​नयाँ दिल्ली: २३ जूनको तारिखले भारतीय अनि विश्व इतिहासको पानामा एउटा निकै विशिष्ट अनि महत्त्वपूर्ण स्थान ओगटेको छ। आजकै दिन प्लासीको ऐतिहासिक युद्धदेखि लिएर आधुनिक कम्प्युटर विज्ञानका पिता एलन ट्युरीङको जन्म जस्ता कयौँ ठूला-ठूला घटनाहरू घटेका थिए। यसका साथै, आजको दिनलाई विश्वभरि ‘अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक दिवस’ र ‘संयुक्त राष्ट्र लोक सेवा दिवस’ का रूपमा पनि निकै उत्साहका साथ मनाइने गरिन्छ।
​आउनुहोस्, आजकै दिन इतिहासमा दर्ता भएका केही प्रमुख र अविस्मरणीय घटनाहरूमाथि नजर फ्याँकौँ:
​प्रमुख ऐतिहासिक घटनाक्रमहरू:
​१७५७ (प्लासीको युद्ध): इस्ट इन्डिया कम्पनी र बंगालका नवाब सिराजुद्दौलाबीच प्लासीको प्रसिद्ध युद्ध भएको थियो। यस युद्धमा नवाबले हार बेहोर्नुपरेको थियो, जसले गर्दा भारतमा ब्रिटिस साम्राज्यको जग बस्न पुग्यो।
​१७६१ (मराठा इतिहास): महान् मराठा पेशवा बालाजी बाजीरावको आजकै दिन निधन भएको थियो।
​१८६८ (टाइपराइटरको पेटेन्ट): क्रिस्टोफर ल्याथम शोल्सले आजकै दिन ‘टाइपराइटर’ को आविष्कारका लागि आधिकारिक पेटेन्ट प्राप्त गरेका थिए।
​१८९४ (ओलम्पिक समितिको स्थापना): पेरिसको सोरबोन विश्वविद्यालयमा ‘अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक समिति’ (आईओसी) को जग बसालियो।
​१९०१ (क्रान्तिकारीको जन्म): भारतका अमर सहिद तथा प्रसिद्ध क्रान्तिकारीहरूमध्येका एक राजेन्द्रनाथ लाहिड़ीको जन्म भएको थियो।
​१९१२ (कम्प्युटर विज्ञानका जनक): ब्रिटिस गणितज्ञ, आधुनिक कम्प्युटर विज्ञान र आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) का पिता मानिने एलन ट्युरीङको जन्म भएको थियो।
​१९३४ (गान्धीवादी विचारक): गान्धीवादी विचारक अनि प्रख्यात सामाजिक कार्यकर्ता चण्डी प्रसाद भट्टको जन्म भएको थियो।
​१९३४ (हिमाचलका पूर्व मुख्यमन्त्री): हिमाचल प्रदेशका पूर्व मुख्यमन्त्री स्वर्गीय वीरभद्र सिंहको जन्म भएको थियो।
​१९३६ (राजनीतिज्ञको जन्म): ‘तेलगु देशम पार्टी’ सँग आबद्ध भारतीय राजनीतिज्ञ एन. भास्कर रावको जन्म भएको थियो।
​१९३६ (फुटबलका जादुगर): भारतका महान् फुटबल खेलाडी तथा अर्जुन पुरस्कारद्वारा सम्मानित प्रदीप कुमार (पीके) बनर्जीको जन्म भएको थियो।
​१९३९ (खेल जगत्): पूर्व भारतीय फुटबलर सैयद शाहिद हाकिमको जन्म भएको थियो।
​१९५३ (श्यामा प्रसाद मुखर्जीको निधन): जनसंघका संस्थापक श्यामा प्रसाद मुखर्जीको कश्मीरमा कैद अवस्थामा रहँदा अस्पतालमा निधन भएको थियो।
​१९६१ (अन्टार्कटिका सन्धि): शीतयुद्धको समयमा यो पहिलो परमाणु/हतियार नियन्त्रण सन्धि थियो, जसले अटोमेटिक रूपमा अन्टार्कटिकालाई विज्ञानका लागि आरक्षित गर्दै त्यहाँ सैन्य गतिविधिहरूमाथि पूर्ण प्रतिबन्ध लगाएको थियो।
​१९७१ (प्रथम उच्चायुक्तको निधन): भारतका प्रसिद्ध क्रान्तिकारी तथा पाकिस्तानका लागि प्रथम उच्चायुक्त श्रीप्रकाशको निधन भएको थियो।
​१९७२ (राजनीतिज्ञको जन्म): भारतीय जनता पार्टीका राजनीतिज्ञ संजीव कुमार बालयानको जन्म भएको थियो।
​१९८० (संजय गान्धीको दुर्घटना): भारतीय राजनीतिमा प्रखर भूमिका निर्वाह गर्ने इन्दिरा गान्धीका सुपुत्र संजय गान्धीको नयाँ दिल्लीमा एउटा विमान दुर्घटनामा असामयिक निधन भएको थियो।
​१९८० (चौथो राष्ट्रपतिको निधन): भारतका चौथो राष्ट्रपति वी. वी. गिरीको आजकै दिन निधन भएको थियो।
​१९९४ (अन्तर्राष्ट्रिय घटना): संयुक्त राष्ट्र महासभाले दक्षिण अफ्रिकाको सदस्यतालाई पुनः मञ्जुरी दियो भने उत्तर कोरियाले आफ्नो परमाणु कार्यक्रम रोक्ने घोषणा गर्‍यो।
​१९९५ (संयुक्त राष्ट्र संघको कीर्तिमान): संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदले आफ्नो ५० वर्षको इतिहासमा १००औँ प्रस्ताव (साइप्रसमा शान्ति सैनिकहरूको अवधि बढाउने सन्दर्भमा) पारित गर्‍यो।
​२००८ (दादा साहब फाल्के पुरस्कार): प्रसिद्ध बंगाली अभिनेता सौमित्र च्याटर्जीलाई दादा साहब फाल्के पुरस्कार प्रदान गर्नका निम्ति चयन समितिले सिफारिस गरेको थियो।
​२००८ (व्यापारिक सम्झौता): देशको प्रमुख टायर उत्पादक कम्पनी जेके टायर इन्डिया लिमिटेडले मेक्सिकोको टायर कम्पनी टोर्नल र त्यसका सहायक कम्पनीहरूलाई २७० करोड डलरमा अधिग्रहण गर्‍यो।
​२००८ (नेपाल मामिला): नेपालको तत्कालीन सरकारले संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय मिसन (यूएनएमआईएन) को अवधि बढाउने प्रस्तावलाई मञ्जुरी दिएको थियो।
​२०१४ (विश्व धरोहर सूची): गुजरातको ऐतिहासिक ‘रानी की वाव’ र हिमाचलको ‘ग्रेट हिमालयन नेशनल पार्क’ लाई युनेस्कोको विश्व धरोहर सूचीमा समावेश गरियो।
​२०१५ (निर्मला जोशीको निधन): मदर टेरेसाको संस्था ‘मिशनरिज अफ च्यारिटिज’ की प्रमुख सिस्टर निर्मला जोशीको निधन भएको थियो।
​२०१७ (सउदी उत्तराधिकारी): मोहम्मद बिन नायफको स्थानमा मोहम्मद बिन सलमानलाई साउदी अरबको नयाँ उत्तराधिकारी (क्राउन प्रिन्स) नियुक्त गरियो।
​२०१८ (गिनीज वर्ल्ड रेकर्ड): कोटामा आयोजना गरिएको एउटा विशाल योग शिविरमा एकैसाथ सबैभन्दा धेरै मानिसहरू सहभागी भएर गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड कायम गरिएको थियो।
​२०१८ (भियतनाममा बाढी): भियतनाममा आएको भीषण बाढी र पहिरोका कारण २३ जना मानिसले ज्यान गुमाएका थिए।
​२०१९ (ड्रोन आक्रमण): हौथी विद्रोहीहरूले साउदी अरबको आभा इन्टरनेसनल एयरपोर्टमा ड्रोन हमला गरेका थिए, जसमा कयौँ मानिसहरू हताहत भएका थिए।
​२०२० (गरीब कल्याण रोजगार): प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले प्रवासी श्रमिकहरूका निम्ति ५०,००० करोड रुपैयाँको ‘गरीब कल्याण रोजगार अभियान’ को शुभारम्भ गर्नुभयो।
​२०२१ (कोभिड अपडेट): भारतमा कोभिड-१९ का ५०,८४८ नयाँ सङ्क्रमितहरू फेला परेका थिए।
​२०२१ (इरानको राजनीति): कट्टरपन्थी नेता इब्राहिम रइसी इरानको नयाँ राष्ट्रपतिका रूपमा निर्वाचित भएका थिए।
​२०२१ (लाहोर विस्फोट): पाकिस्तानको लाहोर सहरको जोहर टाउन इलाकामा एउटा ठूलो कार बम विस्फोट भयो, जसमा ३ जनाको मृत्यु र २१ भन्दा बढी घाइते भए।
​२०२१ (इजरायलमा सत्ता परिवर्तन): इजरायलमा नयाँ सरकार गठन भएसँगै नफ्ताली बेनेट नयाँ प्रधानमन्त्री बने र बेन्जामिन नेतान्याहुको १२ वर्ष लामो कार्यकालको अन्त्य भयो।
​२०२२ (वाणिज्य भवनको उद्घाटन): प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले नयाँ दिल्लीमा केन्द्रीय वाणिज्य तथा उद्योग मन्त्रालयको नयाँ परिसर ‘वाणिज्य भवन’ को उद्घाटन गर्नुभयो।
​२०२२ (इस्रोको सफलता): इस्रोले फ्रेन्च गुयानाबाट सञ्चार उपग्रह जीसैट-२४ को सफल प्रक्षेपण गर्‍यो, जसलाई पूर्ण रूपमा ‘न्यू स्पेस इन्डिया लिमिटेड’ (एनएसआईएल) को माग बमोजिम तयार पारिएको थियो।
​२०२२ (हरित विमानस्थल): दिल्ली विमानस्थल (आईजीआई) पूर्ण रूपमा हाइड्रो अनि सौर्य ऊर्जाबाट चल्ने देशकै पहिलो एयरपोर्ट बन्न सफल भयो।
​२०२२ (निर्वाचन आयोगको कदम): भारतको निर्वाचन आयोगले अस्तित्वमा नरहेका र केवल कागजमा मात्र सीमित १११ वटा ‘दर्ता भएका गैर-मान्यता प्राप्त राजनीतिक दलहरू’ (आरयूपीपी)लाई आफ्नो सूचीबाट हटायो।
​२०२२ (अफगानिस्तानमा भूकम्प): अफगानिस्तानको पक्तिका प्रान्तमा ५.९ रेक्टर स्केलको विनाशकारी भूकम्प गयो, जसमा १,००० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भयो र ठूलो धनजनको क्षति भयो।
​२०२२ (रसियामा प्रतिबन्ध): अमेरिकी स्पोर्ट्सवेयर कम्पनी नाइके र नेटवर्किङ कम्पनी सिस्कोले रूस र बेलारूसबाट आफ्नो व्यापार पूर्ण रूपमा बन्द गर्ने घोषणा गरे।
​२०२३ (असममा बाढी): असमका कयौँ जिल्लाहरूमा मुसलधारे वर्षा र बाढीले भयानक विनाश निम्त्यायो। राज्यका ५०० भन्दा बढी गाउँहरू पानीमा डुबे र लाखौँ मानिसहरू प्रभावित भए।
​२०२३ (टाइटान पनडुब्बी दुर्घटना): एटलान्टिक महासागरमा ऐतिहासिक टाइटानिक जहाजको भग्नावशेष हेर्न गएको ‘टाइटान’ पनडुब्बी बेपत्ता भएपछि, अमेरिकी कोस्ट गार्डले त्यसमा सवार सबै ५ जनाको मृत्यु भएको पुष्टि गर्‍यो। पनडुब्बीमा भीषण पानीको दबाबका कारण विस्फोट भएको थियो।
​२०२४ (एनटीए प्रमुख मुक्त): केन्द्र सरकारले नेशनल टेस्टिङ एजेन्सी (एनटीए) का महानिदेशक सुबोध कुमार सिंहलाई पदमुक्त गरेको थियो।
​२०२४ (हज यात्रामा त्रासदी): साउदी अरबका अधिकारीहरूका अनुसार, भीषण गर्मी (४६ डिग्री सेल्सियसभन्दा बढी तापमान) का कारण यस वर्षको हज यात्राका क्रममा १,३०० भन्दा बढी तीर्थयात्रीहरूको दुःखद मृत्यु भयो।
​२०२४ (रूसमा आतङ्कवादी हमला): रूसको दागेस्तान गणराज्यमा चरमपन्थीहरूद्वारा प्रहरी चौकी, चर्च र एउटा सिनागग (यहूदी प्रार्थनास्थल) मा समन्वयात्मक आतङ्कवादी हमलाहरू गरिए, जसमा २० जनाको ज्यान गयो।
​२०२५ (अमेरिकाद्वारा हवाई हमला): अमेरिकाद्वारा इरानका तीनवटा प्रमुख परमाणु केन्द्रहरूमा हवाई हमला गरियो, जसले मध्य पूर्वमा युद्धको स्थितिलाई निकै गम्भीर बनाइदियो।
​२०२५ (दमिश्क आत्मघाती हमला): दमिश्कमा एउटा ग्रीक अर्थोडक्स चर्च नजिकै भएको आत्मघाती हमलामा कम्तीमा २२ जनाको मृत्यु भयो र ६० भन्दा बढी मानिस घाइते भए।
​२०२५ (एस्टिमेट्स कमिटी): लोकसभा अध्यक्ष ओम बिरलाद्वारा एस्टिमेट्स कमिटीको ७५औँ वर्षगाँठको भव्य उद्घाटन गरियो।
​२०२५ (नीरज चोपडाको कीर्तिमान): भारतका स्टार भाला फ्याँक्ने (जैवलिन थ्रो) खेलाडी नीरज चोपडाले पेरिस डायमण्ड लिग २०२५ को उपाधि आफ्नो सानदार पहिलो प्रयास (८८.१६ मिटर) मै जितेर देशको नाम चम्काए।
​२०२५ (क्रिकेट जगत्): इङ्गल्याण्ड विरुद्धको टेस्ट म्याचमा भारतीय टोलीका विकेटकिपर-ब्याट्सम्यान ऋषभ पन्तले सानदार शतक प्रहार गर्दै आफ्नो १५० टेस्ट क्याच पूरा गरे। अर्कोतर्फ, जसप्रित बुमराहले बलिङमा पाँच विकेट लिएर नयाँ इतिहास रचे।
​आजका महत्त्वपूर्ण दिवसहरू:
​१. अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक दिवस: आधुनिक ओलम्पिक खेलहरूको इतिहासलाई स्मरण गर्न र विश्वभरि खेलकुदको भावनालाई बढावा दिन यो दिवस मनाइन्छ।
​२. संयुक्त राष्ट्र लोक सेवा दिवस: जनकल्याण र प्रशासनिक विकासमा अहोरात्र खटिने लोक सेवकहरूको योगदानको कदर गर्न यो दिवस समर्पित छ।
​३. अन्तर्राष्ट्रिय विधवा दिवस: विश्वका कयौँ देशहरूमा लाखौँ विधवा महिला र उनीहरूका आश्रितहरूले भोग्नुपरिरहेको गरिबी, भेदभाव र अन्यायका विरुद्ध आवाज बुलन्द गर्न संयुक्त राष्ट्र सङ्घद्वारा यो विशेष कार्य दिवस मनाइने गरिन्छ।