अयोध्या: (उत्तर प्रदेश): नेपाल र भारतबीच ‘रोटी-बेटी’ सम्बन्ध रहेको कुरा सबैलाई थाहा छ, तर शताब्दीयौंदेखि दुई देशबीच आस्थाको सम्बन्ध पनि निर्माण हुँदै आएको भन्न सकिन्छ। भर्खरै माता जानकी (माता सीता)को जन्मस्थलबाट रामजन्मभूमि अर्थात् अयोध्याको कारसेवक पुरममा दुई ठूला देवशिला ल्याइँदा इतिहासका पानाले पुरानो आस्थाको स्मरण गराएको छ। हो, नेपालबाट देवशिला अयोध्या पुगेको यो पहिलो पटक भने होइन यो थाहा पाउँदा धेरैलाई अचम्म लाग्न सक्छ। एक शताब्दी भन्दा पुरानो कथा थाहा हुनुपर्छ।

यो कथा १९औं शताब्दीको अन्त्य र २०औं शताब्दीको शुरुको हो। शालिग्राम नेपालको गण्डकी नदीबाट अयोध्या आएका थिए। यसको प्रमाण भगवान शालिग्राम आफैंले रामनगरीस्थित प्राचीन कुम्भनारायण मन्दिर (नेपाली मन्दिर) मा बसेर दिएका हुन् भन्ने भानाइ छ। यो मन्दिर नेपालको राजपरिवारकी रानी राजकुमारी देवीले सन् १९०० मा स्थापना गरेकी हुन्। कुम्भनारायण मन्दिरका संरक्षक स्वामी हरि प्रपन्नाचार्यले नेपालकी राजकुमारी देवीको सपनामा भगवान आएको बताए। त्यसपछि उनले १८९० मा अयोध्यामा जग्गा लिएर सन् १९०० मा नेपाली मन्दिर बनाइन्। त्यसपछि नेपालको गण्डकी नदीबाट फेला परेको शालिग्राम भगवानलाई यहाँ अभिषेक गरिएको थियो।

यस मन्दिरमा बिहान ६ बजे भगवानलाई गाईको दूधले अभिषेक गरिने प्रपन्नाचार्यले बताएl  बाँकी देवताहरूलाई महिनामा एक पटक अभिषेक गरिन्छ। शालिग्राम करिब १२५ वर्षदेखि मन्दिरमा विराजमान छन्। भगवान शालिग्राम हरेक मन्दिरमा भेटिने उनको भनाइ थियो, किनभने उनी बिना मन्दिरको प्रतिष्ठा हुन सक्दैन। नेपालकी राजकुमारीले मन्दिर स्थापना गरेकाले मन्दिरलाई सँधै नेपालले सहयोग गरेको र आज पनि नेपाल सरकारले सहयोग गरिरहेको समेत बताइयो।