नयाँ दिल्ली: विश्व इतिहासमा १२ अप्रिललाई अत्यन्त महत्वपूर्ण दिनका रूपमा लिइन्छ। विज्ञान, स्वास्थ्य, अन्तरिक्ष तथा विश्व राजनीतिक घटनाक्रमसँग सम्बन्धित विभिन्न उपलब्धिहरूका कारण यो मिति इतिहासमा विशेष रूपमा अंकित छ।
सन् १९५५ मा जोनास साल्क ले पोलियोविरुद्ध प्रभावकारी खोप विकास गरेका थिए। त्यस समय पोलियो विश्वभर फैलिएको घातक रोग थियो, जसले विशेषगरी बालबालिकाको ज्यान लिने गरेको थियो। साल्कको अनुसन्धान र खोप विकासले मानव स्वास्थ्य क्षेत्रमा ऐतिहासिक उपलब्धि हासिल गर्‍यो र विश्वव्यापी रूपमा पोलियो नियन्त्रण अभियानलाई बलियो आधार प्रदान गर्‍यो।
यसैगरी, सन् १९६१ मा युरी गागरिन अन्तरिक्षमा पुग्ने पहिलो मानव बने। सोभियत संघद्वारा प्रक्षेपण गरिएको ‘वोस्तोक–१’ यानमार्फत उनले पृथ्वीको कक्षमा परिक्रमा गर्दै अन्तरिक्ष विज्ञानमा नयाँ युगको सुरुआत गरेका थिए। उनको यो उपलब्धिले अन्तरिक्ष प्रतिस्पर्धालाई तीव्र बनाउँदै विश्वलाई प्रविधिगत प्रगतितर्फ अग्रसर गरायो।
भारतका लागि पनि १२ अप्रिल विशेष रह्यो। सन् १९७८ मा भारतीय रेल ले मुम्बईको भिक्टोरिया टर्मिनस (हाल छत्रपति शिवाजी टर्मिनस) बाट पुणेसम्म पहिलो डबल डेकर रेल सञ्चालन गरेको थियो। यसले यात्रु वहन क्षमतामा वृद्धि गर्दै रेल सेवामा नयाँ प्रयोगको सुरुआत गर्‍यो।
इतिहासका अन्य घटनाहरू पनि यस दिनसँग जोडिएका छन्। सन् १८०१ मा विलियम केरी कलकत्तास्थित फोर्ट विलियम कलेजमा बंगाली भाषाका प्राध्यापक नियुक्त भएका थिए। सन् १८६१ मा अमेरिकी गृहयुद्ध सुरु भएको थियो, जसले अमेरिकाको राजनीतिक र सामाजिक संरचनामा गहिरो प्रभाव पारेको थियो।
सन् १८८५ मा इतिहासकार राखलदास बनर्जी जन्मिएका थिए, जसले मोहनजोदडो सभ्यताको खोजमा महत्वपूर्ण योगदान दिएका थिए। सन् १९४५ मा फ्रैंकलिन डी. रूजवेल्ट को निधन भएको थियो, जसले द्वितीय विश्वयुद्धताका अमेरिकी नेतृत्वमा ठूलो प्रभाव पारेको मानिन्छ।
त्यसैगरी सन् १९८१ मा अमेरिकाले ‘कोलम्बिया’ नामक अन्तरिक्ष यान पहिलोपटक प्रक्षेपण गरेको थियो। सन् २०२० मा कोभिड–१९ का संक्रमित संख्या भारतमा ९ हजार नजिक पुगेको थियो, जसले महामारीको गम्भीरता झल्काउँथ्यो।
हालैका वर्षहरूमा पनि यो दिन महत्वपूर्ण घटनाहरूका लागि चर्चामा रहँदै आएको छ। सन् २०२४ मा रूस ले अन्तरमहादेशीय ब्यालेस्टिक मिसाइलको सफल परीक्षण गरेको थियो, जसले विश्व सुरक्षासम्बन्धी चासो थप बढाएको थियो।
यसरी १२ अप्रिललाई विज्ञान, स्वास्थ्य, प्रविधि र विश्व राजनीतिका विभिन्न आयामसँग जोडिएको ऐतिहासिक दिनका रूपमा स्मरण गरिन्छ।