नयाँ दिल्ली: १ फेब्रुअरीमा धेरै ऐतिहासिक घटना घटेका छन् जुन आज पनि सम्झन लायक छन्। यद्यपि, यसै दिन एक यस्तो घटना पनि भयो जसले विश्वलाई स्तब्ध पार्यो। आउनुहोस्, यस दिनको इतिहासबारे जानौं। हरेक दिनको आफ्नै विशेष इतिहास हुन्छ। त्यस्तै, हामी १ फेब्रुअरीको इतिहासबारे चर्चा गर्दैछौं। यसै दिन भारतीय मूलकी अन्तरिक्ष यात्री कल्पना चावला आफ्नो यान मिशन पूरा गरेर फर्किदै गर्दा दुर्घटनामा परी निधन भएकी थिइन्। यसका अतिरिक्त, १ फेब्रुअरी २०२० मा ब्रिटेन यूरोपेली संघ (ईयु ) बाट अलग भयो। ब्रिटेन ईयुबाट बाहिर जाने पहिलो देश हो। ब्रिटेन ४७ वर्षसम्म ईयुको सदस्य रह्यो। त्यस्तै, यसै दिन भारतका महेश भूपति र सानिया मिर्जा जोडीले अस्ट्रेलियन ओपन टेनिस प्रतियोगितामा पहिलो पटक मिश्रित युगल (मिक्स्ड डबल)को उपाधि जिते।
कल्पना चावला, जो कोलम्बियामा मिशन विशेषज्ञको रूपमा गई थिइन्, भारतको हरियाणा राज्यको करनालमा १ जुलाई १९६१ मा जन्मिएकी थिइन्। उनी पंजाब इन्जिनियरिङ्ग कलेजबाट एयरोनटिकल इन्जिनियरिङ्ग पढ्ने पहिलो महिला थिइन्।
ब्रिटेन १ फेब्रुअरी २०२० मा यूरोपेली संघबाट अलग भयो। ब्रिटेन ईयुबाट बाहिर जाने पहिलो देश हो। ब्रिटेनका नागरिकले जून २०१६ मा यसमा समर्थन जनाएका थिए।
लोकतन्त्रको मार्गमा अघि बढिरहेको दक्षिणपूर्व एशियाली राष्ट्र म्यान्मारमा १ फेब्रुअरी २०२१ मा सेनाले तख्तापलट गर्‍यो र शीर्ष नेता आङ सान सू चीसहित धेरै नेताहरूलाई हिरासतमा राखियो। सू चीले लोकतन्त्रको माग गर्दै लामो समयसम्म संघर्ष गरिन् र उनका प्रयासका लागि उनलाई नोबेल शान्ति पुरस्कार पनि दिइएको थियो। म्यान्मार १९६२ देखि अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा अलग-थलग रहेको थियो र यहाँ पाँच दशकसम्म सैनिक शासन रह्यो। पछि केही हदसम्म लोकतन्त्र स्थापना गर्ने प्रयास भए पनि तख्तापलटले यस प्रक्रियालाई ठूलो धक्का पुर्‍यायो। म्यान्मारमा लामो समयसम्म सैनिक शासनको इतिहास छ।
०१ फेब्रुअरीको ऐतिहासिक घटनाहरू:
१७८५: वारेन हेस्टिङ्सले काउन्सिलको बैठकमा अन्तिम पटक भाग लिए र त्यसपछि बंगालका गभर्नर जनरलको पदबाट राजीनामा दिए।
१७९७: लर्ड कर्नवालिसले बंगालका गभर्नर जनरलको रूपमा शपथ लिए।
१८३१: काेलकत्तामा पहिलो ललित कला प्रदर्शनी आयोजना गरियो।
१८५५: ईस्ट इण्डिया रेलवेको औपचारिक उद्घाटन भयो।
१८८१: दिल्लीमा सेन्ट स्टीफन कलेजको स्थापना।
१९२२: महात्मा गांधीले भारतका तत्कालीन वायसरायलाई पत्र लेखेर आफ्नो आन्दोलनलाई गति दिँदै असहयोग आन्दोलन अब सविनय अवज्ञा आन्दोलन हुनेछ भनेर जानकारी दिए।
१९७७: भारतको पहिलो राष्ट्रिय रेल संग्रहालय नयाँ दिल्लीमा स्थापना।
१९७९: ईरानका आध्यात्मिक नेता आयतुल्ला खामेनेई १४ वर्षको निर्वासनपछि स्वदेश फर्किए।
२००२: अमेरिकी पत्रकार डेनियल पर्ललाई आतंकवादिहरूले हत्या गरे।
२००३: अमेरिका कोलम्बिया अन्तरिक्ष यान पृथ्वीको वातावरणमा फर्कँदै गर्दा दुर्घटनाग्रस्त भयो। यसमा भारतकी कल्पना चावला सहित सात अन्तरिक्ष यात्रीको मृत्यु भयो।
२००४: साउदी अरबमा हज यात्रामा भगदड़ हुँदा २५० भन्दा बढीको मृत्यु र २४४ जना घाइते।
२००६: विश्व स्वास्थ्य संगठनले मिस्र र नाइजरबाट पोलियोको उन्मूलनको जानकारी दियो। केवल भारत, अफगानिस्तान, नाइजेरिया र पाकिस्तानमा यसको उपस्थिति रह्यो। केही देशमा पोलियोको संक्रमण फेरि फिर्ता आएको जानकारी।
२००९: भारतका महेश भूपति र सानिया मिर्जा जोडीले अस्ट्रेलियन ओपन टेनिसमा पहिलो पटक मिश्रित युगलको उपाधि जिते।
२०२०: ब्रिटेनले ४७ वर्षसम्म ईयु सदस्य रहिसकेपछि यसबाट अलग भयो।
२०२२: ब्राजिलमा भू-स्खलन र बाढीले २४ जनाको मृत्यु।
२०२३: पूर्व प्रधानमन्त्री डा. मनमोहन सिंहलाई आर्थिक र राजनीतिक क्षेत्रमा योगदानका लागि ‘इन्डिया-यूके अचीवर्स ऑनर्स’ले लन्डनमा “लाइफटाइम अचीवमेन्ट ऑनर” बाट सम्मानित।