नयाँ दिल्ली: पश्चिम बंगालमा लोकतन्त्रको महापर्व नजिकिँदै आएको छ। आउँदै गरेको विधानसभाको चुनावको तयारीको समीक्षा गर्न भारतको निर्वाचन आयोगको पूर्ण टोलीले विगत दुई दिनदेखि कोलकातामा लगातार बैठकहरू गरेको छ। प्रमुख निर्वाचन आयुक्त ज्ञानेश कुमारको नेतृत्वमा रहेको यस प्रतिनिधिमण्डलमा निर्वाचन आयुक्त सुखबीर सिंह सन्धु र विवेक जोशी सहित आयोगका उच्च अधिकारीहरू सहभागी थिए।
प्रमुख निर्वाचन आयुक्तले हल्लै आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा स्पष्ट रूपमा बताए कि पश्चिम बंगालमा हुने आगामी चुनाव पूर्ण रूपमा “हिंसामुक्त” र “दबावमुक्त” वातावरणमा सम्पन्न गरिनेछ। उनले आफ्नो सम्बोधनमा पश्चिम बंगालको लोकतान्त्रिक परम्पराको प्रशंसा गर्दै यहाँ मतदाताको संख्या फ्रान्स, अष्ट्रेलिया र उरुग्वेको संयुक्त जनसंख्याको बराबर रहेको बताए। उनले भने, यस राज्यका जनताले भारतको संविधानलाई गहिरो सम्मान गर्छन्।
निर्वाचन आयोगका अनुसार राज्यमा जम्मा २९४ वटा विधानसभा सिट छन्। तीमध्ये २१० सामान्य, ६८ अनुसूचित जाति र १६ अनुसूचित जनजातिका लागि आरक्षित छन्। २८ फेब्रुअरीमा प्रकाशित अन्तिम मतदाता सूचीअनुसार राज्यमा कुल मतदाताको संख्या ७ करोड ८ लाख थियो। तर जाँच प्रक्रियापछि योग्य मतदाताको संख्या ६ करोड ४४ लाख ५२ हजार ६०९ पुगेको छ। यसमध्ये १८ देखि १९ वर्ष उमेर समूहका नयाँ मतदातासहित जम्मा ५ लाख २३ हजार नयाँ मतदाता समावेश भएका छन्।
निर्वाचन प्रक्रियालाई अझ पारदर्शी र प्रभावकारी बनाउन यस पटक प्रविधि र मानव स्रोतको विशेष व्यवस्था गरिएको छ। राज्यभरि ८० हजारभन्दा बढी मतदान केन्द्र स्थापना गरिनेछ, जसमध्ये करिब ६१ हजार ग्रामीण क्षेत्रमा रहनेछन्। प्रत्येक केन्द्रमा यस पटक शतप्रतिशत प्रत्यक्ष प्रसारणको व्यवस्था गरिनेछ, जसको निगरानी निर्वाचन आयोगले प्रत्यक्ष रूपमा गर्नेछ। महिलाको सशक्तिकरणको उद्देश्यले १० हजारभन्दा बढी मतदान केन्द्र पूर्ण रूपमा महिलाद्वारा सञ्चालन गरिनेछन्।
आयोगले कुनै पनि मतदान केन्द्रमा १२०० भन्दा बढी मतदाता नराखिने व्यवस्था गरेको छ, जसले भीड कम गर्न मद्दत गर्नेछ। साथै केन्द्रबाहिर दूरभाष राख्नका लागि छुट्टै काउन्टरको व्यवस्था पनि गरिनेछ।
यस पटकको चुनावमा मानवीय पक्षलाई पनि विशेष महत्व दिइएको छ। ८५ वर्षभन्दा बढी उमेरका करिब ३ लाख ७८ हजार मतदाता तथा फरक क्षमता भएका मतदाताका लागि घरबाटै मतदान गर्ने वैकल्पिक व्यवस्था गरिएको छ। मतदान केन्द्रमा आउने मतदाताका लागि सबै केन्द्र भुइँतलामा राख्ने, र्याम्प, ह्वीलचेयर र स्वयंसेवकको व्यवस्था सुनिश्चित गर्न निर्देशन दिइएको छ।
निर्वाचन आयोगले आफ्ना ४० वटा विभिन्न सेवाहरूलाई एकीकृत गर्दै ‘इसीआई नेट’ नामको समन्वित प्रणाली सुरु गरेको छ। यसमार्फत मतदाताले आवश्यक जानकारी प्राप्त गर्न सक्नेछन् र मतदान अधिकृतहरूले प्रत्येक दुई घण्टामा मतदानको प्रतिशत अद्यावधिक गर्नेछन्। साथै मतदानको विवरण सम्बन्धी कागजात मतदान प्रतिनिधिहरूलाई अनिवार्य रूपमा उपलब्ध गराउन निर्देशन दिइएको छ।
जिल्ला अधिकारी र प्रहरी प्रमुखहरूलाई आयोगले कडा निर्देशन दिँदै कुनै व्यक्तिलाई कुनै राजनीतिक दलको पक्षमा काम गरिरहेको पाइएमा कडा कारबाही गरिने जनाएको छ। राज्यमा अवैध नगद रकम, मदिरा वा लागुऔषधको प्रभाव रोक्न शून्य सहनशीलताको नीति अपनाइएको छ।
प्रमुख निर्वाचन आयुक्तले मतदान कति चरणमा हुनेछ भन्ने निर्णय राज्यको कानुन व्यवस्था अवस्थाको आधारमा गरिने बताए। उनले राजनीतिक दलहरूसँग छलफल भइसकेको र अन्तिम निर्णय दिल्ली फर्किएपछि गरिने जानकारी दिए।
पत्रकार सम्मेलनको अन्त्यमा प्रमुख निर्वाचन आयुक्तले पश्चिम बंगालका सबै मतदातालाई निर्भय भएर आफ्नो मतदान अधिकार प्रयोग गर्न आह्वान गरे। उनले रवीन्द्रनाथ ठाकुर र बंकिमचन्द्र चट्टोपाध्यायको यस पुण्यभूमिमा चुनाव साँच्चिकै उत्सवका रूपमा परिणत हुने आशा व्यक्त गरे।