धार्मिक आस्था र स्वास्थ्य लाभका कारणले धेरै मानिसले उपवास गर्ने गर्छन्। सही तरिकाले गरिएको उपवासले शरीरलाई फाइदा पुर्‍याउँछ, तर गलत तरिकाले वा बिरामी अवस्थामा गरिएको उपवास हानिकारक हुन सक्छ।
उपवासका फाइदा:
ऋतु परिवर्तनको समयमा उपवास गर्दा मौसमी रोगहरूबाट बच्न मद्दत मिल्छ। यसले रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउँछ र भोक सहने क्षमता पनि विकास गर्छ। साथै पाचन प्रणालीलाई आराम मिल्छ।
कसले उपवास गर्नु हुँदैन~
निम्न रोग भएका व्यक्तिहरूले उपवास गर्नु हुँदैन:
अल्सर
पीलिया
रक्तअल्पता (अनीमिया)
बान्ता-दस्त
उच्च रक्तचाप
मधुमेह
मुटु रोग
यी अवस्थामा खाली पेट बस्दा रोग झन् बढ्न सक्छ।
गर्भवती महिलाका लागि चेतावनी:
गर्भवती महिलाले उपवास गर्नु हुँदैन। यस समयमा शरीरलाई थप पोषण (भिटामिन, प्रोटिन, क्याल्सियम) आवश्यक हुन्छ। उपवासले बच्चाको विकासमा असर पार्न सक्छ।
निर्जला उपवासबाट बच्नुहोस्
पानी नखाई गरिने उपवासले पेट र कलेजोमा समस्या ल्याउन सक्छ। शरीरमा पानीको कमी हुन सक्छ, त्यसैले उपवासका बेला पर्याप्त तरल पदार्थ लिनु आवश्यक छ।
बालबालिका र वृद्धका लागि सावधानी:
१४ वर्षभन्दा कम उमेरका बालबालिका र ६० वर्षभन्दा माथिका वृद्धहरूले उपवास नगर्नु राम्रो हुन्छ। यस उमेरमा शरीरलाई पर्याप्त पोषण चाहिन्छ र रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता पनि कम हुन सक्छ।
उपवासपछि खानपानमा ध्यान दिनुहोस्
उपवास तोड्दा:
नुन र चिनी मिसाएको कागती पानी पिउनुहोस्
भारी र मसालेदार खाना नखानुहोस्
हल्का खाना (दाल, भात, तरकारी) लिनुहोस्
केही दिनसम्म सादा खाना खानु स्वास्थ्यका लागि राम्रो हुन्छ
एक्कासी धेरै खाना खाँदा एसिडिटी, पेट दुख्ने, बान्ता जस्ता समस्या हुन सक्छन्।