नयाँ दिल्ली: देशको बैंकिङ इतिहासमा १९ जुलाईलाई महत्त्वपूर्ण दिन मानिन्छ। तत्कालीन प्रधानमन्त्री इन्दिरा गान्धीले १९ जुलाई १९६९ मा १४ वटा निजी बैंकहरूको राष्ट्रियकरण गर्नुभएको थियो। यी बैंकहरूमा अधिकांश ठूला औद्योगिक घरानाहरूको कब्जा थियो। राष्ट्रियकरणको दोस्रो चरण १९८० मा आयो, जसअन्तर्गत थप सातवटा बैंकको राष्ट्रियकरण गरियो।
देश-दुनियाको इतिहासमा १९ जुलाईको तारिखमा दर्ता भएका अन्य महत्त्वपूर्ण घटनाहरूको क्रमिक विवरण यस प्रकार छ:
१३७४: पेट्रार्क – इटालीको प्रारम्भिक पुनर्जागरण कालका प्रसिद्ध कवि तथा विद्वानको निधन।
१५१०: प्रसियाको बर्लिनमा ३८ जना यहूदीहरूलाई जिउँदै जलाइयो।
१५५३: लेडी जेन ग्रेलाई मात्र नौ दिनसम्म इङ्गल्याण्डको रानी बनेपछि पदबाट हटाइयो।
१७६३: ब्रिटिश सेनाले पश्चिम बङ्गालको कटवा क्षेत्रमा बङ्गालका नवाब मीर कासिमलाई पराजित गर्यो।
१७९९: नेपोलियनको सेनाका एक सिपाहीले प्राचीन इजिप्टको लिपि बुझ्न मद्दत गर्ने प्रसिद्ध ‘रोसेटा स्टोन’ फेला पारे।
१८१४: रिभोल्भरको आविष्कार गर्ने प्रसिद्ध अमेरिकी वैज्ञानिक तथा उद्योगपति सामुएल कोल्टको जन्म।
१८१४: म्याथ्यु फ्लिन्डर्स – इङ्गल्याण्डका प्रसिद्ध नाविक र अन्वेषक, जसले सबैभन्दा पहिले अस्ट्रेलियाको चक्कर लगाएका थिए, उनको निधन।
१८२७: भारतीय स्वतन्त्रता सङ्ग्रामका महान् क्रान्तिकारी तथा अग्रदूत मङ्गल पाण्डेको जन्म उत्तर प्रदेशको फैजाबाद (वर्तमान अयोध्या) मा भयो।
१८३४: एडगर डेगास – प्रसिद्ध फ्रान्सेली चित्रकार तथा मूर्तिकारको जन्म।
१८४८: अमेरिकाको न्युयोर्क राज्यको सेनेका फल्समा महिला अधिकारका लागि पहिलो सम्मेलन आयोजना गरियो।
१८५०: मार्गरेट फुलर – अमेरिकाकी प्रख्यात नारीवादी लेखिका तथा पत्रकारको निधन।
१८६४: ताइपिङ विद्रोहको नानकिङको तेस्रो युद्धमा चिनियाँ साम्राज्यले अन्ततः ताइपिङलाई पराजित गर्यो।
१८७०: फ्रान्सले प्रसियाविरुद्ध युद्धको घोषणा गर्यो।
१८९४: ख्वाजा नजिमुद्दिन – बङ्गालका मुस्लिम नेताहरूमध्ये एक, उनको जन्म।
१९००: फ्रान्सको राजधानी पेरिसमा पहिलो मेट्रो रेल चल्यो। यसअघि विश्वको पहिलो मेट्रो सेवा लन्डनमा सुरु भइसकेको थियो।
१९००: खूबचन्द बघेल – स्वतन्त्रता सेनानी, छत्तीसगढ राज्य निर्माण आन्दोलनका महान् नेता तथा साहित्यकारको जन्म।
१९०९: नालापत बालमणि अम्मा – मयालम भाषाकी प्रसिद्ध कवयित्रीको जन्म।
१९२५: दिनेश सिंह – दोस्रो, तेस्रो, चौथो, पाँचौँ, आठौँ र नवौँ लोकसभाका सदस्यको जन्म।
१९३८: जयन्त विष्णु नार्लीकर – प्रसिद्ध भारतीय भौतिकशास्त्रीको जन्म।
१९४०: एडोल्फ हिटलरले बेलायतलाई आत्मसमर्पण गर्न आदेश दिए।
१९४७: ब्रायन मे – इङ्गल्याण्डको प्रसिद्ध रक ब्यान्ड ‘क्वीन’ का गिटारवादक तथा सङ्गीतकारको जन्म।
१९४७: आङ सान – म्यानमार (बर्मा) का जनरल र राष्ट्रवादी राजनीतिज्ञ, जसलाई आधुनिक म्यानमारका राष्ट्रपिता मानिन्छ, उनको निधन।
१९४८: अल्तमस कबिर – भारतका भूतपूर्व ३९औँ प्रधानन्यायाधीशको जन्म।
१९४८: राधाबिनोद कोइजाम – मणिपुरका पूर्व मुख्यमन्त्रीको जन्म।
१९५३: हावर्ड शुल्ट्ज – स्टारबक्सका पूर्व सीईओ तथा अमेरिकी व्यवसायीको जन्म।
१९५६: जिया मोदी – भारतीय कानुनी सल्लाहकारको जन्म।
१९५६: राजेन्द्र प्रसाद – प्रसिद्ध तेलगु तथा भारतीय अभिनेताको जन्म।
१९६१: हर्षा भोगले – भारतीय क्रिकेट कमेन्ट्रेटरको जन्म।
१९६२: एन्थोनी एड्वर्ड्स – प्रसिद्ध अमेरिकी अभिनेताको जन्म।
१९६३: एनी मस्क्यारिनी – भारतको संविधान सभाकी सदस्यको निधन।
१९६५: निर्वासनका क्रममा दक्षिण कोरियाका पहिलो राष्ट्रपति सिंगमन रीको निधन भयो।
१९६५: बटुकेश्वर दत्त – महान् भारतीय स्वतन्त्रता सेनानी र क्रान्तिकारी, जसले भगत सिंहसँग मिलेर ८ अप्रिल १९२९ मा सेन्ट्रल लेजिस्लेटिभ एसेम्बलीमा बम फालेका थिए, उनको निधन।
१९६९: अपोलो ११ का अन्तरिक्ष यात्री नील आर्मस्ट्रङ्ग र एड्विन एल्ड्रिनले यानबाट बाहिर निस्केर चन्द्रमाको कक्षामा चहलपहल गरे।
१९६९: तत्कालीन प्रधानमन्त्री इन्दिरा गान्धीले देशका १४ ठूला निजी बैंकहरूको राष्ट्रियकरण गर्नुभयो, जसले देशको अर्थतन्त्रमा ठूलो परिवर्तन ल्यायो।
१९७४: महान् भारतीय क्रान्तिकारी उधम सिंहको अस्तु लन्डनबाट नयाँ दिल्ली ल्याइयो।
१९७६: बेनेडिक्ट कम्बरब्याच – लोकप्रिय ब्रिटिश अभिनेता, ‘शर्लक’ र ‘डाक्टर स्ट्रेन्ज’ फेमको जन्म।
१९९१: रजत टोकस – प्रसिद्ध टिभी अभिनेता, ‘पृथ्वीराज चौहान’ र ‘जोधा अकबर’ फेमको जन्म।
१९९५: रुस र त्यसबाट अलग भएको गणतन्त्र चेचेन्याबीच रुसी महासङ्घभित्रै ‘स्रवभौम गणतन्त्र’ को दर्जा दिने सम्झौता सम्पन्न भयो।
१९९७: आइरिस रिपब्लिकन आर्मीले तीन वर्षमा दोस्रो पटक युद्धविरामको घोषणा गर्यो।
२००१: नेपालका प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइरालाले आफ्नो पदबाट राजीनामा दिए।
२००१: तास, लिपस्टिक, नङ पालिस र चेससहित ३० वटा वस्तुको आयात अफगानिस्तानमा प्रतिबन्धित गरियो।
२००२: अमेरिकाको राजधानी वासिङ्टन डीसीमा विश्व र अमेरिकाको पहिलो अनौठो ‘इन्टरनेसनल स्पाई म्युजियम’ को आधिकारिक रूपमा शुभारम्भ भयो, जसमा जासुसीसँग सम्बन्धित ऐतिहासिक अवशेषहरू प्रदर्शन गरिएका छन्।
२००३: रुसका अन्तरिक्ष यात्री युरी मालेन्चेन्को अन्तरिक्षमा विवाह गर्ने पहिलो व्यक्ति बने।
२००४: तीन पटक स्थगित भएपछि विश्वको सबैभन्दा ठूलो दूरसञ्चार उपग्रह लिएर एरियन-५ फ्रेन्च गुयानाको कोरु प्रक्षेपण केन्द्रबाट प्रस्थान गर्यो।
२००५: पूर्व प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहले अमेरिकी कङ्ग्रेसलाई सम्बोधन गरे।
२००६: लेबनानमा इजरायली आक्रमणमा ३ भारतीयसहित ५५ जना मारिए।
२००७: इराकमा एक अमेरिकी सैनिक मरिन कर्पोरल ट्रेन्ट थोमसलाई ११ जना अपाङ्गता भएका बालबालिकाको हत्यामा दोषी ठहर गरियो।
२००८: अमेरिकाले प्रशान्त महासागरमा लक्ष्य निर्धारण गरी लामो दुरीसम्म प्रहार गर्न सक्ने मिसाइलको परीक्षण गर्यो।
२००९: पाकिस्तानको कराँची सहरमा करेन्ट लागेर, डुबेर र छत भत्किएर जम्मा २६ जनाको ज्यान गयो।
२००९: मिकोआकानमा १२ जना सङ्घीय प्रहरीको हत्याको सिलसिलामा १० जना प्रहरी अधिकारीलाई पक्राउ गरियो।
२००९: फर्मुला वानका पूर्व विश्व च्याम्पियन जोन सर्टीसका छोरा तथा फर्मुला टु ड्राइभर हेनरी सर्टीसको रेसका क्रममा टाउकोमा पाङ्ग्रा लागेर मृत्यु भयो।
२००९: नेदरल्यान्ड्समा नाजीहरूले प्रयोग गरेको ऐतिहासिक ब्यारेक (जसमा एन फ्र्याङ्क पनि कहिल्यै बसेकी थिइन्) आगलागीबाट नष्ट भयो।
२०१०: पश्चिम बङ्गालको सैन्थिया जङ्क्सनमा बिहान करिब २ बजे उत्तरबङ्गा एक्सप्रेसले राँचीतर्फ जाँदै गरेको वनाञ्चल एक्सप्रेसको पछाडिको भागमा जोडदार ठक्कर दियो। यस दर्दनाक रेल दुर्घटनामा ६२ भन्दा बढी मानिसको ज्यान गयो र १६५ भन्दा बढी गम्भीर घाइते भए।
२०१२: बलिउडका पहिलो सुपरस्टार राजेश खन्नाको अन्तिम संस्कार मुम्बईमा विशाल जनसागरका बीच सम्पन्न भयो।
२०१२: कर्नाटकमा जगदीश शेट्टारले नयाँ मुख्यमन्त्रीका रूपमा कार्यभार सम्हाले।
२०१२: पिपुल्स प्रोटेक्सन युनिट्सले सिरियाको कोबानी सहरमाथि नियन्त्रण कायम गर्यो, जसले त्यहाँको सङ्घर्षमा नयाँ मोड ल्यायो।
२०१२: तातारस्तानको कजान सहरमा भएका आक्रमणहरूमा रुसी मुस्लिम नेता वलीउल्लाह याकुपोभको गोली हानी हत्या गरियो र मुफ्ती इल्दुस फैजोभ घाइते भए।
२०१४: पाकिस्तानको उत्तर वजिरिस्तानमा अमेरिकी ड्रोन आक्रमणमा तहरीक-ए-तालिबान पाकिस्तानका ११ जना आतंकवादी मारिए।
२०१४: इराकको बग्दादमा भएका तीन छुट्टाछुट्टै बम विस्फोटमा कम्तीमा १५ जनाको मृत्यु भयो।
२०१४: इजिप्टको पश्चिमी मरुभूमि प्रान्तमा एक सैन्य चौकीमा बन्दुकधारीहरूको आक्रमणमा कम्तीमा २१ जना सैनिक मारिए।
२०१५: चीनको शिनजियाङ क्षेत्रको पिशान काउन्टीमा ६.५ तीव्रताको शक्तिशाली भूकम्पले ठूलो विनाश निम्त्यायो, जसमा धेरै मानिसको ज्यान गयो।
२०१६: सिरियाको मनबिज क्षेत्रमा आईएसआईएसविरुद्ध गरिएका हवाई आक्रमणमा बालबालिकासहित ५६ जना सर्वसाधारण मारिए।
२०१७: राज्यपाल पी.बी. आचार्यले टी.आर. जिलियाङलाई नागाल्याण्डको नयाँ मुख्यमन्त्री नियुक्त गरे। उनले डा. शुरहोजेली लियोजित्सुको स्थान लिएका थिए।
२०१८: गोपालदास नीरज – हिन्दी साहित्यकार, शिक्षक तथा कवि सम्मेलनका मञ्चहरूमा काव्य वाचक एवं चलचित्रका गीत लेखकको निधन। उनलाई भारत सरकारद्वारा पद्मश्री (१९९१) र पद्मभूषण (२००७) बाट सम्मानित गरिएको थियो।
२०१९: रुटगर हावर – प्रसिद्ध डच अभिनेता, जो आफ्नो चलचित्र ‘ब्लेड रनर’ का लागि चिनिन्थे, उनको निधन।
२०२०: अमिताभ बच्चन र अभिषेक बच्चनपछि ऐश्वर्या राय बच्चन र उनकी छोरी आराध्या पनि कोरोना सङ्क्रमित भएपछि नानावती अस्पतालमा भर्ना भए।
२०२१: पाकिस्तानको पञ्जाब प्रान्तमा यात्रुवाहक बस ट्रकसँग ठोक्किँदा ३१ जनाको मृत्यु भयो।
२०२१: इङ्गल्याण्डमा लकडाउन, मास्क लगाउने अनिवार्यता र कोभिड सम्बन्धी प्रतिबन्धहरू एक वर्षपछि हटाइयो।
२०२२: रुसी कम्पनी गाजप्रोमले इरानको तेल र ग्यास पूर्वाधार विकासका लागि करिब ४० अर्ब डलरको सम्झौता गर्यो।
२०२३: काङ्गो प्रजातान्त्रिक गणतन्त्रको उत्तर किभुमा एक खेतमा भएको बम विस्फोटमा ९ जनाको मृत्यु भयो र १६ जना घाइते भए।
२०२३: अमेरिकाले युक्रेनका लागि १.३ अर्ब डलरको सैन्य प्याकेज घोषणा गर्यो।
२०२४: क्राउडस्ट्राइकको गलत अपडेटका कारण विश्वभरका कम्प्युटरहरूमा ‘ब्लु स्क्रिन अफ डेथ’ को समस्या आयो। धेरै देशहरूमा एयरलाइन्सका उडानहरू रद्द भए र चेक-इन काउन्टरहरू बन्द रहे।
२०२४: अन्तर्राष्ट्रिय अदालत (आईसीजे) ले एक ऐतिहासिक सल्लाहकार रायमा प्यालेस्टाइनी क्षेत्रहरूमा इजरायलको कब्जालाई गैर-कानुनी ठहर गर्यो।
२०२४: प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्म ‘एक्स’ (पूर्व ट्विटर) मा सबैभन्दा बढी फलो गरिने वैश्विक नेता बने।
२०२५: अमेरिकाले पहलगाम आक्रमणको सन्दर्भमा लश्कर-ए-तैयबाको सङ्गठन ‘द रेसिस्टेन्स फ्रन्ट’ (टीआरएफ) लाई आधिकारिक रूपमा आतंकवादी सङ्गठन घोषित गर्यो।
२०२५: युक्रेनको संसद्ले युलिया स्भिरिदेन्कोलाई नयाँ प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्यो।
२०२५: स्वदेशी डाइभिङ सपोर्ट पोत (डीएसभी) ‘निस्तार’ लाई भारतीय नौसेनामा समावेश गरियो।
२०२५: भियतनामको क्वाङ निन्ह प्रान्तस्थित हा लङ्ग बे मा एक भीषण आँधीका कारण पर्यटक डुङ्गा ‘वन्डर सी’ पल्टिँदा कम्तीमा ३८ जनाको मृत्यु भयो।
१९ जुलाईका अन्तर्राष्ट्रिय र राष्ट्रिय दिवसहरू
अन्तर्राष्ट्रिय रिटेनर दिवस: अर्थोडोन्टिक उपचार र ब्रेसस हटाएपछि दाँतको हेरचाहप्रति जागरूकता बढाउँछ।
ग्लोबल हग योर किड्स डे: बालबालिकाप्रति माया र स्नेह व्यक्त गर्न जुलाईको तेस्रो आइतबार मनाइन्छ।
शहीद दिवस (म्यानमार): म्यानमारमा यो दिन देशका स्वतन्त्रता सेनानीहरूको सम्झनामा मनाइन्छ।
मुक्ति दिवस/क्रान्ति दिवस (निकारागुआ): निकारागुआमा १९ जुलाईलाई राष्ट्रिय क्रान्ति र मुक्ति दिवसका रूपमा मनाइन्छ।











