शिलांग: मेघालयका महिला किसानहरूले कृषि उत्पादन र आफ्नो जीविकोपार्जनमा सुधार ल्याउन गुणस्तरीय बीउ तथा सहुलियत दरमा कृषि उपकरण उपलब्ध गराउन माग गरेका छन्।
उमियमस्थित उत्तरपूर्वी पहाडी क्षेत्रका लागि भारतीय कृषि अनुसन्धान परिषद् (आईसीएआर) को अनुसन्धान परिसरमा बिहीबार आयोजित राष्ट्रिय महिला किसान दिवसको कार्यक्रममा सहभागी महिला किसानहरूले यस्तो माग गरेका हुन्। कार्यक्रममा एक सयभन्दा बढी महिला किसानको सहभागिता रहेको थियो।
आईसीएआर–उत्तरपूर्वी पहाडी क्षेत्रीय अनुसन्धान परिसर र कृषि विज्ञान केन्द्र (केभीके), रि–भोईको संयुक्त आयोजनामा एम.एस. स्वामिनाथन सभाहलमा कार्यक्रम सम्पन्न भएको हो। कार्यक्रममा कृषिमा महिलाको योगदान, उनीहरूको भूमिकालाई थप सशक्त बनाउने आवश्यकता तथा कृषि क्षेत्रको निर्णय प्रक्रियामा महिलाको सहभागिता बढाउने विषयमा जोड दिइएको थियो।
कार्यक्रमअन्तर्गत आयोजित अन्तरक्रियात्मक सत्रमा सहभागी महिला किसानहरूले राम्रो उत्पादन प्राप्त गर्न गुणस्तरीय बीउको सहज उपलब्धता आवश्यक रहेको बताए। उनीहरूले आईसीएआरमार्फत कृषि उपकरण सहुलियत दरमा उपलब्ध गराउनसमेत आग्रह गरे।
आईसीएआर–उत्तरपूर्वी पहाडी क्षेत्रीय अनुसन्धान परिसरका कार्यवाहक निर्देशक डा. पंकज बैसवरले किसानहरूलाई सरकारी योजनाहरू, उन्नत खेती प्रणाली तथा आधुनिक कृषि प्रविधिबारे जानकारी गराउनुपर्नेमा जोड दिए।
उनले महिला किसानलाई कृषि उद्यमशीलतामा संलग्न हुन प्रोत्साहित गर्नुपर्ने बताउँदै यसबाट उनीहरूको आम्दानी वृद्धि, जीविकोपार्जनमा सुधार तथा आर्थिक आत्मनिर्भरता हासिल गर्न सहयोग पुग्ने उल्लेख गरे।
बैसवरले महिला सशक्तीकरणप्रति पुरुष किसानहरूलाई समेत सचेत गराउनुपर्नेमा जोड दिए। महिलाले कृषि क्षेत्रका निर्णय प्रक्रिया र उद्यमशील गतिविधिमा सक्रिय सहभागिता जनाउन सक्ने वातावरण निर्माण गर्न पुरुषको सहयोग आवश्यक रहेको उनको भनाइ थियो।
कार्यक्रमकी प्रमुख अतिथि तथा रि–भोई क्षेत्र कल्याण संघ (रावा) की अध्यक्ष बालाकिन्तिव उम्बाहले महिला किसानहरूलाई आफ्नो कामप्रति गर्व गर्न आग्रह गरिन्। पेसाका कारण आफूलाई कमजोर ठान्ने वा अरूबाट अवमूल्यन हुँदा निरुत्साहित हुने प्रवृत्तिबाट टाढा रहन उनले सुझाव दिइन्।
महिला किसानहरूले कृषि कार्यसँगै घरायसी कामकाज र परिवारको हेरचाहको जिम्मेवारीसमेत निर्वाह गर्नुपर्ने अवस्थालाई उल्लेख गर्दै उनले समाजप्रति महिलाहरूको योगदान महत्त्वपूर्ण रहेको बताइन्।
यसअघि आईसीएआर–कृषि विज्ञान केन्द्र, रि–भोईका प्रमुख तथा प्रधान वैज्ञानिक डा. एमडी मोकिदुल इस्लामले स्वागत मन्तव्य व्यक्त गरेका थिए। उनले दिवसको महत्त्व र यस वर्षको मूल विषयवस्तु ‘विकसित कृषि र विकसित भारत निर्माणमा महिला किसानको भूमिका’ माथि प्रकाश पारे।
कार्यक्रममा कृषि क्षेत्रमा उल्लेखनीय उपलब्धि हासिल गरेका प्रगतिशील महिला किसानहरूलाई सम्मान गरिएको थियो। साथै, सहभागीहरूलाई खेतीपातीमा सहयोग पुर्‍याउने उद्देश्यले तरकारीका बीउ, आईपीएफडी १९–३ जातको केराउको बीउ, जैविक मल तथा कृषि सम्बन्धी साहित्य वितरण गरिएको थियो।
कार्यक्रमले महिला किसानको उत्पादकत्व वृद्धि गर्न गुणस्तरीय कृषि सामग्री, आधुनिक प्रविधि र आवश्यक तालिममा सहज पहुँच सुनिश्चित गर्नुपर्ने आवश्यकतालाई पुनः उजागर गरेको छ। यस्ता पहलले महिला किसानको आर्थिक अवस्था सुदृढ बनाउनुका साथै दिगो कृषि विकास र जीविकोपार्जनमा समेत योगदान पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ।