नयाँ दिल्ली: ​८ नोभेम्बर विश्व इतिहासमा विज्ञान, राजनीति, युद्ध, प्राकृतिक विपत्ति, लोकतान्त्रिक आन्दोलन, खेलकुद र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धका दृष्टिले अत्यन्त महत्त्वपूर्ण दिन हो। यस दिन विभिन्न देशमा भएका ऐतिहासिक घटनाले विश्व राजनीतिदेखि विज्ञान र सामाजिक परिवर्तनसम्म गहिरो प्रभाव पारेका छन्।
​सन् २०२५ सम्मका उपलब्ध ऐतिहासिक अभिलेख तथा स्रोतहरूका आधारमा यस दिनका प्रमुख घटना, जन्म र निधनका विवरणहरूलाई वर्षअनुसार पुरानोदेखि नयाँ क्रममा व्यवस्थित रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ~
​सन् १७९३: फ्रान्सको राजधानी पेरिसस्थित प्रसिद्ध लुभ्र सङ्ग्रहालय सर्वसाधारणका लागि पहिलोपटक खुला गरियो। यसअघि यो फ्रान्सेली राजपरिवारको दरबारका रूपमा प्रयोग हुँदै आएको थियो।
​सन् १९४२: दोस्रो विश्वयुद्धका क्रममा बेलायती तथा अमेरिकी नेतृत्वको मित्रराष्ट्र सेनाले उत्तर अफ्रिकामा ‘अपरेसन टर्च’ नामक सैन्य अभियान सुरु गर्‍यो। यस अभियानले उत्तर अफ्रिकामा जर्मन तथा इटालियन सेनाविरुद्धको युद्धलाई निर्णायक मोडमा पुर्‍यायो।
​सन् १९५६: हंगेरीमा सोभियत सेनाको हस्तक्षेप र सैन्य कारबाहीपछि अन्तर्राष्ट्रिय समुदायमा तनाव बढिरहेको बेला संयुक्त राष्ट्रसङ्घमा सोभियत सेना फिर्ता हुनुपर्ने मागसम्बन्धी कूटनीतिक दबाब जारी रह्यो।
​सन् १९५७: बेलायतले प्रशान्त महासागरस्थित क्रिसमस द्वीप (हालको किरिबाटीको किरितिमाती) क्षेत्रमा ‘अपरेसन ग्र्यापल एक्स’ अन्तर्गत शक्तिशाली हाइड्रोजन बम परीक्षण गर्‍यो। यो बेलायतको पहिलो सफल हाइड्रोजन बम परीक्षण थियो।
​सन् १९६०: जोन एफ. केनेडीले अमेरिकी राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा रिपब्लिकन उम्मेदवार रिचर्ड निक्सनलाई पराजित गरे। उनी अमेरिकाका ३५औँ राष्ट्रपति निर्वाचित भए।
​सन् १९७१: थाइल्यान्डका तत्कालीन प्रधानमन्त्री थानोम कित्तिकाचोर्नले आफ्नै सरकारविरुद्ध सैनिक विद्रोह गरी संसद् विघटन गरे र देशमा सैन्य शासन स्थापना गरे।
​सन् १९७२: अमेरिकामा सशुल्क टेलिभिजन प्रसारण सेवा एचबीओ सञ्चालनमा आयो। यसले अमेरिकी टेलिभिजन प्रसारण इतिहासमा नयाँ अध्यायको सुरुवात गर्‍यो।
​सन् १९८८: चीनको युनान प्रान्तमा आएको शक्तिशाली भूकम्पबाट ९०० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भएको विवरण सार्वजनिक भयो। भूकम्पका कारण ठूलो जनधनको क्षति भएको थियो (यद्यपि यो भूकम्प नोभेम्बर ६ मा गएको थियो)।
​सन् १९९२: जर्मनीको राजधानी बर्लिनमा विदेशी नागरिकमाथिको घृणा, जातीय विभेद र नस्लवादविरुद्ध विशाल प्रदर्शन भयो। जर्मन इतिहासमा महत्त्वपूर्ण मानिएको उक्त प्रदर्शनमा करिब तीन लाख ५० हजार मानिस सहभागी भएका थिए।
​सन् १९९८: बङ्गलादेशका संस्थापक नेता तथा प्रथम प्रधानमन्त्री शेख मुजिबुर रहमानको सन् १९७५ मा भएको हत्यासम्बन्धी मुद्दामा अदालतले १५ जना अभियुक्तलाई मृत्युदण्डको सजाय सुनायो।
​सन् १९९९: भारतीय क्रिकेटर सचिन तेन्दुलकर र राहुल द्रविडले न्युजिल्यान्डविरुद्धको एकदिवसीय क्रिकेट खेलमा दोस्रो विकेटका लागि ३३१ रनको साझेदारी गरे। त्यसबेला यो एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटको सबैभन्दा ठूलो साझेदारीको विश्व कीर्तिमान थियो। भारतले उक्त खेलमा ३७६ रन बनाएको थियो।
​सन् २०००: अमेरिकाको राष्ट्रपतीय निर्वाचनसँगै भएको सिनेट निर्वाचनमा पूर्वराष्ट्रपति बिल क्लिन्टनकी पत्नी हिलारी रोडम क्लिन्टन न्युयोर्कबाट सिनेटर निर्वाचित भइन्। उनी अमेरिकाको सिनेटमा निर्वाचित हुने पहिलो पूर्वप्रथम महिला बनिन्।
​सन् २००२: संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय सुरक्षा परिषद्ले इराकलाई सामूहिक विनाशका हतियारसम्बन्धी आफ्नो दायित्व पूरा गर्न निर्देशन दिने प्रस्ताव नम्बर १४४१ सर्वसम्मतिले पारित गर्‍यो।
​सन् २०१६: भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले राति राष्ट्रका नाममा सम्बोधन गर्दै पाँच सय र एक हजार भारतीय रुपैयाँका पुराना नोटलाई प्रचलनबाट हटाउने (नोटाबन्दी) घोषणा गरे। कालो धन, नक्कली नोट र भ्रष्टाचार नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यले गरिएको यो निर्णयलाई भारतको इतिहासमा ठूलो आर्थिक नीतिगत परिवर्तनका रूपमा लिइन्छ।
​सन् २०१६: अमेरिकाको राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा रिपब्लिकन पार्टीका उम्मेदवार डोनाल्ड ट्रम्प निर्वाचित भए। उनले डेमोक्रेटिक पार्टीकी उम्मेदवार हिलारी क्लिन्टनलाई पराजित गर्दै अमेरिकाको ४५औँ राष्ट्रपति बन्ने अवसर प्राप्त गरे।
​सन् २०१७: संयुक्त अरब इमिरेट्सको अबुधाबीमा फ्रान्सेली सहयोगमा निर्माण गरिएको लुभ्र अबुधाबी सङ्ग्रहालयको औपचारिक उद्घाटन गरियो। यसले अन्तर्राष्ट्रिय कला तथा सांस्कृतिक सम्पदाको क्षेत्रमा महत्त्वपूर्ण स्थान बनायो।
​सन् २०२०: म्यानमारमा आमनिर्वाचन सम्पन्न भयो। आङ सान सुकी नेतृत्वको नेसनल लिग फर डेमोक्रेसीले पुनः बहुमत प्राप्त गर्‍यो (तर सन् २०२१ मा सेनाले सत्ता कब्जा गरेपछि त्यहाँ राजनीतिक सङ्कट गहिरियो)।
​सन् २०२०: नागोर्नो–काराबाख युद्धका क्रममा अजरबैजानको सेनाले रणनीतिक महत्त्वको शुशा सहरमाथि नियन्त्रण कायम गर्‍यो। यस घटनाले अजरबैजान र आर्मेनियाबीचको युद्धमा निर्णायक प्रभाव पारेको थियो।
​सन् २०२१: बेलायतको ग्लास्गोमा संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी २६औँ सम्मेलन (कोप–२६) जारी रह्यो। नोभेम्बर ८ सम्मेलनको आठौँ दिन थियो, जहाँ जलवायु सङ्कट र जीवाश्म इन्धनको प्रयोग घटाउने विषयमा गहन छलफल भयो।
​सन् २०२२: अमेरिकामा मध्यावधि संसदीय निर्वाचन सम्पन्न भयो। राष्ट्रपति जो बाइडेनको कार्यकालको राजनीतिक मूल्याङ्कनका रूपमा समेत यस निर्वाचनलाई निकै महत्त्वपूर्ण मानिएको थियो।
​सन् २०२३: इजरायल–हमास युद्धका क्रममा गाजाको उत्तरी क्षेत्रबाट दक्षिणतर्फ सर्वसाधारणको ठूलो सङ्ख्यामा पलायन भयो। इजरायली सेनाले उपलब्ध गराएको सुरक्षित मार्गबाट एकै दिन करिब ५० हजार मानिस दक्षिणतर्फ गएको संयुक्त राष्ट्रसङ्घले जनायो। सोही दिन गाजास्थित अल–कुद्स अस्पतालले इन्धन अभावका कारण स्वास्थ्य सेवाहरू बन्द गर्नुपर्‍यो।
​सन् २०२४: अमेरिकाको न्याय विभागले राष्ट्रपति निर्वाचित डोनाल्ड ट्रम्पको हत्या गर्ने षड्यन्त्रमा संलग्न रहेको आरोपमा इरानी नागरिकविरुद्ध अभियोग सार्वजनिक गर्‍यो। साथै, भारतको झारखण्ड र महाराष्ट्र राज्यमा विधानसभा निर्वाचनको प्रचारप्रसार तीव्र बन्यो। सोही दिन भारत र दक्षिण अफ्रिकाबीचको पहिलो टी–२० अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट खेलमा भारतीय ब्याट्सम्यान सञ्जु सामसनले ५० बलमा १०७ रन बनाउँदै शानदार शतक प्रहार गरे।
​सन् २०२५: कजाकिस्तानले अब्राहम सम्झौतामा सहभागी हुने निर्णय सार्वजनिक गर्‍यो। ब्राजिलको दक्षिणी क्षेत्रमा आएको शक्तिशाली बवण्डरबाट छ जनाको मृत्यु र चार सयभन्दा बढी घाइते भए। युक्रेनको पूर्वी सहर निप्रोमा रुसी आक्रमण हुँदा दुई बालबालिकासहित तीन जनाको मृत्यु भयो।
​८ नोभेम्बरमा जन्मिएका
प्रसिद्ध व्यक्तित्वहरू~
​सन् १९२० – सितारा देवी: उनी भारतकी प्रसिद्ध कथक नृत्याङ्गना तथा अभिनेत्री थिइन्। उनलाई ‘नृत्य सम्राज्ञी’ समेत भनिन्थ्यो।
​सन् १९२२ – क्रिस्टियन बर्नार्ड: उनी विश्वमै पहिलोपटक सफल मानव मुटु प्रत्यारोपण गर्ने दक्षिण अफ्रिकी चिकित्सकका रूपमा विश्वप्रसिद्ध छन्।
​सन् १९२७ – लालकृष्ण आडवाणी: उनी भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) का संस्थापक एवम् वरिष्ठ नेता तथा भारतका पूर्वउपप्रधानमन्त्री हुन्।
​सन् १९४९ – बोनी रेइट: उनी अमेरिकी ब्लुज, रक र कन्ट्री सङ्गीतका चर्चित तथा प्रतिष्ठित कलाकार हुन्।
​सन् १९५४ – काजुओ इशिगुरो: उनी प्रसिद्ध बेलायती लेखक हुन्, जसले साहित्यतर्फको नोबेल पुरस्कार (सन् २०१७) प्राप्त गरेका थिए।
​सन् १९६६ – गोर्डन राम्जे: उनी विश्वप्रसिद्ध सेफ, रेस्टुरेन्ट व्यवसायी तथा लोकप्रिय टेलिभिजन व्यक्तित्व हुन्।
​८ नोभेम्बरमा निधन भएका प्रमुख व्यक्तित्वहरू~
​सन् १९७७ – बोमिरेड्डी नरसिम्हा रेड्डी (बी.एन. रेड्डी): उनी दक्षिण भारतीय चलचित्र क्षेत्रका एक युगपुरुष तथा प्रसिद्ध निर्देशक थिए।
​सन् १९८६ – भ्याचेस्लाभ मोलोटोभ: उनी सोभियत सङ्घका अत्यन्त प्रभावशाली राजनीतिज्ञ, कूटनीतिज्ञ तथा विदेशमन्त्री थिए।
​सन् २०१४ – सितारा देवी: भारतीय शास्त्रीय नृत्य (कथक) लाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा उचाइमा पुर्‍याउने प्रख्यात नृत्याङ्गना सितारा देवीको यही दिन निधन भयो।