नयाँ दिल्ली: प्रत्येक दिन इतिहासका पानाहरूमा आफ्नै एउटा अनौठो कथा बोकेको हुन्छ, र २६ मार्च पनि धेरै महत्वपूर्ण घटना, उपलब्धि र परिवर्तनहरूको साक्षी बनेको दिन हो। यस दिन साहित्य, विज्ञान र स्वतन्त्रतासँग सम्बन्धित धेरै महत्वपूर्ण घटनाहरू घटेका छन्, साथै केही ऐतिहासिक निर्णयहरूले विश्वको दिशा पनि निर्धारण गरेका छन्।
इतिहासअनुसार, १५५२ मा गुरु अमरदासलाई सिख धर्मका तेस्रो गुरुका रूपमा चयन गरिएको थियो। १६६८ मा इंग्ल्यान्डले बम्बई (हालको मुम्बई) माथि आफ्नो अधिकार स्थापित गर्‍यो। १८१२ मा भेनेजुएलाको काराकासमा आएको भीषण भूकम्पमा करिब २०,००० मानिसहरूको ज्यान गएको थियो।
साहित्य क्षेत्रका लागि यो दिन विशेष रह्यो, किनकि १९०७ मा प्रसिद्ध हिन्दी कवयित्री महादेवी वर्मा को जन्म भएको थियो। त्यस्तै, १९३१ मा नयाँ दिल्लीलाई औपचारिक रूपमा ब्रिटिश भारतको राजधानी घोषणा गरिएको थियो।
विज्ञान क्षेत्रमा १९५३ ऐतिहासिक वर्ष बन्यो, जब जोनास साल्क ले पोलियो विरुद्धको खोप सफल भएको घोषणा गरे। त्यसपछि १९७१ मा बंगलादेश ले पाकिस्तान बाट स्वतन्त्रताको घोषणा गर्‍यो, जसको नेतृत्व शेख मुजीबुर रहमान ले गरेका थिए।
अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धको हिसाबले पनि यो दिन महत्वपूर्ण रह्यो—१९७९ मा मिस्र र इजरायलबीच क्याम्प डेभिड सम्झौतामा हस्ताक्षर भयो। २०१९ मा युरोपेली संसदले एकपटक प्रयोग हुने प्लास्टिकमाथि प्रतिबन्ध लगाउने निर्णय गर्दै वातावरण संरक्षणतर्फ महत्वपूर्ण कदम चाल्यो।
अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा, २६ मार्चलाई ‘पर्पल डे’ का रूपमा मनाइन्छ, जुन मिर्गी रोगबारे जनचेतना फैलाउने उद्देश्यले समर्पित छ। साथै, यही दिन बंगलादेश ले आफ्नो स्वतन्त्रता दिवस मनाउँछ।
अर्कोतर्फ, २५ मार्चको इतिहासमा ४२१ ईस्वीमा भेनिस शहरको स्थापना, १७८८ मा ‘कलकत्ता गजेट’ मा भारतको पहिलो विज्ञापन प्रकाशित, र १८९६ मा एथेन्समा आधुनिक ओलम्पिक खेलको सुरुवात जस्ता घटनाहरू उल्लेखनीय छन्। साथै १८९८ मा सिस्टर निवेदिता लाई स्वामी विवेकानन्द ले शिष्या रूपमा स्वीकार गरेका थिए। १९२० मा उषा मेहता को जन्म भएको थियो र १९३१ मा गणेश शंकर विद्यार्थी दंगा रोक्ने क्रममा मारिएका थिए।
मनोरञ्जन र खेल क्षेत्रमा १९४८ मा फारुख शेख को जन्म र १९९५ मा माइक टायसन को रिहाइ पनि यसै दिनसँग सम्बन्धित छन्। साथै २०१७ मा तनुश्री पारीक देशकी पहिलो महिला सीमा सुरक्षा बल अधिकारी बनेकी थिइन्।
निष्कर्ष: २६ मार्च इतिहासमा स्वतन्त्रता, विज्ञान, साहित्य र मानवतासँग सम्बन्धित थुप्रै महत्वपूर्ण घटनाहरूको प्रतीक हो। यस दिनले हामीलाई विगतबाट सिकेर भविष्यलाई अझ राम्रो बनाउने प्रेरणा दिन्छ।