर्ति पुनः सुरु गरियो।
​२०२३: भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले चन्द्रयान-३ को ल्यान्डर चन्द्रमामा उत्रिएको स्थानलाई ‘शिव शक्ति’ र चन्द्रयान-२ को ल्यान्डर दुर्घटना भएको स्थानलाई ‘तिरङ्गा’ नाम दिइएको घोषणा गरे।
​२०२३: भारतको मदुरै रेलवे स्टेशनमा एउटा निजी पर्यटकीय कोचमा अवैध ग्याँस सिलिन्डर बाल्दा आगलागी भई ९ जनाको मृत्यु भयो।
​२०२३: अमेरिकाको फ्लोरिडामा जातीय द्वेषका कारण भएको गोलीकाण्डमा ३ जनाको मृत्यु भयो।
​२०२४: भारत सरकारले लद्दाखमा ५ वटा नयाँ जिल्लाहरू (जांस्कर, द्रास, शाम, नुब्रा र चांगथाङ) निर्माण गर्ने घोषणा गर्यो।
​२०२४: फ्रान्सका अधिकारीहरूले टेलिग्राम का संस्थापक तथा सीईओ पाभेल डुरोभलाई नियन्त्रणमा लिए।
२०२५: भारतमा, प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले अमेरिकाद्वारा भारतमाथि लगाइएका नयाँ भन्सार शुल्कहरू (जुन २७ अगस्टदेखि लागू हुने तय गरिएको छ) सम्बोधन गर्न वरिष्ठ मन्त्रीहरूसँग उच्चस्तरीय बैठक गर्नुभयो।
२०२५: भारतको जम्मुस्थित माता वैष्णोदेवी तीर्थयात्रा मार्गमा अचानक गएको पहिरोमा परी पाँच तीर्थयात्रीको मृत्यु भयो।
२०२५: भारतका रक्षामन्त्री राजनाथ सिंहको अध्यक्षतामा आयोजित एक समारोहमा भारतीय नौसेनामा ‘उदयगिरि’ र ‘हिमगिरि’ नामक युद्धपोतहरूलाई एकैसाथ समावेश गरियो।
२०२५: गाजा पट्टीस्थित एउटा अस्पतालमा भएको दोहोरो आक्रमणमा पाँच पत्रकारसहित २० जनाले ज्यान गुमाए।
अगस्त २६ मा जन्मिएका प्रमुख व्यक्तित्वहरू~
​१८९१: चतुरसेन शास्त्री – हिन्दी साहित्यका महान् उपन्यासकार।
​१९१०: मदर टेरेसा – नोबेल शान्ति पुरस्कार विजेता तथा समाजसेविका।
​१९२७: बंसीलाल – हरियाणाका पूर्वमुख्यमन्त्री तथा स्वतन्त्रता सेनानी।
​१९२७: बालकृष्ण विट्ठलदास दोशी – प्रसिद्ध भारतीय वास्तुकार (प्रित्जकर पुरस्कार विजेता)।
​१९२८: ओमप्रकाश मुञ्जाल – हिरो साइकल्सका सह-संस्थापक तथा उद्योगपति।
​१९५१: लुइजिन्यो फलेरो – गोवाका पूर्वमुख्यमन्त्री।
​१९५६: मेनका गान्धी – भारतीय राजनीतिज्ञ तथा वातावरण/पशु अधिकारवादी।
​१९६४: दिनेश रघुवंशी – प्रसिद्ध साहित्यकार (गीत, गजल)।
​१९७०: मेलेसा म्याकार्थी – प्रसिद्ध अमेरिकी हास्य अभिनेत्री।
​१९७१: थेलिया – म्याक्सिकन गायिका तथा अभिनेत्री।
​१९७३: इन्द्र कुमार – बलिउड चलचित्रका प्रसिद्ध अभिनेता।
​१९८०: म्याकोले कल्किन – अमेरिकी अभिनेता (‘होम अलोन’ फेम)।
​१९८०: क्रिस पाइन – प्रसिद्ध अमेरिकी अभिनेता।
​१९९१: डाइल ओब्रायन – अमेरिकी अभिनेता।
​अगस्त २६ मा निधन भएका प्रमुख व्यक्तित्वहरू~
​१७२३: एन्टोन भान लिउवेनहाक – डच सूक्ष्मजीवविज्ञानी (जसले पहिलो पटक ब्याक्टेरियाको खोज गरेका थिए)।
​१९१०: विलियम जेम्स – प्रसिद्ध अमेरिकी दार्शनिक तथा मनोवैज्ञानिक।
​१९३४: अतुल प्रसाद सेन – बङ्गाली भाषाका प्रसिद्ध कवि, सङ्गीतकार तथा अधिवक्ता।
​१९४८: कृष्णजी प्रभाकर खाडिलकर – प्रसिद्ध मराठी लेखक तथा नाटककार।
​१९६३: राधेश्याम कथावाचक – पारसी रङ्गमञ्च शैलीका प्रसिद्ध हिन्दी नाटककार।
​१९६७: दिलावर हुसेन – १९३० को दशकका भारतीय टेस्ट क्रिकेट खेलाडी।
​१९७२: सर फ्रान्सिस चिचेस्टर – एक्लै संसारको जलयात्रा पूरा गर्ने प्रसिद्ध बेलायती नाभिक।
​१९७४: चार्ल्स लिन्डबर्ग – एक्लै नन-स्टप एटलान्टिक उडान भर्ने प्रसिद्ध अमेरिकी पाइलट।
​१९७५: एन. एस. हार्डिकर – स्वतन्त्रता सेनानी तथा ‘हिन्दुस्तानी सेवा दल’ का संस्थापक।
​२०११: के. ए. दिनशा – चिकित्सा क्षेत्रमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याउने भारतीय महिला चिकित्सक।
​२०१२: ए. के. हङ्गल – प्रसिद्ध भारतीय अभिनेता।
​२०१८: गोपाल बोस – पूर्व भारतीय क्रिकेट खेलाडी।
​२०२४: स्वेन-योरान एरिक्सन – स्वीडेनका प्रसिद्ध फुटबल म्यानेजर तथा कोच।
​अगस्त २६ का महत्त्वपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय दिवसहरू~
​अन्तर्राष्ट्रिय कुकुर दिवस: कुकुरहरूको हेरचाह, संरक्षण र जनावर कल्याणका विषयमा जनचेतना फैलाउन सन् २००४ देखि यो दिवस मनाउने गरिएको छ।
​महिला समानता दिवस: सन् १९२० मा अमेरिकामा महिलाहरूलाई मतदानको अधिकार दिलाउने १९औँ संविधान संशोधन लागू भएको सम्झनामा यो दिवस मनाइन्छ। सन् १९७३ देखि यसले आधिकारिक मान्यता पाएको हो।