संयुक्त राष्ट्र: संयुक्त राष्ट्रका महासचिव एंतोनियो गुतारेसले स्पष्ट पारेका छन् कि कृत्रिम मेधा (एआई)लाई विनियमित गर्नु संयुक्त राष्ट्रको काम होइन। उनले जानकारी दिए कि एआईबारे वार्षिक वैश्विक संवाद आयोजना गरिनेछ, जसमा सबै देश, सरकार, निजी क्षेत्र र नागरिक समाज सहभागी हुनेछन्।
गुतारेस चाँडै भारत पुग्नेछन् र त्यहाँ ‘इन्डिया एआई इम्प्याक्ट समिट’ मा सहभागी हुनेछन्। यो शिखर सम्मेलन ‘ग्लोबल साउथ’को कुनै देशमा आयोजना हुने पहिलो कृत्रिम बुद्धिमत्ता सम्मेलन हुनेछ। ‘ग्लोबल साउथ’ भन्नाले ती देशहरूलाई जनाउँछ जुन प्रायः विकासशील, कम विकसित वा अविकसित मानिन्छन्, मुख्यतया अफ्रिका, एसिया र ल्याटिन अमेरिका स्थित। पहिला यी देशहरूलाई थर्ड वर्ल्ड देश भनिन्थ्यो।
भारत आउने अघि पीटीआईसँग विशेष अन्तरवार्तामा गुतारेसले वैश्विक एआई सहयोगको उद्देश्यका लागि संयुक्त राष्ट्रले गर्दै आएको प्रयासहरूको रूपरेखा प्रस्तुत गरे र भने कि यी प्रयास भारतको नेतृत्वमा हुने एआई शिखर सम्मेलनको रणनीतिसँग “पूर्ण रूपमा अनुरूप” छन्।
गुतारेसले वैश्विक एआई ढाँचा निर्माणमा योगदान गर्न संयुक्त राष्ट्रमा सुरु गरिएको ‘ग्लोबल डिजिटल कम्प्याक्ट’ अन्तर्गत तीन मुख्य क्षेत्रमा ध्यान केन्द्रित गरेका छन्। यस अन्तर्गत एआईबारे नयाँ उच्चस्तरीय स्वतन्त्र अन्तर्राष्ट्रिय वैज्ञानिक समिति गठन गरिएको छ, जसमा विश्वभरका ४० विशेषज्ञ सहभागी हुनेछन्। महासभाले गुतारेसको सिफारिशमा ४० सदस्यीय यस समितिलाई नियुक्त गरेको छ।
स्वतन्त्र र सार्वभौमिक वैज्ञानिक निकाय:
भारतीय प्राविधिक संस्थान (आईआईटी) मद्रासको डेटा साइन्स एवं आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (डीएसएआई) विभागका प्रमुख बालारमन रविन्द्रन पनि यस ४० सदस्यीय समितिमा समावेश छन्। गुतारेसले भने, “यस समितिबाट हामीसँग पूर्ण स्वतन्त्र र सार्वभौमिक वैज्ञानिक निकाय हुनेछ, जसले विश्वलाई बताउन सक्षम हुनेछ कि हामी एआईको क्षेत्रमा कहाँ छौं, के प्रगति भएको छ, कुन-कुन खोजहरू स्थापित भएका छन्, र विभिन्न प्रणाली वा उपकरणहरूको के जोखिम छन्।”
गुतारेसले वार्षिक वैश्विक संवादको योजना पनि प्रस्तुत गरे, जसमा सबै देश, सरकार, निजी क्षेत्र र नागरिक संगठन सहभागी हुनेछन्। यो खुला मञ्च हुनेछ, जहाँ सबैले एक-अर्काबाट सिक्न र स्वतन्त्र छलफल गर्न सक्नेछन्।