नयाँ दिल्ली: ११ फेब्रुअरीको मिति विश्व इतिहासमा ठूला राजनीतिक परिवर्तन र सत्ता हस्तान्तरणको प्रतीकका रूपमा रहेको छ। विभिन्न वर्षहरूमा यही दिन यस्ता घटनाक्रम भए, जसले देश–देशको दिशानिर्देश नै परिवर्तन गरिदियो।
दक्षिण अफ्रिकामा रंगभेद विरोधी संघर्षका सबैभन्दा ठूला प्रतीक नेल्सन मण्डेलालाई २७ वर्ष जेल जीवन बिताएपछि ११ फेब्रुअरी १९९० मा रिहा गरियो। सन् १९६४ मा उनलाई राजद्रोह र षड्यन्त्रको अभियोगमा आजीवन कारावासको सजाय दिइएको थियो। उनको रिहाइले दक्षिण अफ्रिकामा रंगभेदको अन्त्य र लोकतन्त्रतर्फको यात्रालाई तीव्र बनायो।
आयतुल्लाह रुहोल्लाह खुमैनी (प्रायः खामेनी भनेर लेखिन्छ, तर ऐतिहासिक रूपमा खुमैनी सही हो) निर्वासनबाट फर्किएपछि ११ फेब्रुअरी १९७९ मा इरानको सत्ता संरचनामाथि निर्णायक पकड बनाउन सफल भए। यही समयमा इरानमा इस्लामिक क्रान्तिले राजतन्त्रको अन्त्य गर्‍यो र नयाँ शासन व्यवस्थाको आधार तयार भयो।
अरब स्प्रिङको उभारका बीच ११ फेब्रुअरी २०११ मा मिस्रका राष्ट्रपति हुश्नी मुबारकले करिब ३० वर्ष सत्तामा रहेपछि राजीनामा दिए। कायरोको तहरीर चौकबाट उठेको जनआन्दोलनले मध्यपूर्वको राजनीतिलाई हल्लाइदियो। यी घटनाहरूले स्पष्ट पार्छन् कि ११ फेब्रुअरी केवल एउटा मिति होइन, जनशक्ति, राजनीतिक परिवर्तन र इतिहासका निर्णायक मोडहरूको प्रतीक हो।
महत्वपूर्ण घटनाचक्र~
१५४३ – इंग्ल्यान्ड र रोमबीच फ्रान्सविरुद्ध सम्झौता भयो।
१६१३ – मुगल शासक जहाँगीरले ईस्ट इन्डिया कम्पनीलाई सूरतमा कारखाना खोल्ने अनुमति दिए।
१७२० – स्वीडेन र इरानबीच शान्ति सम्झौता।
१७९३ – इरानको सेनाले नेदरल्यान्ड्सको वेनलोमा कब्जा गर्‍यो।
१७९४ – संयुक्त राज्य अमेरिकाको सिनेटको सत्र पहिलोपटक सर्वसाधारणका लागि खोलियो।
१७९८ – फ्रान्सले रोममा कब्जा गर्‍यो।
१८१४ – युरोपेली देश नर्वेले स्वतन्त्रताको घोषणा गर्‍यो।
१८२६ – ‘युनिभर्सिटी कलेज लन्डन’ नामबाट लन्डन विश्वविद्यालयको स्थापना।
१८८९ – जापानमा संविधान लागू भयो।
१९१६ – एमा गोल्डम्यानलाई जन्मनियन्त्रणबारे भाषण दिएको आरोपमा पक्राउ गरियो।
१९१९ – फ्रेडरिक एबर्ट जर्मनीका राष्ट्रपति निर्वाचित भए।
१९२२ – चीनलाई स्वतन्त्रता दिलाउन ९ राष्ट्रहरूले वाशिङ्टनमा सन्धिमा हस्ताक्षर गरे।
१९२९ – ल्याटेरन सन्धिअन्तर्गत स्वतन्त्र भ्याटिकन सिटीको स्थापना।
१९३३ – महात्मा गान्धीद्वारा ‘हरिजन वीकली’ प्रकाशन सुरु।
१९४२ – प्रसिद्ध समाजसेवी जमनालाल बजाजको निधन।
१९४४ – जर्मन सेनाले इटालीको अप्रिलियामा पुनः कब्जा गर्‍यो।
१९५३ – सोभियत संघले इजरायलसँग कूटनीतिक सम्बन्ध तोड्यो।
१९५९ – भारतीय क्रिकेटर विनु माकंडले वेस्ट इन्डिजविरुद्ध दिल्लीमा आफ्नो अन्तिम टेस्ट खेले।
१९६३ – अमेरिकाले इराकको नयाँ सरकारलाई मान्यता दियो।
१९६४ – ग्रीस र टर्कीबीच युद्ध सुरु।
१९६४ – ताइवानले फ्रान्ससँग कूटनीतिक सम्बन्ध समाप्त गर्‍यो।
१९६८ – दक्षिण भियतनाममा कम्युनिस्ट सैनिकहरूले ३०० नागरिकको हत्या गरी सामूहिक रूपमा गाडे।
१९७४ – मोहम्मदउल्लाह बंगलादेशका राष्ट्रपति निर्वाचित।
१९७५ – ब्रिटिश कन्जरभेटिभ पार्टीकी पहिलो महिला नेताका रूपमा मार्गरेट थ्याचर निर्वाचित।
१९७९ – इरानका प्रधानमन्त्रीले राजीनामा दिए, सर्वोच्च नेता आयतुल्लाह खुमैनीको सत्ता स्थापित।
१९८६ – असन्तुष्ट यहूदी अनातोली शारान्स्की ९ वर्षपछि सोभियत जेलबाट मुक्त।
१९८७ – अमेरिकाले नेभाडा परीक्षण स्थलमा परमाणु परीक्षण गर्‍यो।
१९९० – दक्षिण अफ्रिकाका अश्वेत नेता नेल्सन मण्डेला २८ वर्षपछि जेलबाट रिहा।
१९९२ – अल्जेरियामा सुरक्षा बलहरूले ४ मुस्लिम छापामारलाई पक्राउ गरी ठूलो मात्रामा हतियार बरामद।
१९९२ – जे.के.एल.एफ. को कश्मीर उपत्यकामा प्रवेश योजना असफल।
१९९७ – भारतीय खगोल–भौतिकविद् जयन्त वी. नार्लीकरलाई युनेस्कोको ‘कलिङ्ग पुरस्कार’ प्रदान।
१९९८ – अपरेशन बीचअन्तर्गत अन्डमानको एक टापुमा अन्तर्राष्ट्रिय गिरोहका ६ सदस्य मारिए, ७४ पक्राउ।
१९९९ – चीनले रूसबाट २० सुखोई लडाकु विमान किन्ने घोषणा।
२००३ – डोप टेस्टमा दोषी ठहरिएपछि शेन वार्न स्वदेश फर्किए।
२००५ – पाकिस्तानमा भारी वर्षाका कारण बाँध भत्किँदा १०० भन्दा बढीको मृत्यु।
२००७ – हिन्दाल्कोले अमेरिकी एल्युमिनियम कम्पनी नोभेलिस अधिग्रहण गर्‍यो।
२००८ – रूसका प्रधानमन्त्री भिक्टर जुबकोभ दुईदिने भारत भ्रमणमा आए।
२००९ – असमिया लेखक डा. लक्ष्मीनन्दन बोरा सरस्वती सम्मानका लागि चयन।
२०१० – भारत–बेलायत असैन्य परमाणु सम्झौतासम्बन्धी संयुक्त घोषणा।
२०१८ – सारातोभ एयरलाइन्सको विमान दुर्घटना, ७१ जनाको मृत्यु।
जन्म~
१७५० – तिल्का माझी – भारतीय स्वतन्त्रता संग्रामका पहिलो शहीद।
१९०१ – दामोदर स्वरूप सेठ – भारतीय क्रान्तिकारी।
१९१३ – सुरेन्द्रनाथ द्विवेदी – ओडिशाका प्रख्यात राजनीतिज्ञ र पत्रकार।
१९१७ – टी. नागी रेड्डी – भारतीय क्रान्तिकारी।
१९२९ – आर.भी.एस. पेरी शास्त्री – भारतका पूर्व मुख्य निर्वाचन आयुक्त।
१९३१ – गोपीचन्द नारंग – भारतीय साहित्यिक आलोचक।
१९५० – राव इन्द्रजीत सिंह – भारतीय जनता पार्टीका नेता।
निधन~
१९४२ – जमनालाल बजाज – स्वतन्त्रता सेनानी।
१९४५ – हरिकृष्ण ‘जौहर’ – हिन्दीका प्रारम्भिक उपन्यासकार।
१९६८ – दीनदयाल उपाध्याय – राजनीतिज्ञ।
१९७७ – फखरुद्दीन अली अहमद – भारतका ५औँ राष्ट्रपति।
१९९३ – कमाल अमरोही – प्रसिद्ध फिल्म निर्देशक।
२०१८ – प्रभाती घोष – महिला फिल्म निर्माता।
२०२२ – रवि टन्डन – चर्चित भारतीय फिल्म निर्देशक।
महत्वपूर्ण दिवस~
– जर्ज वाशिङ्टन जयन्ती (संयुक्त राज्य अमेरिका)।