नयाँ दिल्ली: २६ जनवरी भारतको इतिहासमा अत्यन्त महत्वपूर्ण दिन हो। सन् १९५० मा यही दिन भारतीय संविधान लागू भयो र भारत एक सार्वभौम, लोकतान्त्रिक गणराज्यमा रूपान्तरण भयो (गणतन्त्र दिवस)। यसअघि, सन् १९३० मा पनि यही दिन भारतले पहिलो पटक पूर्ण स्वराजको घोषणा गरेको थियो। यसबाहेक, विश्व इतिहासमा पनि यो दिन धेरै महत्वपूर्ण घटनाहरूको साक्षी बनेको छ।
२६ जनवरीका प्रमुख भारतीय घटनाहरू:~
गणतन्त्र दिवस (१९५०): संविधान लागू भयो र डा. राजेन्द्र प्रसादले पहिलो राष्ट्रपति रूपमा शपथ ग्रहण गरे।
पहिलो स्वतन्त्रता दिवस (१९३०): भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेसले पूर्ण स्वराजको घोषणा गर्‍यो; सन् १९४७ सम्म यही दिनलाई स्वतन्त्रता दिवसका रूपमा मनाइन्थ्यो।
सुप्रीम कोर्टको स्थापना (१९५०): फेडरल कोर्ट अफ इन्डियालाई भारतको सर्वोच्च अदालतका रूपमा नयाँ रूप दिइयो।
राष्ट्रिय प्रतीक र चिन्ह: सन् १९५० मा अशोक स्तम्भलाई राष्ट्रिय प्रतीक र सन् १९६३ मा मयूरलाई राष्ट्रिय पक्षी घोषणा गरियो।
अमर जवान ज्योति (१९७२): इन्डिया गेटमा युद्ध स्मारकको उद्घाटन गरियो।
उल्लेखनीय निधन:~
(१५५६) मुगल सम्राट हुमायूँको मृत्यु।
(२०१५) कार्टुनिस्ट आर. के. लक्ष्मणको निधन।
२६ जनवरीका विश्व घटनाहरू:~
हङकङमा ब्रिटिश कब्जा (१८४१): हङकङलाई औपचारिक रूपमा ब्रिटिश उपनिवेश घोषणा गरियो।
चेचक (स्मलपक्स) को खोप (१८औँ शताब्दी): “प्रतिरक्षा विज्ञानका जनक” भनेर चिनिने एडवर्ड जेनरसँग यस मितिको ऐतिहासिक सम्बन्ध रहेको छ।
युद्ध–सन्धि (१९३१, १९३४): हंगेरी–अस्ट्रिया शान्ति सन्धि (१९३१) तथा जर्मनी–पोल्यान्डबीच अनाक्रमण सन्धि (१९३४) सम्पन्न भयो।
क्लाउस बार्बीको गिरफ्तारी (१९८३): नाजी युद्ध अपराधीलाई बोलिभियामा पक्राउ गरियो।
२६ जनवरी केवल भारतको संवैधानिक शक्ति र पहिचानको प्रतीक मात्र होइन, ऐतिहासिक संघर्ष र विश्वस्तरमा भएका महत्वपूर्ण परिवर्तनहरूको पनि स्मरणीय दिन हो।