नयाँ दिल्ली: देशमा २८ फेब्रुअरीलाई राष्ट्रिय विज्ञान दिवसको रूपमा मनाइन्छ। यही दिन देशका महान् वैज्ञानिक सी वी रमन ले ‘रमन प्रभाव’को खोज गरेका थिए, जसका लागि उनलाई नोबेल पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो। महान् भौतिकशास्त्री चन्द्रशेखर वेंकट रमन ले सन् १९२८ को २८ फेब्रुअरीका दिन भौतिक विज्ञानको जटिल विषयमा महत्वपूर्ण खोज गरेका थिए। पारदर्शी पदार्थबाट प्रकाश किरणहरू गुज्रँदा त्यसमा आउने परिवर्तन सम्बन्धी उनको यस ऐतिहासिक खोजका लागि सन् १९३० मा उनलाई भौतिकशास्त्रतर्फको नोबेल पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो। उनी भारत मात्र नभई सम्पूर्ण एशियाकै पहिलो नोबेल विजेता वैज्ञानिक थिए।
यस खोजको सम्मानमा सन् १९८६ देखि २८ फेब्रुअरीलाई राष्ट्रिय विज्ञान दिवसको रूपमा मनाउने चलन छ। सन् १९५४ मा भारत सरकारले उनलाई देशको सर्वोच्च नागरिक सम्मान ‘भारत रत्न’ प्रदान गरेको थियो। आजको दिन भौतिक विज्ञानमा भारतको गौरवपूर्ण उपलब्धिको दिन हो। साथै, देश–विदेशको इतिहासमा यही मितिमा भएका अन्य महत्वपूर्ण घटनाहरू पनि जानौँ।
देश–विदेशको इतिहासमा २८ फेब्रुअरीका महत्वपूर्ण घटनाहरू:
१५६८: करिब चार महिनाको घेराबन्दीपछि सम्राट अकबरको सेनाले चित्तौडगढ कब्जा गर्‍यो।
१९२२: इजिप्टलाई स्वतन्त्र राष्ट्र घोषणा गरियो।
१९२८: सी वी रमन ले ‘रमन प्रभाव’को खोज गरे, जसका लागि उनले नोबेल पुरस्कार प्राप्त गरे।
१९३६: भारतका प्रथम प्रधानमन्त्री जवाहरलाल नेहरू का पत्नी कमला नेहरू को निधन भयो।
१९४२: दोस्रो विश्वयुद्धका क्रममा जापानी सेनाले जाभा द्वीप कब्जा गर्‍यो, जुन १९४५ सम्म उनीहरूको नियन्त्रणमा रह्यो।
१९४८: भारत स्वतन्त्र भएको करिब छ महिनापछि ब्रिटिश सेनाको अन्तिम टोली आफ्नै देश फर्कियो।
१९४९: राष्ट्रमण्डल समूहका सुदूरपूर्वी देशहरूले नयाँ दिल्लीमा बैठक गरी बर्माको गृहयुद्धमा मध्यस्थता गर्ने प्रस्ताव राखे।
१९८६: स्विडेनका प्रधानमन्त्री ओलोफ पाल्मे लाई स्टकहोममा गोली हानी हत्या गरियो।
१९९१: खाडी क्षेत्रमा युद्धविराम लागू गरियो।
१९९२: भारत र बेलायतबीच आतंकवादविरुद्ध सहकार्यसम्बन्धी सम्झौतामा हस्ताक्षर भयो।
१९९३: इरानमा आएको भीषण बाढीमा करिब ५०० जनाको मृत्यु भयो; यसलाई त्यहाँको सबैभन्दा घातक प्राकृतिक विपत्तिमध्ये एक मानिन्छ।
२००२: युरोजोन देशहरूमा राष्ट्रिय मुद्राको प्रचलनको अन्तिम दिन; त्यसपछि सबैले ‘युरो’लाई साझा मुद्रा रूपमा अपनाए।
२०१३: पोप बेनेडिक्ट सोह्रौँ ले पदत्याग गरे। करिब ६०० वर्षमा पहिलोपटक कुनै पोपले स्वेच्छाले पद छोडेका थिए।
२०२०: चीनमा फैलिएको कोरोना भाइरसका कारण विश्वभर ८३,००० भन्दा बढी मानिस संक्रमित भेटिए।
यसरी २८ फेब्रुअरी राष्ट्रिय विज्ञान दिवस मात्र नभई इतिहासका अनेक महत्वपूर्ण घटनाहरूको साक्षी पनि हो।