नयाँ दिल्ली: इतिहासमा जुन २७ (असार १३) को विशेष महत्त्व छ। सन् १९६४ मा आजकै दिन भारतका प्रथम प्रधानमन्त्री जवाहरलाल नेहरूको निधनपछि उनको सम्झनामा नयाँ दिल्लीस्थित ‘तीन मूर्ति भवन’ लाई संग्रहालयमा परिणत गर्ने निर्णय गरिएको थियो। उक्त भवनमा रहेको सिँढीनुमा गुलाफको बगैँचा र दूरबिन मुख्य आकर्षणका रूपमा रहेका छन्, जहाँ नेहरू आफ्नो शेरवानीमा सिउरिनका लागि आफैँ गुलाफ रोज्ने गर्थे।
देश-दुनियाँको इतिहासमा जुन २७ का दिन घटेका अन्य प्रमुख घटनाक्रमहरूको सिलसिलेवार विवरण यस प्रकार छ:
प्रमुख ऐतिहासिक घटनाहरू~
१६९३: लन्डनमा महिलाहरूका लागि विश्वकै पहिलो पत्रिका ‘लेडिज मर्करी’ को प्रकाशन सुरु भयो।
१८६७: बैंक अफ क्यालिफोर्नियाले आफ्नो व्यावसायिक सञ्चालन प्रारम्भ गर्यो।
१९१४: संयुक्त राज्य अमेरिका र इथियोपियाबीच वाणिज्य सन्धिमा हस्ताक्षर भयो।
१९४०: सोभियत संघको सेनाले रोमानियामाथि आक्रमण गर्यो।
१९५४: सोभियत संघने मस्को नजिकैको ओबनिन्स्कमा विश्वकै पहिलो व्यावसायिक परमाणु ऊर्जा संयन्त्र (ओबनिन्स्क आणविक पावर प्लान्ट) सञ्चालनमा ल्यायो।
१९५७: बेलायतको मेडिकल रिसर्च काउन्सिलको प्रतिवेदनले धुम्रपानका कारण फोक्सोको क्यान्सर हुन सक्ने वैज्ञानिक तथ्य पहिलो पटक सार्वजनिक गर्यो।
१९६४: भारतका प्रथम प्रधानमन्त्री जवाहरलाल नेहरूको निधनपछि उनको सम्झनामा दिल्लीको ‘तीन मूर्ति भवन’ लाई संग्रहालयमा परिणत गर्ने निर्णय गरियो।
१९६७: लन्डनको बार्कलेज बैंकले एनफिल्डमा विश्वकै पहिलो स्वचालित गणक मेसिन (एटीएम) स्थापना गर्यो।
१९६७: भारतमा निर्मित पहिलो यात्रुबाहक विमान ‘एचएस ७४८’ इन्डियन एयरलाइन्सलाई हस्तान्तरण गरियो।
१९९१: युगोस्लाभियाको सेनाले स्लोभेनिया स्वतन्त्र भएको ४८ घण्टाभित्रै उक्त सानो देशमाथि सैन्य आक्रमण गर्यो।
२००२: जी–८ राष्ट्रहरू रूसको परमाणु हतियार नष्ट गर्ने योजनामा सहमत भए।
२००३: संयुक्त राज्य अमेरिकामा समलैंगिकतामाथि लगाइएको कानुनी प्रतिबन्ध खारेज गरियो।
२००४: अमेरिका र युरोपेली संघबीच ‘जीपीएस ग्यालिलियो’ उपग्रह प्रणालीको विकासमा सहकार्य गर्नेसम्बन्धी सम्झौतामा हस्ताक्षर भयो।
२००५: बेलायतले संयुक्त राष्ट्रसंघ सुरक्षा परिषद्मा भारतको भिटोरहित स्थायी सदस्यताको दाबीलाई समर्थन गर्यो।
२००६: गुयेन मिन्ह ट्रयेट भियतनामको राष्ट्रपतिमा निर्वाचित भए।
२००७: ब्रिटिश प्रधानमन्त्री टोनी ब्लेयरले महारानी एलिजाबेथलाई आफ्नो राजीनामा बुझाए सँगै जेम्स गार्डेन ब्राउनले नयाँ प्रधानमन्त्रीका रूपमा कार्यभार सम्हाले।
२००८: भारत र पाकिस्तानले इरानबाट आउने ग्यास पाइपलाइन परियोजनाको मार्गमा रहेका प्राविधिक तथा कूटनीतिक अवरोधहरू हटाउने सहमति गरे।
२००८: पाकिस्तान पिपुल्स पार्टीका सह–अध्यक्ष आसिफ अली जरदारी ६ दिने विदेश भ्रमणको पहिलो चरणमा टर्की प्रस्थान गरे।
२००८: माइक्रोसफ्ट कर्पोरेसनका अध्यक्ष बिल गेट्सले आफ्नो कार्यकारी पदबाट राजीनामा दिए।
२०१५: संयुक्त राष्ट्रसंघले आफ्नो मुख्यालयमा भारतीय चलचित्र इतिहासका दिग्गज निर्देशक सत्यजित रायको तस्विर प्रदर्शन गर्ने निर्णय गर्यो।
२०१६: ६ वर्षको कूटनीतिक तनावपछि इजरायल र टर्कीका प्रधानमन्त्रीहरूले आपसी関係लाई सामान्यीकरण गर्ने ऐतिहासिक सम्झौताको घोषणा गरे।
२०१६: भारत मिसाइल प्रविधि नियन्त्रण व्यवस्था (एमटीआरसी) को औपचारिक सदस्य बन्यो, जसले देशको रक्षा र एयरोस्पेस क्षमतालाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा बलियो बनायो।
२०१७: भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी र अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पबीच वासिङ्टन डीसीमा पहिलो द्विपक्षीय भेटवार्ता भयो।
२०१८: साउदी अरबमा महिलाहरूमाथि गाडी चलाउन लगाइएको दशकौँ पुरानो प्रतिबन्ध आधिकारिक रूपमा अन्त्य भयो।
२०१८: क्यानडाले मनोरञ्जनात्मक उद्देश्यका लागि गाँजा (भाङ) को प्रयोगलाई कानुनी मान्यता दियो।
२०१८: भारतको पश्चिम बंगालस्थित मिदनापुरमा बस र एसयूभी एकापसमा ठोक्किँदा ६ जनाको मृत्यु भयो।
२०१८: इन्डोनेसियाको टोबा तालमा पर्यटक बोकेको डुङ्गा पल्टिँदा ३ जनाको मृत्यु हुनुका साथै १९० भन्दा बढी मानिस बेपत्ता भए।
२०१९: प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी जी–२० शिखर सम्मेलनमा भाग लिन जापानको ओसाका पुगे, जहाँ उनले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र जापानी प्रधानमन्त्री शिन्जो आबेसँग द्विपक्षीय एवं त्रिपक्षीय वार्ता गरे।
२०२०: पाकिस्तान सरकारले इस्लामावादमा कृष्ण मन्दिर निर्माण तथा विकासका लागि १० करोड रुपैयाँको अनुदान स्वीकृत गर्यो।
२०२०: आयरल्यान्डको सत्तारूढ गठबन्धनले माइकल मार्टिनलाई देशको नयाँ प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्यो।
२०२०: कोभिड–१९ महामारीका कारण भारतमा १०औँ र १२औँ कक्षाका बाँकी परीक्षाहरू रद्द गरियो र आन्तरिक मूल्याङ्कनका आधारमा विद्यार्थी प्रमोट गर्ने निर्णय भयो।
२०२०: अफगानिस्तानको काबुलमा भएको बम विष्फोटमा त्यहाँको स्वतन्त्र मानव अधिकार आयोगका दुई कार्यकर्ताको मृत्यु भयो।
२०२०: प्रविधि क्षेत्रको बहुराष्ट्रिय कम्पनी अमेजनले ख्याल-ड्राइभिङ कार प्रविधि विकास गरिरहेको कम्पनी ‘जूक्स’लाई खरिद गर्ने घोषणा गर्यो।
२०२१: भारतको मध्य प्रदेशस्थित बालाघाटमा प्रहरीले ५ करोड रुपैयाँ बराबरको नक्कली नोट बरामद गर्दै ८ जनालाई पक्राउ गर्यो।
२०२१: भारतमा कोरोना खोप अभियानलाई तीव्र पार्दै एकै दिनमा कीर्तिमानी १६ लाखभन्दा बढी डोज खोप लगाइयो।
२०२१: जम्मूस्थित भारतीय वायुसेनाको सैन्य अड्डामा आतंकवादीहरूले ड्रोनमार्फत विष्फोटक पदार्थ खसाले।
२०२२: भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी जर्मनीमा आयोजित जी–७ शिखर सम्मेलनमा सहभागी भए, जहाँ उनले सन् १९७५ को संकटकालको स्मरण गर्दै लोकतन्त्रको मूल्यमाथि मन्तव्य व्यक्त गरे।
२०२२: दिल्ली प्रहरीले ‘अल्ट न्युज’ का सह-संस्थापक मोहम्मद जुबैरलाईधार्मिक भावनामा ठेस पुर्याएको आरोपमा पक्राउ गर्यो।
२०२२: जोर्डनको अकाबा बन्दरगाहमा विषालु ग्यास चुहावट हुँदा १२ जनाको मृत्यु भयो भने २५० भन्दा बढी घाइते भए।
२०२२: अमेरिकाको टेक्ससस्थित स्यान एन्टोनियोमा अवैध रूपमा सीमा पार गर्न खोज्ने कम्तीमा ५१ जना आप्रवासीहरू एउटा ट्रक (ट्र्याक्टर-टेलर) भित्र मृत अवस्थामा फेला परे।
२०२४: दिल्लीका मुख्यमन्त्री अरविन्द केजरीवाललाई मदिरा नीति (आबकारी) सम्बन्धी कथित घोटाला प्रकरणमा केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सीबीआई) ले औपचारिक रूपमा पक्राउ गर्यो।
२०२५: भारतको हिमाचल प्रदेश (कुल्लू, धर्मशाला), जम्मू-कश्मीर र उत्तराखण्डमा बादल फटेर आएको बाढी र पहिरोले ठूलो भौतिक तथा मानवीय क्षति निम्त्यायो।
२०२५: गुजरातको अहमदाबादमा १४८औँ ऐतिहासिक भगवान जगन्नाथ रथयात्रा निकालियो, जसमा भीड नियन्त्रण र सुरक्षा व्यवस्थापनका लागि पहिलो पटक आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) प्रविधिको प्रयोग गरियो।
२०२५: पाकिस्तानको उत्तर-पश्चिम क्षेत्रमा मनसुन पूर्वको वर्षा र अचानक आएको बाढीका कारण कैयौँ पर्यटकसहित धेरै मानिसको मृत्यु भयो।
जन्म (व्यक्तित्व)~
१८३८: भारतको राष्ट्रिय गीत ‘वन्दे मातरम्’ का रचयिता तथा प्रख्यात साहित्यकार बंकिम चन्द्र चट्टोपाध्यायको जन्म पश्चिम बंगालको चौबीस परगना जिल्लामा भएको थियो।
१८८०: दृष्टिविहीन र बहिरो हुनुका बावजुद अद्वितीय इच्छाशक्तिका कारण संसारभर पहिचान बनाएकी प्रख्यात अमेरिकी लेखिका, प्राध्यापक एवं अपाङ्गता अधिकारवादी कार्यकर्ता हेलेन केलरको जन्म।
१९२२: तमिल भाषाका प्रतिष्ठित साहित्यकार अकिलनको जन्म।
१९३९: हिन्दी चलचित्र जगत्का कालजयी संगीतकार राहुल देव बर्मन (आर. डी. बर्मन) को जन्म।
१९५५: भारतीय पत्रकारिता क्षेत्रकी प्रतिष्ठित व्यक्तित्व पूर्णिमा वर्मनको जन्म।
१९६४: ‘पय्योली एक्सप्रेस’ र ‘क्वीन अफ इन्डियन ट्र्याक एन्ड फिल्ड’ उपनामले चिनिने भारतकी दिग्गज एथलीट पी. टी. उषाको जन्म।
१९६६: हलिउडका चर्चित चलचित्र निर्देशक, निर्माता तथा पटकथा लेखक जे. जे. अब्राम्सको जन्म।
१९७५: ‘स्पाइडर-म्यान’ को पहिलो त्रयी (ओरिजिनल ट्रिलोजी) मा पिटर पार्करको भूमिका निर्वाह गर्ने प्रसिद्ध अमेरिकी अभिनेता टोबी म्यागुइरको जन्म।
निधन (व्यक्तित्व)~
१८३९: ‘शेर–ए–पञ्जाब’ का नामले प्रख्यात महाराजा रणजीत सिंहको निधन। उनले पञ्जाबलाई एक शक्तिशाली र संगठित साम्राज्यका रूपमा स्थापित गरेका थिए र आफ्नो जीवनकालमा अंग्रेजहरूलाई आफ्नो राज्यमा प्रवेश गर्न दिएनन्।
२००१: दुई पटक प्रतिष्ठित ओस्कार (एकेडेमी अवार्ड) जित्न सफल प्रख्यात अमेरिकी अभिनेता ज्याक लेमनको निधन।
२००८: भारतीय सेनाका पूर्वप्रमुख (फिल्ड मार्शल) स्याम मानेकशको निधन। उनको कुशल नेतृत्वमा भारतले सन् १९७१ को भारत-पाकिस्तान युद्धमा ऐतिहासिक विजय हासिल गरेको थियो।
२०१६: इटालीका प्रख्यात अभिनेता तथा चलचित्र निर्माता बड स्पेन्सरको निधन।
आजको विशेष दिवस~
अन्तर्राष्ट्रिय एमएसएमई दिवस: साना, लघु तथा मझौला उद्योगहरूको महत्त्व र विश्व अर्थतन्त्रमा तिनको योगदानलाई कदर गर्दै संयुक्त राष्ट्रसंघको आह्वानमा हरेक वर्ष जून २७ मा यो दिवस मनाइन्छ।
About Author
