कोलकाता: नयाँ दिल्लीको लुटियन क्षेत्रको १८१, साउथ एवेन्यू केवल सरकारी आवास थिएन, तर मुकुल रॉयको दिल्ली राजनीति केन्द्रको रूपमा परिचित थियो। एक समयमा यसलाई त्रिणमूल कांग्रेस नेताहरूको ‘दिल्ली दरबार’ भनिन्थ्यो। जब ममता बनर्जी राजधानी आउँथिन्, यो ठेगाना प्राथमिकतामा पर्थ्यो।
१८१ मुकुल रॉयको ‘घर बाहिरको घर’ थियो—रणनीति, संवाद र राजनीतिक सन्तुलनको केन्द्र। संसद सत्रपछि साँझमा यहाँ पत्रकार र कार्यकर्तासँग अनौपचारिक भेटघाट हुन्थ्यो। राष्ट्रिय स्तरमा पार्टी विस्तारका योजना यहाँ आकार लिँदथे। भाजपा का नयाँ नेता शांतनु ठाकुर र निशीथ प्रमाणिकलाई राष्ट्रिय राजनीति बुझाउन यस स्थानको महत्वपूर्ण भूमिका थियो।
छेउमा १८३ नम्बर बंगला छ, जहाँ अभिषेक बनर्जी बस्छन्। कहिले १८१ मा ममता बनर्जी बस्नु सामान्य थियो, जब मुकुल रॉय राज्यसभा सांसद र पार्टीका ‘सेकंड इन कमांड’ थिए। २०१७ मा सम्बन्ध बिग्रिएपछि १८१ बाट सामान हटाएर १८३ मा सारियो, एक प्रतीकात्मक परिवर्तन।
मुकुल रॉय ले भाजपा मा सामेल भएपछि पनि १८१ छोडेनन्। २०१९ लोकसभा चुनावपछि बंगाल भाजपा का १८ सांसदहरूको तस्वीर यहाँ टाँगियो। ममता र अभिषेकको ठाउँमा भाजपा झण्डा फहराइयो, साथै नरेंद्र मोदी र अमित शाह का तस्वीरहरू राखियो।
२०२१ मा मुकुल रॉयको त्रिणमूलमा फिर्तीपछि अन्ततः १८१ खाली गर्नु पर्यो। हाल त्रिणमूल संसदीय दलले बंगला फेरि आफ्नो नियन्त्रणमा लिएर ममता बस्न योग्य बनाएको छ। २०२३ को अन्तिम दिल्ली भ्रमणमा पनि मुकुल रॉय १८१ पुग्न सकेनन्। आज पनि १८१ साउथ एवेन्यू त्यस समयको मौन साक्षी छ, जब मुकुल रॉय दिल्ली-बंगाल राजनीति का प्रभावशाली सूत्रधार थिए।