इतिहासका पानामा १३ जनवरी एक महत्वपूर्ण दिनका रूपमा अंकित छ। यस दिन भारतका पहिलो अन्तरिक्ष यात्री राकेश शर्माको जन्म (१९४९), साम्प्रदायिक सद्भावका लागि महात्मा गान्धीको अन्तिम आमरण अनशन (१९४८), तथा न्यूयोर्कमा विश्वको पहिलो सार्वजनिक रेडियो प्रसारणको सुरुआत (१९१०) जस्ता अनेक महत्वपूर्ण घटनाहरू घटेका छन्। साथै यस दिन लोहडीजस्ता पर्वहरू मनाइन्छन् र इटाली तथा एल साल्भाडोरजस्ता देशहरूमा विनाशकारी भूकम्पका घटनाहरू पनि इतिहासमा दर्ज छन्।
भारत र विश्वमा १३ जनवरीका प्रमुख घटनाहरू:
१७०९: मुगल शासक बहादुर शाह प्रथमले हैदराबादमा आफ्ना भाइ कामबख्शलाई पराजित गरे।
१८१८: उदयपुरका राणाले मेवाडको संरक्षणका लागि ब्रिटिशहरूसँग सम्झौता गरे।
१९१०: न्यूयोर्कमा विश्वको पहिलो सार्वजनिक रेडियो प्रसारण सुरु भयो।
१९१५: इटालीको आवेज़ानो सहरमा आएको भीषण भूकम्पमा करिब ३० हजार मानिसको मृत्यु भयो।
१९३०: मिकी माउस कमिक स्ट्रिप पहिलो पटक प्रकाशित भयो।
१९३८: प्रख्यात सन्तुर वादक पण्डित शिवकुमार शर्माको जन्म।
१९४८: साम्प्रदायिक दंगाविरुद्ध कोलकातामा महात्मा गान्धीले आफ्नो अन्तिम आमरण अनशन सुरु गरे।
१९४९: भारतका पहिलो अन्तरिक्ष यात्री राकेश शर्माको जन्म।
१९६४: कोलकाता (त्यतिबेला कलकत्ता) मा भीषण साम्प्रदायिक दंगा भयो।
१९९३: संयुक्त राज्य अमेरिका र उसका सहयोगीहरूले इराकको दक्षिणी क्षेत्रमा नो–फ्लाइ जोन लागू गर्न हवाई आक्रमण सुरु गरे।
२००१: एल साल्भाडोरमा आएको भूकम्पमा एक हजारभन्दा बढी मानिसको मृत्यु भयो।
२०१२: इटालीको तट नजिक क्रुज जहाज ‘कोस्टा कन्कोर्डिया’ डुबेर धेरै मानिसको ज्यान गयो।
सांस्कृतिक तथा अन्य महत्वपूर्ण पक्षहरू
लोहडी: १३ जनवरीमा मनाइने यो पर्वमा आगो बालेर तिल, गुड र बदाम अर्पण गरिन्छ।
नेशनल रबर डकी डे: ‘सेसमि स्ट्रिट’ का रबर डकीको जन्मदिनको अवसरमा मनाइन्छ।
क्यालेन्डर जानकारी: ग्रेगोरियन क्यालेन्डर अनुसार १३ जनवरी वर्षको १३औँ दिन हो। वर्ष समाप्त हुन अझै ३५२ दिन बाँकी रहन्छ (लीप वर्षमा ३५३ दिन)।
थप केही उल्लेखनीय घटनाहरू:
१८८९: असमका युवाहरूले आफ्नो साहित्यिक पत्रिका ‘जोनाकी’को प्रकाशन सुरु गरे।
१९६३: सैनिक कूका क्रममा टोगो गणराज्यका राष्ट्रपति सिल्भानुस ओलिम्पियोको हत्या भयो।
२००४: बेलायतका कुख्यात सिरियल किलर चिकित्सक ह्यारोल्ड शिपम्यान कारागारमा मृत अवस्थामा फेला परे।
२००५: बेलायतकी पूर्व प्रधानमन्त्री मार्गरेट थ्याचरका छोरा मार्क थ्याचरलाई इक्वेटोरियल गिनीमा विद्रोह भड्काएको अभियोगमा दोषी ठहर गरियो।
२०१०: अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय संकटका कारण २००९ मा जर्मनीको अर्थतन्त्रमा ५ प्रतिशत गिरावट आयो, जुन दोस्रो विश्वयुद्धपछिको सबैभन्दा ठूलो गिरावट थियो।
जन्म:
१९११: शमशेर बहादुर सिंह, हिन्दी कवि (निधन १९९३)।
१९२२: अल्बेर लामोरिस, फ्रान्सेली चलचित्र निर्देशक (निधन १९७०)।
१९७८: मेजर मोहित शर्मा।
निधन:
१९७६: अहमद जान थिरक्वा, भारतका प्रख्यात तबला वादक।
१९६४: शौक़ बहराइची, प्रसिद्ध शायर।