​नयाँ दिल्ली: वर्षको ११३औँ दिन अर्थात् अप्रिल २३ इतिहासको पानामा कला, साहित्य, प्रविधि र समसामयिक कूटनीतिको एक संगमका रूपमा दर्ता छ। यो दिन अंग्रेजी साहित्यका शिखर पुरुष विलियम शेक्सपियर र भारतीय सिनेमाका महान् निर्देशक सत्यजीत रेको स्मृति दिवस मात्र नभई, आधुनिक प्रविधि र अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिका केही ठूला घटनाक्रमहरूको साक्षी समेत बनेको छ।
​१. सन् २०२५ का प्रमुख विश्वव्यापी घटनाहरू
​गत वर्ष सन् २०२५ को अप्रिल २३ मा विश्वले केही महत्वपूर्ण प्रविधि र कूटनीतिक सफलतासँगै दुःखद घटनाहरूको पनि सामना गरेको थियो। चीनले यसै दिन विश्वकै पहिलो १०जी ब्रॉडब्यान्ड नेटवर्क लन्च गरेर इन्टरनेटको गतिमा नयाँ क्रान्ति ल्याएको थियो। यस्तै, दक्षिण एसियाली कूटनीतिमा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी र सउदी अरबका राजकुमार मोहम्मद बिन सलमानबीच भएको वार्तामा अन्तरिक्ष र ऊर्जासहित ६ वटा महत्वपूर्ण सम्झौतामा हस्ताक्षर भएको थियो।
​शिक्षाको क्षेत्रमा विद्यार्थीहरूलाई निःशुल्क अध्ययन सामग्री उपलब्ध गराउने उद्देश्यले ‘ज्ञानसेतु’ डिजिटल प्लेटफर्मको सुरुवात पनि यसै दिन गरिएको थियो। तर, सोही दिन जम्मू-कश्मीरको पर्यटकीय स्थल पहलगाममा पर्यटकहरूमाथि भएको आतङ्ककारी हमलाले विश्वलाई नै स्तब्ध बनाएको थियो। खेलकुदमा आईपीएल २०२५ अन्तर्गत मुम्बईले हैदराबादलाई ७ विकेटले पराजित गरेको थियो भने अमेरिकामा हार्वर्ड विश्वविद्यालयले २.२ अर्ब डलरको फन्डिङ रोकेको भन्दै ट्रम्प प्रशासनविरुद्ध कानुनी मुद्दा दायर गरेको थियो।
​२. साहित्य र सिनेमाको क्षति
​इतिहासमा सन् १६१६ मा आजकै दिन विश्वप्रसिद्ध नाटककार र कवि विलियम शेक्सपियरको निधन भएको थियो। संयोगवश, सन् १९९२ मा भारतीय सिनेमालाई विश्वस्तरमा चिनाउने ओस्कार विजेता निर्देशक सत्यजीत रेको पनि यसै दिन निधन भएको थियो। यी दुई व्यक्तित्वको योगदानको सम्मान गर्दै र पुस्तक पढ्ने संस्कृतिको विकास गर्न सन् १९९५ देखि युनेस्कोले आजको दिनलाई ‘विश्व पुस्तक दिवस’ का रूपमा मनाउन सुरु गरेको हो।
​३. प्रविधि र विज्ञानमा कोशेढुङ्गा
​सन् २००५ मा आजकै दिन प्रविधिमा एउटा ठूलो परिवर्तन आयो जब युट्युबमा पहिलो भिडियो अपलोड गरियो। यसका सह-संस्थापक जावेद करिमले स्यान डिएगो चिडियाखानामा खिचेको उक्त सानो भिडियोले आजको विशाल भिडियो स्ट्रिमिङको दुनियाँ खडा गरेको हो। यस्तै, सन् १९८४ मा आजकै दिन वैज्ञानिकहरूले पहिलो पटक एचआईभी भाइरसको पहिचान गरेका थिए, जुन चिकित्सा विज्ञानको इतिहासमा निकै महत्वपूर्ण मानिन्छ।
​४. अन्य महत्वपूर्ण ऐतिहासिक मोडहरू
​राजनीतिक र कानुनी इतिहासतर्फ हेर्दा सन् १६६१ मा बेलायती सम्राट चार्ल्स द्वितीयको राज्याभिषेक भएको थियो भने सन् १८५८ मा भारतको पहिलो स्वतन्त्रता संग्रामका वीर योद्धा कुँवर सिंहको निधन भएको थियो। सन् १९८७ मा भारतीय सर्वोच्च अदालतले विधवाहरूलाई सम्पत्तिमा अधिकार दिने ऐतिहासिक फैसला सुनाएर सामाजिक न्यायको पक्षमा ठूलो कदम चालेको थियो। सन् २०२३ मा शिख पृथकतावादी नेता अमृतपाल सिंहको गिरफ्तारी र सन् २०२४ मा मलेसियामा दुई सैन्य हेलिकप्टर ठोक्किँदा १० सैनिकको मृत्यु भएको घटना पनि अप्रिल २३ कै इतिहासमा अंकित छ।