नयाँ दिल्ली: इतिहासमा १४ सेप्टेम्बरको दिन भारत र विश्वका लागि एक विशेष महत्त्वको दिन हो। यसै दिन भारतमा ‘हिन्दी दिवस’ पनि मनाइन्छ।
१४ सेप्टेम्बरका महत्त्वपूर्ण घटनाहरू~
१७७०: डेनमार्क र नर्वेमा पूर्ण प्रेस स्वतन्त्रता कायम भयो। राजा क्रिश्चियन सातौँका सल्लाहकार जोहान फ्रेडरिक स्ट्रुएन्सीले कुनै पनि प्रतिबन्धविना अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको अनुमति दिँदै सेन्सरशिप पूर्ण रूपमा अन्त्य गरेका थिए।
१८३३: विलियम बेन्टिंक भारतको पहिलो गभर्नर जनरल बने। १८३३ को ऐनद्वारा ‘बंगालको गभर्नर-जनरल’ पदलाई परिमार्जन गरी ‘भारतको गभर्नर-जनरल’ बनाइएको थियो।
१८९१: ‘एम्पायर स्टेट एक्सप्रेस’ नामक रेलले न्युयोर्क सहरदेखि बफेलोसम्मको ७०२ किलोमिटर दूरी ७ घण्टा ६ मिनेटमा पूरा गर्यो। यस दिन यो रेल आफ्नो सर्वाधिक तीव्र गति १३२ किलोमिटर प्रतिघण्टाको रफ्तारमा गुडेको थियो भने यसको औसत गति ९८.८ किलोमिटर प्रतिघण्टा थियो।
१९१७: रुस आधिकारिक रूपमा गणतन्त्र घोषित भयो। मार्च १९१७ को ‘फेब्रुअरी क्रान्ति’ पछि रुसका अन्तिम जार (सम्राट) निकोलस द्वितीयले गद्दी छाड्नुपरेको थियो, जसबाट शताब्दीऔँ पुरानो रोमानोभ राजवंशको अन्त्य भयो। जार हटेपछि देशको बागडोर ‘रुसी अस्थायी सरकार’को हातमा आयो। अलेक्जेन्डर केरेन्स्कीको नेतृत्वमा रहेको यसै सरकारले रुसलाई आधिकारिक रूपमा गणतन्त्र घोषणा गरेको थियो।
१९४९: भारतीय संविधान सभाले हिन्दीलाई संघको सरकारी भाषा (राजभाषा) को रूपमा स्वीकार गर्यो। त्यसैले हरेक वर्ष १४ सेप्टेम्बरमा हिन्दी दिवस मनाइन्छ।
१९५९: ‘लुना-२’ चन्द्रमाको सतहमा अवतरण भयो। यो चन्द्रमाको सतहमा पुग्ने पहिलो मानव निर्मित वस्तु थियो। यसै घटनाले सोभियत संघ र अमेरिकाबीच अन्तरिक्ष प्रतिस्पर्धाको सुरुआत गराएको थियो।
१९६०: अफ्रिकी मुलुक कङ्गोले ३० जुन १९६० मा बेल्जियमबाट स्वतन्त्रता पाएको थियो, तर स्वतन्त्रताको १० हप्तामै सेनाले कु (तख्तापलट) गरी सेनाप्रमुख जोसेफ-डेसिरे मोबुतुले सत्ता आफ्नो हातमा लिए।
१९६०: बगदाद (इराक) मा खनिज तेल उत्पादक राष्ट्रहरू (इरान, इराक, कुवेत, साउदी अरेबिया र भेनेजुएला) ले मिलेर ओपेक (OPEC) को स्थापना गरे। यसको मुख्य उद्देश्य सदस्य राष्ट्रहरूको पेट्रोलियम नीतिमा समन्वय ल्याउनु र तेल बजारमा स्थिरता कायम राख्नु हो।
१९८५: बेलायतले लन्डनस्थित २५ सोभियत अधिकारी तथा कूटनीतिज्ञहरूमाथि जासुसीको आरोप लगाउँदै देश छाड्ने आदेश दियो। (यसको जवाफमा ठीक एक दिनपछि सोभियत संघले मस्कोमा रहेका २५ बेलायती कूटनीतिज्ञ र पत्रकारहरूलाई निष्कासित गरिदियो। यस सम्पूर्ण विवादको पछाडि सोभियत जासूस (KGB एजेन्ट) ओलेग गोर्दिएभस्कीको हात थियो, जसले गुप्त रूपमा बेलायती गुप्तचर संस्था (MI6) का लागि काम गरिरहेका थिए। उनी सोभियत संघबाट भागेर बेलायत पुगेका थिए र उनैले सोभियत जासूसहरूको सूची बेलायतलाई दिएका थिए। यस घटनाले बेलायती प्रधानमन्त्री मार्गरेट थ्याचर र सोभियत नेता मिखाइल गोर्बाचोभबीचको सुरुआती सम्बन्धमा ठूलो तिक्तता ल्याइदिएको थियो।)
१९९९: किरिबाती, नाउरु र तोङ्गा संयुक्त राष्ट्रसंघमा सामेल भए।
२०००: माइक्रोसफ्टले ‘विन्डोज एमई’ (विन्डोज मिलिनियम एडिसन) सार्वजनिक गर्यो। यो विन्डोज ९८ को पछिल्लो संस्करण र विन्डोज ९एक्स (Windows 9x) शृङ्खलाको अन्तिम अपरेटिङ सिस्टम थियो।
२०००: भारतका तत्कालीन प्रधानमन्त्री अटल बिहारी वाजपेयीले अमेरिकी कंग्रेस (सिनेट र हाउस अफ रिप्रेजेन्टेटिभ्स) को संयुक्त सत्रलाई सम्बोधन गरे। प्रधानमन्त्री वाजपेयीले आफ्नो सम्बोधनमा भारत र अमेरिका विश्वका दुई ठूला लोकतन्त्र भएकाले उनीहरू एक ठाउँमा आउनु स्वाभाविक रहेको कुरामा जोड दिएका थिए।
२०००: सिड्नी ओलम्पिक टर्च र्याली आफ्नो अन्तिम चरणअन्तर्गत सिड्नी पुग्यो। प्रसिद्ध संगीतकार ओलिभिया न्युटन-जोनले १४ सेप्टेम्बरका दिन सिड्नी ओपेरा हाउस अगाडि ओलम्पिक टर्च थामेकी थिइन्।
२००३: अफ्रिकाको सानो देश गिनी-बिसाउमा सेनाले राष्ट्रपति कुम्बा इयालाको सरकार ढलाएर सैन्य तख्तापलट गर्यो। तत्कालीन सेनाप्रमुख जनरल भेरिस्सिमो कोर्रेया सिबाले यस सैन्य कुको कमान सम्हालेका थिए।
२००३: ऐतिहासिक जनमतसंग्रह पछि एस्टोनिया युरोपेली संघ (EU) मा सामेल भयो। एस्टोनिया आधिकारिक रूपमा १ मे २००४ मा युरोपेली संघको पूर्ण सदस्य बनेको थियो। सोभियत संघबाट स्वतन्त्र भएपछि पश्चिमी युरोपसँग आर्थिक र राजनीतिक रूपमा जोडिने दिशामा एस्टोनियाको यो सबैभन्दा ठूलो कदम थियो।
२००६: इब्सा (IBSA – भारत, ब्राजिल र दक्षिण अफ्रिका) शिखर सम्मेलनका क्रममा तीन देशबीच आणविक ऊर्जा सहयोग बढाउने सहमति भयो। यो बैठक ब्राजिलको राजधानी ब्राजिलियामा आयोजित इब्सा समूहको पहिलो शिखर सम्मेलन थियो।
२००६: अमेरिकी कंग्रेसले तिब्बती आध्यात्मिक गुरु दलाई लामालाई अमेरिकाको सर्वोच्च नागरिक सम्मान ‘कंग्रेसनल गोल्ड मेडल’बाट सम्मानित गर्ने विधेयक स्वीकृत गर्यो।
२००६: विश्वका सबैभन्दा वृद्ध, जयपुरका १३७ वर्षीय हबीब मियाँ अस्पताल भर्ना भए।
२००७: जापानले तानेगाशिमास्थित प्रक्षेपण केन्द्रबाट आफ्नो पहिलो चन्द्र मिसनअन्तर्गत ‘कागुया’ उपग्रह प्रक्षेपण गर्यो, जसलाई आधिकारिक रूपमा ‘SELENE’ (Selenological and Engineering Explorer) भनिन्छ। H-2A रकेटको मद्दतले प्रक्षेपण गरिएको यस मिसनको मुख्य उद्देश्य चन्द्रमाको उत्पत्ति, भौगर्भिक बनावट र सतहको सूक्ष्म अध्ययन गर्नु थियो।
२००८: रुसको पेर्म क्राइमा ‘एरोफ्लोत-नोर्ड’ द्वारा सञ्चालित उडान ८२१ दुर्घटनाग्रस्त हुँदा विमानमा सवार सबै ८८ जनाको मृत्यु भयो। यो उडान मस्कोको शेरेमेत्येभो अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट पेर्म विमानस्थलका लागि छुटेको थियो।
२००९: कोलम्बोको आर. प्रेमादासा स्टेडियममा भारतले श्रीलंकालाई ४६ रनले हराउँदै त्रिकोणीय शृङ्खलाको ‘कमप्याक कप’ जित्यो। सचिन तेन्दुलकरले उत्कृष्ट १३८ रन बनाएका थिए।
२००९: भारतका लिएन्डर पेस र चेक गणतन्त्रका लुकास लोहीको जोडीले महेश भूपति र मार्क नोल्सको जोडीलाई पराजित गर्दै युएस ओपनको पुरुष युगलतर्फको उपाधि जिते।
२०१३: हिन्दी दिवसको अवसरमा ‘भारतकोश’ले महत्त्वपूर्ण प्राविधिक प्रगति गर्दै आफ्नो डोमेन नेम र यूआरएल अंग्रेजीका साथै हिन्दी (देवनागरी लिपि) मा पनि उपलब्ध गराएको थियो।
२०१६: रियाे प्यारालिम्पिक्स २०१६ मा भारतका देवेन्द्र झाझरियाले पुरुष भाला फ्याँक प्रतिस्पर्धामा स्वर्ण पदक जिते।
२०१७: भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी र जापानका तत्कालीन प्रधानमन्त्री सिन्जो आबेले अहम्दाबादमा भारतको पहिलो हाई-स्पीड रेल, अहम्दाबाद-मुम्बई बुलेट ट्रेन आयोजनाको शिलान्यास गरे।
२०१७: जम्मु-काश्मीरमा अमरनाथ यात्रा आक्रमणका मास्टरमाइन्ड तथा लस्कर-ए-तोइबाका शीर्ष कमान्डर अबु इस्माइल सुरक्षा बलसँगको मुठभेडमा मारिए।
२०१७: भारत सरकारले ‘अपरेसन इन्सानियत’अन्तर्गत बाङ्गालादेशमा बसोबास गरिरहेका रोहिंग्या शरणार्थीका लागि राहत सामग्रीको पहिलो खेप पठाएको थियो।
२०१७: इराकको नासिरिया सहरमा आईएसआईएलका आतंकवादीहरूले एकपछि अर्को गर्दै गराएको आत्मघाती बम विस्फोटमा कम्तीमा ५० जनाको मृत्यु र ८० भन्दा बढी घाइते भए।
२०१७: मलेसियाको राजधानी कुआलालम्पुरस्थित एक इस्लामिक बोर्डिङ स्कुलमा बिहानै आगलागी हुँदा २३ जना विद्यार्थी र शिक्षकको मृत्यु भयो।
२०१७: अक्सफोर्ड विश्वविद्यालयका वैज्ञानिकहरूले ‘बक्षाली पाण्डुलिपि’को कार्बन डेटिङ गरी शून्यको सबैभन्दा पुरानो लिखित प्रमाण तेस्रो वा चौथो शताब्दीको भएको र यो भारत (वर्तमान पाकिस्तान क्षेत्र) सँग जोडिएको खुलासा गरे।
२०१७: अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक कमिटी (आईओसी) ले आधिकारिक रूपमा घोषणा गर्दै लस एन्जलसले सन् २०२८ र पेरिसले सन् २०२४ को ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक आयोजना गर्ने जानकारी दियो।
२०१८: भारतीय क्रिकेट टोली संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) मा आयोजना हुने १४औँ एसिया कप क्रिकेट प्रतियोगिताका लागि प्रस्थान गर्यो।
२०१८: जिम्बाब्वेको राजधानी हरारे र आसपासका क्षेत्रमा फैलिएको हैजाको प्रकोपका कारण ज्यान गुमाउनेको संख्या २५ पुग्यो।
२०१८: शक्तिशाली श्रेणी-१ को चक्रवात ‘हुरिकेन फ्लोरेन्स’ ले अमेरिकाको नर्थ क्यारोलिना तटमा क्षति पुर्यायो। जसका कारण भीषण बाढी आयो र ९ लाखभन्दा बढी घरमा बिजुली आपूर्ति ठप्प भयो।
२०१९: यमनका हुथी विद्रोहीहरूले साउदी अरेबियाको सरकारी तेल कम्पनी ‘साउदी अरामको’ का दुई ठूला तेल प्रशोधन केन्द्रहरू (अबकैक र खुरैस) मा ड्रोन आक्रमण गरे। यस आक्रमणका कारण साउदीको आधा तेल उत्पादन (लगभग ५७ लाख ब्यारेल प्रतिदिन) अस्थायी रूपमा ठप्प हुन पुग्यो, जसले विश्वभर कच्चा तेलको मूल्यमा भारी वृद्धि ल्यायो।
२०१९: चर्चित हलिउड अभिनेत्री फेलिसिटी हफम्यानलाई बालबालिकाको कलेज भर्नाका लागि घुस दिएको उच्च-प्रोफाइल काण्डमा १४ दिनको जेल सजाय सुनाइयो।
२०१९: प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीलाई प्राप्त उपहार तथा स्मृतिचिन्हहरूको अनलाइन लिलामी सुरु भयो, जसको आम्दानी ‘नमामि गंगे’ आयोजनामा लगाउने उद्देश्य राखिएको थियो।
२०२०: भारतमा कोभिड-१९ संक्रमणका करिब ९२,००० नयाँ केसहरू पुष्टि भए र १,१३६ जनाको मृत्यु दर्ता गरियो।
२०२०: योशिहिदे सुगा जापानको सत्तारुढ लिबरल डेमोक्रेटिक पार्टीको नयाँ नेता चुनिए।
२०२१: दिल्ली प्रहरीको विशेष सेलले ठूलो पाकिस्तानी आतंकवादी मोडलको भण्डाफोर गर्यो। प्रहरीले उत्तर प्रदेश, महाराष्ट्र र दिल्लीबाट ६ जना संदिग्ध आतंकवादीहरूलाई पक्राउ गर्यो, जसले आउँदो चाडपर्वका बेला देशमा विस्फोट गराउने योजना बनाइरहेका थिए।
२०२१: प्रसिद्ध फुड डेलिभरी एप ‘जोम्याटो’ का सह-संस्थापक गौरव गुप्ताले आफ्नो पदबाट राजीनामा दिए।
२०२१: अमेरिकाको क्यालिफोर्नियामा ऐतिहासिक ‘रिकाल इलेक्सन’ भयो, जसमा मतदाताहरूले बहालवाला गभर्नर गेभिन न्युसमलाई पदमा राखिरख्ने पक्षमा मतदान गरे। उनी यस प्रकारको निर्वाचनबाट आफ्नो कुर्सी जोगाउन सफल अमेरिकाका दोस्रो गभर्नर बने।
२०२१: प्रविधि क्षेत्रको दिग्गज कम्पनी एप्पलले आफ्नो बहुप्रतीक्षित ‘आईफोन 13’ शृंखला (आईफोन १३, १३मिनी, १३ प्रो, र १३प्रो मैक्स) आधिकारिक रूपमा सार्वजनिक गर्यो। यसका साथै एप्पल वॉच सीरीज़ ७ पनि लन्च गरियो।
२०२२: भारत र चीनका सेनाले पूर्वी लद्दाखको गोगरा-हटस्प्रिङ्स क्षेत्रको पट्रोलिङ पोइन्ट १५ बाट पूर्ण रूपमा पछि हट्ने प्रक्रिया सफलतापूर्वक पूरा गरे।
२०२२: गुजरात सरकार र वेदान्ता-फक्सकन समूहबीच १.५४ लाख करोड भारु लगानीको सम्झौता भयो।
२०२२: स्वीडेनमा भएको आम निर्वाचनमा दक्षिणपन्थी गठबन्धन विजयी भएपछि त्यहाँकी प्रधानमन्त्री म्याग्दालेना एन्डरसनले आफ्नो पदबाट आधिकारिक राजीनामाको घोषणा गरिन्।
२०२२: आर्मेनिया र अजरबैजानबीच सीमामा भीषण सैन्य भिडन्त भयो। आर्मेनियाका प्रधानमन्त्री निकोल पाशिन्यानले संसद्मा जानकारी दिएअनुसार रातभर भएको गोलीबारीमा उनका ४९ जना सैनिकको मृत्यु भएको थियो।
२०२२: बेलायतकी दिवंगत महारानी एलिजाबेथ द्वितीयाको कफिन बकिङ्घम दरबारबाट लन्डनको वेस्टमिन्स्टर हल लगियो।
२०२३: रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ उनबीच रुसको अमुर ओब्लास्टस्थित ‘भोस्तोच्नी कस्मोड्रोम’मा महत्त्वपूर्ण उच्चस्तरीय वार्ता भयो।
२०२३: मेटाको स्वामित्वमा रहेको म्यासेजिङ एप ह्वाट्सएपले विश्वभरका १५० भन्दा बढी देशहरूमा टेलिग्रामजस्तै आफ्नो नयाँ ‘च्यानल’ फिचर विश्वव्यापी रूपमा लन्च गर्यो।
२०२३: मुम्बईको एक विशेष अदालतले जेट एअरवेजका संस्थापक नरेश गोयललाई ५३८ करोड भारुको क्यानरा बैंक घोटालासँग सम्बन्धित सम्पत्ति शुद्धीकरण (मनी लाउन्डरिङ) मुद्दामा १४ दिनको न्यायिक हिरासतमा पठायो।
२०२३: मुम्बईको छत्रपति शिवाजी महाराज अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा अवतरणका क्रममा ‘भीएसआर भेन्चर्स लियरजेट ४५’ विमान भारी वर्षा र कम दृश्यताका कारण रनवे २७ बाट चिप्लिएर दुर्घटनाग्रस्त भयो।
२०२४: दिल्लीका मुख्यमन्त्री अरविन्द केजरीवाल दिल्ली अन्तःशुल्क नीति (एक्साइज पोलिसी) प्रकरणमा सर्वोच्च अदालतबाट नियमित जमानत पाएपछि जेलमुक्त भए।
२०२४: कोलकाता प्रहरी र सीबीआई अनुसन्धानबीच (आर. जी. कर बलात्कार काण्ड), पूर्व प्रिन्सिपल सन्दीप घोष र एक प्रहरी अधिकारीलाई प्रमाण नष्ट गरेको आरोपमा सीबीआईद्वारा पक्राउ गरियो।
२०२४: भारतीय केन्द्रीय गृह मन्त्री अमित शाहले अन्डमान र निकोबार द्वीप समूहको राजधानी ‘पोर्ट ब्लेयर’को नाम बदलेर ‘श्री विजया पुरम’ राख्ने घोषणा गरे।
२०२४: सोमालियाको राजधानी मोगादिसुको काहदा जिल्लामा भएका शृङ्खलाबद्ध सडक किनारका बम विस्फोटमा कम्तीमा ५ जनाको मृत्यु भयो। यसको आरोप आतंकवादी समूह अल-शबाबमाथि लाग्यो।
२०२५: लखनउको चौधरी चरण सिंह अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल (अमौसी एअरपोर्ट) मा एक ठूलो विमान दुर्घटना हुनबाट जोगियो। पाइलटको बुद्धिमत्ताका कारण इन्डिगोको उडानमा सवार सबै १५१ जना यात्री र क्रू सदस्यहरू पूर्ण रूपमा सुरक्षित रहे।
२०२५: कतारको दोहामा मुस्लिम देशहरूको ठूलो सम्मेलन सुरु भयो, जसमा इजरायली आक्रमणको पृष्ठभूमिमा साझा सैन्य गठबन्धन (‘मुस्लिम नाटो’) बनाउने विषयमा छलफल गरियो।
२०२५: नेपालमा सुशीला कार्कीले नेपालको पहिलो महिला प्रधानमन्त्री (अन्तरिम) का रूपमा शपथ लिइन्।
२०२५: लन्डनमा अवैध अप्रवासनको मुद्दामा करिब १ लाख मानिसहरूले ठूलो प्रदर्शन गरे, जसमा एलन मस्क पनि अनलाइन माध्यमबाट जोडिएका थिए।
१४ सेप्टेम्बरमा जन्मिएका व्यक्तिहरू~
१७७४: लर्ड विलियम बेन्टिंक – भारतमा सती प्रथा उन्मूलनका लागि ऐतिहासिक कदम चाल्ने गभर्नर जनरल।
१८४९: इभान पाभलोभ – रुसका प्रसिद्ध शरीरक्रिया विज्ञान (फिजियोलोजी) विशेषज्ञ, जसले नोबेल पुरस्कार प्राप्त गरेका थिए।
१८७९: मार्गरेट स्याङ्गर – अमेरिकी नर्स, महिला अधिकारकर्मी तथा परिवार नियोजन/गर्भनिरोधक आन्दोलनकी अग्रणी नेत्री।
१८९४: ज्ञानचन्द्र घोष – भारतका प्रसिद्ध वैज्ञानिक तथा अनुसन्धानकर्ता।
१९१०: रसुना साइद – दोस्रो विश्वयुद्धका क्रममा सक्रिय महिला योद्धा।
१९१४: गोपालदास परमानन्द सिप्पी (जी. पी. सिप्पी) – भारतीय सिनेमाका प्रख्यात फिल्म निर्देशक तथा निर्माता।
१९२१: मोहन थपलियाल – आख्यानकार।
१९२३: राम जेठमलानी – भारतका प्रसिद्ध अधिवक्ता तथा राजनीतिज्ञ।
१९३०: राजकुमार कोहली – चलचित्र निर्माता।
१९३२: दुर्गा भाभी (दुर्गादेवी वोहरा) – प्रसिद्ध भारतीय स्वतन्त्रता सेनानी तथा महान क्रान्तिकारी।
१९४७: स्यामस निल – प्रख्यात हलिउड अभिनेता (‘जुरासिक पार्क’ फेम)।
१९५४: श्रीकान्त जिचकार – भारतका सर्वाधिक शिक्षित व्यक्तिका रूपमा चिनिने, जसको नाममा ४२ वटा विश्वविद्यालयबाट डिग्री हासिल गरेको रेकर्ड छ।
१९५७: गोपी कुमार पोदिला – प्रसिद्ध विद्वान् तथा भारतीय-अमेरिकी वैज्ञानिक।
१९६३: रोबिन सिंह – भारतीय क्रिकेटर।
१९८३: एमी वाइनहाउस – प्रसिद्ध बेलायती गायिका तथा गीतकार।
१९८४: आयुष्मान खुराना – प्रसिद्ध बलिउड अभिनेता, गायक तथा प्रस्तोता।
१९९३: साजन प्रकाश – ओलम्पिकका लागि सीधा योग्यता (डायरेक्ट क्वालिफिकेशन) हासिल गर्ने पहिलो भारतीय पौडीबाज।
१४ सेप्टेम्बरमा निधन भएका व्यक्तिहरू~
१३२१: दान्ते अलिघिएरी – महान इटालियन कवि तथा दार्शनिक, जो आफ्नो कालजयी कृति ‘डिभाइन कमेडी’का लागि चिनिन्छन्।
१८५२: आर्थर वेलेस्ली (ड्यूक अफ वेलिङटन) – बेलायती सैन्य कमान्डर तथा राजनीतिज्ञ, जसले वाटरलुको युद्धमा नेपोलियनलाई पराजित गरेका थिए।
१९०१: विलियम म्याकिन्ले – संयुक्त राज्य अमेरिकाका २५औँ राष्ट्रपति। ६ सेप्टेम्बर १९०१ मा प्यान-अमेरिकन एक्स्पोजिसनका क्रममा लियोन चोलगोसले उनीमाथि गोली हानेका थिए।
१९२४: राम जोशी – भारतका प्रसिद्ध शिक्षाविद् तथा मुम्बई विश्वविद्यालयका पूर्व उपकुलपति।
१९२७: इसाडोरा डंकन – प्रसिद्ध अमेरिकी नर्तकी, जसलाई आधुनिक नृत्यकी जननी मानिन्छ।
१९४७: कविवर चन्द्रकुँवर बर्त्वाल – हिन्दी साहित्यका महान कवि, जसलाई ‘हिन्दीका कालिदास’ पनि भनिन्छ।
१९७१: ताराशंकर बन्द्योपाध्याय – ज्ञानपीठ र पद्मभूषणबाट सम्मानित प्रसिद्ध बाङ्ला साहित्यकार तथा लेखक।
१९८२: ग्रेस केली – ओस्कर विजेता प्रसिद्ध अमेरिकी अभिनेत्री तथा मोनाकोकी राजकुमारी।
१९८५: रामकृष्ण शिन्दे – हिन्दी र मराठी सिनेमाका प्रसिद्ध अभिनेता तथा संगीतकार।
१९८६: राजनारायण – प्रसिद्ध भारतीय स्वतन्त्रता सेनानी, राजनीतिज्ञ तथा समाजवादी नेता, जसले इन्दिरा गान्धीविरुद्ध ऐतिहासिक चुनाव जितेका थिए।
१९८९: टीकालाल टपलू – काश्मीरी राजनीतिज्ञ, अधिवक्ता तथा सामाजिक कार्यकर्ता।
१९९२: मोन्टु ब्यानर्जी – भारतीय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटर।
१९९२: चन्द्रसिंह बिरकाली – आधुनिक राजस्थानका सर्वाधिक प्रसिद्ध प्रकृतिप्रेमी कवि।
२००८: राल्फ रसेल – मिर्जा गालिबका प्रख्यात विशेषज्ञ तथा उर्दूका विद्वान्।
१४ सेप्टेम्बरका महत्त्वपूर्ण अवसर तथा उत्सवहरू~
हिन्दी दिवस: १४ सेप्टेम्बर १९४९ मा संविधान सभाले देवनागरी लिपिमा लेखिने हिन्दीलाई भारतको राजभाषाका रूपमा स्वीकार गरेको थियो। भारतमा १४ सेप्टेम्बरमा ‘हिन्दी दिवस’ मनाइन्छ भने वैश्विक स्तरमा हरेक वर्ष १० जनवरीमा ‘विश्व हिन्दी दिवस’ मनाइन्छ।
विश्व भ्रातृत्व एवं क्षमायाचना दिवस: विश्व भ्रातृत्व (भाइचारा) तथा क्षमादान दिवस प्रतिवर्ष १४ सेप्टेम्बरमा मनाइन्छ। मानिसहरूबीचको तिक्तता र दूरी घटाउनु, गल्तीहरू सुधार्नु, क्षमा माग्ने संस्कारको विकास गर्नु र समाजमा शान्ति कायम गर्नु यसको मुख्य उद्देश्य हो।





